Κολοσσιαίο
Βαρύ
Εξαιρετικά ακριβές
Ιδιαίτερα Ευέλικτο
Πολύ στιβαρό
Κάθε φορά που ένας μεταφορέας του ALMA μετακινεί μία υψηλής τεχνολογίας κεραία
διακυβεύονται πολλά
Απαιτητική εργασία τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τις μηχανές
Οι δύο τεράστιοι μεταφορείς του ALMA, οι 'Οττο και Λόρε
κινούνται αργά στο μαγευτικό τοπίο της ερήμου Ατακάμα στη Χιλή
μεταφέροντας τις ευαίσθητες κεραίες με ακρίβεια Ελβετικού ρολογιού.
Η δυνατότητα μεταφοράς των κεραιών είναι κρίσιμη
για τη λειτουργία της πανίσχυρης συστοιχίας του ALMA.
Παρακολουθείτε το ESOcast!
Επιστήμη αιχμής και εξελίξεις από το ESO,
το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο.
Εξερευνούμε τα όρια του Σύμπαντος με ξεναγό τον Δρ. Τζέι ή κατά κόσμον Δρ. Τζο Λίσκε
Το ALMA - η Μεγάλη Χιλιοστομετρική/Υποχιλιοστομετρική Συστοιχία της Ατακάμα -
είναι το πιο ισχυρό τηλεσκόπιο στο κόσμο για την παρατήρηση του ψυχρού Σύμπαντος.
Αποτελείται από 66 κεραίες υψηλής ακρίβειας
που μπορούν να τοποθετηθούν σε αποστάσεις μεταξύ τους ως 16 χλμ.
Η δυνατότητα ανεξάρτητης μετακίνησης
κάθε μίας από αυτές τις κεραίες
είναι ένα από τα χαρακτηριστικά που κάνουν το ALMA
ένα τόσο ισχυρό επιστημονικό όργανο.
Όμως η μετακίνηση των κεραιών απαιτεί ένα εξελιγμένο
όχημα, το οποίο έπρεπε να κατασκευαστεί ειδικά γι αυτό το σκοπό.
Ο μεταφορέας του ALMA είναι ένα μηχανολογικό επίτευγμα.
20 μέτρων μήκους, 10 μέτρων πλάτους και ύψους 6 μέτρων
διαθέτει 28 τροχούς εγκατεστημένους σε ζεύγη,
τα οποία μπορούν ανεξάρτητα να στρέψουν προς κάθε κατεύθυνση,
παρέχοντας εντυπωσιακή δυνατότητα ελιγμών.
Αυτό το μεγαθήριο ζυγίζει 130 τόνους και τροφοδοτείται
από δύο κινητήρες 700 ίππων, φτάνοντας σε τελική ταχύτητα 20 χλμ/ώρα
ή 12 χλμ/ώρα όταν μεταφέρει μία κεραία.
Η καμπίνα του οδηγού βρίσκεται χαμηλά, εξασφαλίζοντας τέλεια θέα στον οδηγό.
Ο μεταφορέας μπορεί να ελέγχεται και από μακριά,
επιτρέποντας στον χειριστή να στέκεται εκτός του οχήματος και να παρακολουθεί τον εξοπλισμό
στη διάρκεια κρίσιμων ελιγμών.
Ο μόνος σκοπός των μεταφορέων του ALMA είναι η μετακίνηση των κεραιών
και η τοποθέτησή τους με ακρίβεια χιλιοστομέτρου.
Αρκετά καλή ακρίβεια, καθώς κάθε μία από τις κεραίες
ζυγίζει περισσότερο από 100 τόνους.
Το ταξίδι μίας κεραίας μπορεί να διαρκέσει από μερικές εκατοντάδες μέτρα,
από τη μία πλατφόρμα βάσης σε μία άλλη,
ως και 28 χιλιόμετρα από το σταθμό βάσης ως
το υψίπεδο Τσαχναντόρ σε υψόμετρο 5000 μέτρων πάνω από τη θάλασσα.
Οι πανίσχυροι κινητήρες του Όττο ξεκινούν.
Όποτε προγραμματίζεται μία μετακίνηση κεραίας,
απαιτείται εξαιρετική προσοχή από την ομάδα του μεταφορέα.
Η φόρτωση μίας από τις τεράστιες κεραίες του ALMA δεν αποτελεί ποτέ ρουτίνα,
καθώς το παραμικρό σφάλμα μπορεί να προκαλέσει μοιραίο ατύχημα.
Το πλαίσιο του μεταφορέα σε σχήμα Π κατανέμει ομοιόμορφα το φορτίο.
Προσεκτικά οι χειριστές οδηγούν το μεταφορέα στην βέλτιστη θέση και
προετοιμάζουν την κεραία για το ταξίδι της.
Δύο κεκλιμένες ράγες ασφαλίζουν τη κεραία καθώς ανυψώνεται στη πλατφόρμα του μεταφορέα.
Ο μεταφορέας του ALMA διατηρεί τη κεραία ασφαλή από σεισμό,
με ένα πολύ δυνατό σφιγκτήρα.
Η κεραία επανατοποθετείται στη νέα της θέση με εξαιρετική ακρίβεια.
Όμως η μεταφορά της κεραίας από το σταθμό βάσης. ψηλά στο
υψίπεδο του Τσαχναντόρ αποτελεί διαφορετική πρόκληση.
Είναι μία ανάβαση 28 χιλιομέτρων στο βουνό
σε υψομετρική διαφορά περίπου 2100 μέτρων.
Η μακριά πορεία στην ελικοειδή διαδρομή αποτελεί δοκιμασία για τον οδηγό αλλά και τη μηχανή
και η ομάδα βρίσκεται σε ένταση.
Με μέγιστη ταχύτητα 12 χλμ/ώρα ο μεταφορέας έρπει
κατά μήκος του ειδικά χαραγμένου δρόμου.
Εξοπλισμένος με ένα μοναδικό σύστημα ανάρτησης που απορροφά
τις ανωμαλίες του δρόμου,
διατηρεί το εύθραυστο φορτίο του ασφαλές σε όλη τη διαδρομή.
Η οδήγηση σε μεγάλο υψόμετρο δεν αποτελεί διασκέδαση - καθώς η ατμόσφαιρα αραιώνει
οι χειριστές δυσκολεύονται να αναπνεύσουν και χρειάζονται συμπληρωματικό οξυγόνο.
Αντίστοιχα, η ισχύς των κινητήρων του οχήματος μειώνεται δραματικά.
Τελικά, φτάνει στο υψίπεδο και η κεραία εκφορτώνεται
με μεγάλη ακρίβεια στην ειδική πλατφόρμα
για να ενισχύσει την παρατηρησιακή ικανότητα του ALMA.
Με μία πρώτη ματιά, οι μεταφορείς μπορεί να μοιάζουν
απλά σαν τεράστια φορτηγά, τρομερής ιπποδύναμης.
Όμως είναι πολύ πιο σημαντικοί.
Η ικανότητα να χειρίζονται τις εύθραυστες κεραίες του ALMA
με τόση προσοχή και ακρίβεια, τα καθιστά
αναντικατάστατα για το ALMA.
Και επιπλέον, το κάνουν σε δυσχερείς περιβαλλοντικές συνθήκες
με μοναδική αξιοπιστία.
Έτσι αυτοί οι γίγαντες δεν είναι απλά φορτηγά,
αλλά κατά μία έννοια, αποτελούν τμήμα του τηλεσκοπίου.
Είμαι ο Δρ. Τζέι και εδώ τελειώνει αυτό το επεισόδιο του ESOcast.
Θα τα πούμε την επόμενη φορά για μία ακόμη κοσμική περιπέτεια.
Το ESOcast είναι παραγωγή του ESΟ, του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου
Το ESO, το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο, είναι ο κορυφαίος
διακρατικός οργανισμός έρευνας και τεχνολογίας στην αστρονομία
σχεδιάζει, κατασκευάζει και διαχειρίζεται τα πλέον προηγμένα επίγεια τηλεσκόπια.
Η Μεγάλη Χιλιοστομετρική/Υποχιλιοστομετρική Συστοιχία της Ατακάμα (ALMA), είναι ένα διεθνές εγχείρημα,
κοινοπραξία της Ευρώπης, της Β. Αμερικής της Αν. Ασίας σε συνεργασία με τη Χιλή.
Κείμενα: ESO - Μετάφραση: Μανώλης Ζούλιας (ESON)