Kolosalny
Ciężki
Ultraprecyzyjny
Bardzo zwrotny
Superwytrzymały
Każdy transport zaawansowanej i delikatnej anteny przy pomocy transportera ALMA
jest ryzykowną operacją.
Jest to wymagająca praca dla człowieka, jak i maszyny.
Dwa ogromne transportery ALMA, nazwane Otto i Lore
pełzną pośród niesamowitego krajobrazu Pustyni Atacama,
przemieszczając czułe anteny o precyzji dorównującej szwajcarskim zegarkom.
Możliwość przemieszczania anten jest kluczowym aspektem
działania układu radioteleskopów ALMA.
To jest ESOcast!
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca
w Europejskim Obserwatorium Południowym (ESO).
Przekraczanie granic wiedzy wraz z naszym prowadzącym: dr J. a.k.a. dr Joe Liske.
ALMA - Atacama Large Millimeter/submillimeter Array -
jest jednym z najpotężniejszych teleskopów do obserwacji chłodnego Wszechświata.
Składa się z 66 wysoko precyzyjnych anten,
które mogą być rozmieszczane do 16 kilometrów od siebie.
Możliwość niezależnego przemieszczania
każdej z tych anten
jest jednym z powodów, dla którego ALMA
jest tak potężnym urządzeniem naukowym.
Przesuwanie anten wymaga jednak zaawansowanego
pojazdu przygotowanego specjalnie do tego celu.
Transporter ALMA jest inżynieryjnym cudem.
Długi na 20 metrów, szeroki na 10 i wysoki na 6,
ma 28 kół (14 par),
które dzięki możliwości niezależnych obrotów w każdym kierunku
zapewniają niesamowitą manewrowość.
Ten gigant waży 130 ton i napędzany jest
dwoma silnikami 700 KM dających maksymalną prędkość 20 km/h
oraz 12 km/h, gdy transportowana jest antena.
Kabina jest umieszczona nisko, celem zapewnienia dobrej widoczności dla kierowcy.
Transporter może być kontrolowany zdalnie,
dzięki czemu operator może kontrolować machinę z zewnątrz
podczas trudnych manewrów.
Jedynym celem transporterów ALMA jest przemieszczanie anten
i rozmieszczanie ich z milimetrową dokładnością.
Robi to wrażenie, zważywszy że każda z anten
waży więcej niż 100 ton.
Odległość podróży z anteną może się wahać od kilkuset metrów
(gdy antenę wiezie się między sąsiednimi stanowiskami)
aż do 28 kilometrów dzielących bazę
i Płaskowyż Chajnantor (5000 m nad poziomem morza).
Uruchamiane są potężne silniki Otta.
Podczas każdego transportu anteny
wymagana jest nieustanna uwaga zespołu transportowego.
Podnoszenie ogromnego talerza ALMA nie jest operacją rutynową -
najmniejszy błąd może zakończyć się tragicznym wypadkiem.
U-kształtna rama transportera daje równomierny rozkład ładunku.
Operatorzy ostrożnie ustawiają transporter w optymalnej pozycji
i przygotowują antenę do podróży.
Dwie pochyłe szyny prowadzą antenę podczas umieszczania na transporterze.
Transporter ALMA utrzymuje antenę w stabilnym,
ultramocnym uścisku.
Antena jest przemieszczana do nowej lokalizacji z ogromną precyzją.
Transport anteny z bazy głównej
na Płaskowyż Chajnantor stanowi zupełnie odmienne wyzwanie.
Wymaga on 28-kilometrowej wspinaczki po zboczu.
Różnica wysokości wynosi ok. 2100 metrów.
Długa jazda po krętej drodze jest wyzwaniem dla silnika, jak i kierowcy,
więc wśród członków zespołu panuje napięcie.
Transporter pełznie z prędkością maksymalną 12 km/h
po specjalnie przygotowanej drodze.
Wyposażony jest w unikalny system zawieszenia przystosowany
do jazdy po nierównościach drogi,
Dzięki czemu delikatny ładunek jest bezpieczny.
Jazda na takiej wysokości nie jest przyjemnością.
Rozrzedzone powietrze utrudnia oddychanie, konieczne są zbiorniki z tlenem.
Moc silników pojazdu także spada dramatycznie.
W końcu udaje się dotrzeć na płaskowyż. Antena zostaje
bardzo precyzyjnie umieszczona na swoim stanowisku,
by zwiększyć możliwości obserwacyjne ALMA.
Na pierwszy rzut oka transportery
wydają się ogromnymi potworami.
Jednak najbardziej istotne jest to,
że posiadają możliwość transportu delikatnych talerzy ALMA
z tak niewiarygodną precyzją i ostrożnością, dzięki czemu
są nieodzownym narzędziem obserwatorium ALMA.
Co więcej, robią to w ciężkich warunkach środowiskowych
i niezawodnie.
Więc nie są to jedynie gigantyczne ciężarówki -
w rzeczywistości stanowią ważną część teleskopu.
I tym kończymy kolejnego ESOcasta, który prowadził dla was dr J.
Nie zapomnijcie obejrzeć naszej kolejnej kosmicznej przygody.
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.
ESO (Europejskie Obserwatorium Południowe) jest wiodącą
naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych
projektującą, budującą i użytkującą najbardziej zaawansowane na świecie teleskopy naziemne.
The Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) jest międzynarodowym obiektem
powstałym dzięki partnerstwu Europy, Ameryki Północnej i Azji wschodniej ze wsparciem Republiki Chile.
Transkrypcja - ESO; Tłumaczenie - Przemysław Etz.