Καλωσήλθατε στο ESOcast!
Επιστήμη αιχμής και εξελίξεις από το ESO, το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο.
Το ESO διαθέτει τρία παγκοσμίου κλάσεως αστεροσκοπεία στη Χιλή.
Με αυτά τα τηλεσκόπια οι αστρονόμοι μελετούν τόσο κοντινά σε μας αντικείμενα, στο Ηλιακό μας Σύστημα
όσο και άλλα στις εσχατιές του γνωστού μας Σύμπαντος.
Οι παρατηρήσεις με τα τηλεσκόπια του ESO έχουν οδηγήσει σε σημαντική πρόοδο την αστρονομία,
και με την πάροδο των χρόνων, έχουν αποτελέσει την αρχή για σημαντικές ανακαλύψεις
Ιδού η λίστα με τις 10 κορυφαίες αστρονομικές ανακαλύψεις του ESO μέχρι σήμερα.
Αστρονόμοι χρησιμοποιώντας το Very Large Telescope έχουν ανακαλύψει τον πλέον λαμπρό γαλαξία του νεαρού Σύμπαντος
και βρήκαν σημαντικά στοιχεία από την πρώτη γενιά άστρων μέσα του -
άστρα τα οποία μέχρι πρότινος υπήρχαν μόνο στην θεωρία.
Αυτά τα μεγάλης μάζας, λαμπρά αντικείμενα αποτέλεσαν την πρώτη πηγή βαρέων στοιχείων στην ιστορία -
στοιχείων απαραιτήτων για την δημιουργία των άστρων που σήμερα βλέπουμε γύρω μας,
των πλανητών που περιφέρονται γύρω τους, και της ζωής όπως την γνωρίζουμε.
Τα τηλεσκόπια του ESO έδωσαν αποδείξεις ότι οι μεγάλης διάρκειας εκρήξεις ακτίνων-γ
συνδέονται με τις επιθανάτιες εκρήξεις αστέρων μεγάλης μάζας, λύνοντας έτσι ένα ακόμη μυστήριο.
Ένα τηλεσκόπια στη Λα Σίγια κατάφερε να παρατηρήσει για πρώτη φορά το ορατό φως από μία σύντομη έκρηξη ακτίνων γ.
δείχνοντας ότι αυτή η οικογένεια αντικειμένων, πιθανότατα προέρχεται από την σύγκρουση αστέρων νετρονίων.
Αστρονόμοι, με την χρήση του οργάνου ESO HARPS το 2010, ανακάλυψαν ένα πλανητικό σύστημα με τουλάχιστον πέντε πλανήτες,
γύρω από ένα άστρο, σαν τον Ήλιο μας, το HD 10180.
Επίσης ανακαλύφθηκε ότι ίσως δύο ακόμη πλανήτες βρίσκονται εκεί,
ο ένας εκ των οποίων, αν επιβεβαιωθεί, θα είναι από τους μικρότερης μάζας εξωπλανήτες που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα.
Νεώτερες ανακαλύψεις και περαιτέρω ανάλυση των δεδομένων δείχνουν ότι ίσως υπάρχουν ακόμη περισσότεροι πλανήτες γύρω από αυτό το άστρο.
Το Very Large Telescope του ESO συνέβαλε στην ανίχνευση μορίων μονοξειδίου του άνθρακα σε ένα μακρινό γαλαξία.
που φαίνεται εδώ όπως ήταν πριν 11 δις χρόνια.
ένα χαρακτηριστικό που παρέμεινε κρυμμένο για 25 χρόνια.
Αυτό επέτρεψε στους αστρονόμους να λάβουν την ακριβέστερη μέτρηση κοσμικής θερμοκρασίας σε μία τόσο μακρινή εποχή,
και ταυτίστηκε με την προβλεπόμενη από την θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης.
Η ατμόσφαιρα γύρω από τον εξωπλανήτη υπερ-Γαία, αναλύθηκε για πρώτη φορά χρησιμοποιώντας το VLT.
Αυτός ο πλανήτης γνωστός και ως GJ 1214b,
μελετήθηκε κατά την διέλευσή του μπροστά από το μητρικό του άστρο καθώς το αστρικό φως φιλτραρίστηκε μέσα από την πλανητική ατμόσφαιρα.
Η ατμόσφαιρά του βρέθηκε να αποτελείται είτε κατά το πλείστον από νερό, με την μορφή ατμών,
είτε να κυριαρχείται από παχιά νέφη ή ομίχλη.
Με το VLT του ESO, οι αστρονόμοι μέτρησαν την ηλικία του παλαιότερου γνωστού άστρου στον Γαλαξία μας.
Με ηλικία 13,2 δις ετών, αυτό το άστρο γεννήθηκε στην πρώτη εποχή σχηματισμού άστρων στο Σύμπαν.
Επίσης ανακαλύφθηκε ουράνιο σε ένα άστρο του Γαλαξία μας και χρησιμοποιήθηκε για την ανεξάρτητη μελέτη της ηλικίας του Γαλαξία.
Το VLT έλαβε την πρώτη εικόνα ενός πλανήτη έξω από το Ηλιακό μας Σύστημα.
Ο πλανήτης, που έχει μάζα πέντε περίπου φορές μεγαλύτερη του Δία, περιφέρεται γύρω από ένα αποτυχημένο άστρο - ένα καφέ νάνο -
σε απόσταση 55 φορές μεγαλύτερη της μέσης απόστασης της Γης από τον Ήλιο.
Το 2014, το ALMA (the Atacama Large Millimeter/submillimeter Array),
αποκάλυψε σημαντικές λεπτομέρειες ενός ηλιακού συστήματος στην φάση του σχηματισμού του.
Οι εικόνες του HL Tauri ήταν οι πλέον ευκρινείς που ελήφθησαν ποτέ, σε υποχιλιοστομετρικά μήκη κύματος.
Δείχνουν πως οι πλανήτες "ρουφάνε" σκόνη και αέριο από ένα πρωτοπλανητικό δίσκο.
Μία από τις καλύτερες στιγμές για το ESO ήταν όταν δύο ανεξάρτητες ερευνητικές ομάδες,
στις οποίες συμμετείχε και προσωπικό του ESO, προέβησαν σε μία επαναστατική ανακάλυψη,
ότι το Σύμπαν όχι μόνο διαστέλλεται, αλλά επιπλέον η διαστολή αυτή είναι επιταχυνόμενη.
Τα ευρήματα των διαφορετικών ομάδων βασίστηκαν σε παρατηρήσεις αστρικών εκρήξεων, ή υπερκαινοφανών,
συμπεριλαμβανομένων μετρήσεων από τα τηλεσκόπια του ESO στη Λα Σίγια και το Παρανάλ.
Η ανακάλυψη αυτή τιμήθηκε με το βραβείο Νομπέλ Φυσικής του 2011.
Και τέλος...
Αρκετά από τα εμβληματικά τηλεσκόπια του ESO χρησιμοποιήθηκαν σε μία 20ετή μελέτη για την πλέον λεπτομερή καταγραφή της γειτονιάς του τέρατος που παραμονεύει στην καρδιά του Γαλαξία μας -
της υπέρμαζης μελανής οπής.
Η αστρονομία προχωρά μπροστά, και οι δέκα μεγαλύτερες ανακαλύψεις του ESO δεν είναι χαραγμένες στην πέτρα.
Όσο οι αστρονόμοι συνεχίζουν την μελέτη του Σύμπαντος στα παρατηρητήρια του ESO,
θα προβαίνουν σε απρόσμενες και διαφωτιστικές ανακαλύψεις.
Ποιος ξέρει ποιες εντυπωσιακές ανακαλύψεις μας περιμένουν και πόσες από αυτές θα πάρουν θέση σε αυτή τη λίστα στο μέλλον!
Κείμενα: ESO - Μετάφραση: Μανώλης Ζούλιας