Đây là câu chuyện về một cuộc phiêu lưu phi thường ...
Một câu chuyện về trí tò mò, dũng khí và lòng kiên trì mà ta dành cho Vũ Trụ ...
Câu chuyện của các nhà thiên văn học châu Âu đi về phía nam để khám phá những vì sao.
EUROPE TO THE STARS Kỉ niệm 50 năm khám phá bầu trời phía nam đầu tiên của ESO
Đi về phía Nam
Chào mừng đến với ESO, Đài thiên văn phía Nam của châu Âu.
Đã 50 tuổi, nhưng ngày càng vững mạnh.
ESO là là cánh cổng đưa châu Âu đến với những vì sao.
Tại đây, nhiều nhà thiên văn học từ 15 quốc gia
cùng hợp lực để khám phá nhiều bí ẩn của Vũ Trụ.
Bằng cách nào ư?
Xây dựng nhiều chiếc kính thiên văn khổng lồ trên Trái Đất.
Thiết kế nhiều máy ảnh và thiết bị nhạy bén.
Rà soát cả bầu trời.
Công việc của họ bao gồm quan sát nhiều thiên thể ở gần và xa,
từ sao chổi băng qua Hệ Mặt Trời,
đến các thiên hà xa xôi ở tận ngoài rìa không gian và thời gian,
cho chúng ta nhiều hiểu biết mới mẻ và một cái nhìn ấn tượng về Vũ Trụ.
Một Vũ trụ đầy ắp những bí ẩn và cả sự huyền bí.
Và mang một vẻ đẹp kinh ngạc.
Từ những đỉnh núi xa xôi ở Chile,
Các nhà thiên văn học châu Âu đang vươn tới những vì sao.
Nhưng sao lại là Chile?
Điều gì đã khiến họ phải đi về phía Nam?
Đài thiên văn phía Nam của châu Âu có trụ sở chính tại Garching, Đức.
Nhưng ở châu Âu, ta chỉ có thể thấy một phần của bầu trời.
Để có thể lấp đầy khoảng trống, bạn phải đi về phía nam.
Qua hàng thế kỷ, có thể thấy nhiều khoảng trống rộng lớn trên tấm bản đồ sao ở phía nam này -
Trong tập Terra Incognita of the heavens.
Vào năm 1595.
Lần đầu tiên, các thương nhân người Hà Lan bắt đầu chuyến hải trình đến miền Đông Ấn.
Vào ban đêm, nhà hàng hải Pieter Keyser và Frederik de Houtman
đo vị trí của hơn 130 ngôi sao trên bầu trời phía nam.
Không lâu sau, 12 chòm sao mới xuất hiện trên thiên cầu và bản đồ sao,
những chòm sao từ trước tới nay chưa từng được nhà thiên văn học châu Âu nào quan sát.
Nhiều trạm quan sát thiên văn đầu tiên ở bán cầu nam
đã được người Anh xây dựng.
Đài thiên văn Hoàng gia tại Mũi Hảo Vọng được thành lập vào năm 1820.
Không lâu sau, John Herschel xây dựng đài quan sát của riêng ông,
gần ngọn núi Mặt Bàn nổi tiếng ở Nam Phi.
Một cảnh tượng lộng lẫy!
Bầu trời đêm, cụm sao sáng và đám mây sao ở vút trên cao.
Cũng không có gì lạ khi Đài thiên văn Harvard, Yale và Leiden
cũng cho xây dựng nhiều trạm quan sát phía nam của riêng họ.
Nhưng, để khám phá bầu trời phía nam
đòi hỏi chúng ta phải có nhiều dũng khí, niềm đam mê và sự kiên trì.
50 năm về trước,
phần lớn kính thiên văn đều nằm ở bán cầu bắc.
Vậy tại sao bầu trời phương nam lại quan trọng đến như vậy?
Đầu tiên, ở đây có khá nhiều khu vực trên bầu trời vẫn chưa được khám phá.
Ở châu Âu, bạn không thể quan sát cả bầu trời.
Điển hình như vùng trung tâm của Thiên hà Milky Way (Dải Ngân Hà), thiên hà của chúng ta.
Rất khó quan sát ở bán cầu bắc,
nhưng ở phía nam, nó nằm ngay trên chúng ta.
Và thứ hai, hai đám mây Magellan -
hai thiên hà đồng hành nhỏ của thiên hà Milky Way
Vô hình ở phía Bắc, nhưng rất dễ thấy nếu bạn ở phía nam từ đường xích đạo trở xuống.
Và cuối cùng,
Các nhà thiên văn học châu Âu bị cản trở bởi ô nhiễm ánh sáng và cả thời tiết xấu.
Thế nên đi về phía nam sẽ giải quyết hầu hết các vấn đề của họ.
Một chuyến du ngoạn trên thuyền với nhiều cảnh đẹp tại Hà Lan, tháng 6 năm 1953.
Ngay đây, tại hồ IJsselmeer,
nhà thiên văn người Đức / Mỹ Walter Baade
cùng nhà thiên văn học người Hà Lan Jan Oort
trao đổi cùng các đồng nghiệp về kế hoạch cho một đài thiên văn của châu Âu
ở bán cầu nam.
Không một quốc gia châu Âu nào có thể cạnh tranh nổi với Hoa Kỳ.
Nhưng cùng nhau, thì lại có thể.
Bảy tháng sau, 12 nhà thiên văn học đến từ sáu quốc gia quy tụ về đây,
tại Phòng Ban điều hành trang nghiêm của Trường Đại học Leiden.
Họ đã ký một bản tuyên bố,
thể hiện mong muốn thành lập một đài thiên văn của châu Âu tại Nam Phi.
Tuyên bố trên đã mở đường cho sự ra đời của ESO.
Nhưng chờ chút! ... Nam Phi ư?
Vâng, tất nhiên rồi.
Lúc đó ở Nam Phi đã có Đài thiên văn Cape, và, sau năm 1909,
Đài thiên văn Transvaal ở Johannesburg được thành lập.
Đài thiên văn Leiden thì có hẳn một trạm quan sát riêng ở Hartebeespoort.
Vào năm 1955,
các nhà thiên văn học lắp đặt thiết bị kiểm tra để tìm vị trí tốt nhất có thể cho một chiếc kính thiên văn cỡ lớn.
Zeekoegat ở Đại Karoo. Hay Tafelkopje, ở Bloemfontein.
Nhưng thời tiết tại đây không thuận lợi cho lắm.
Vào năm 1960, mọi tập trung đổ dồn về mảnh đất gồ ghề của miền bắc Chile.
Các nhà thiên văn học Hoa Kỳ cũng lên kế hoạch
cho xây nhiều đài thiên văn tại vùng đất nam bán cầu này.
Chuyến đi khảo sát đầy khổ cực trên lưng ngựa cho thấy điều kiện ở đây tốt hơn nhiều so với ở Nam Phi.
Năm 1963, quyết định đã được đưa ra. Chile sẽ là điểm đến.
Sáu tháng sau, Cerro La Silla được chọn
làm ngôi nhà tương lai cho Đài thiên văn phía Nam của châu Âu.
ESO không còn là một giấc mơ xa vời nữa.
Cuối cùng, năm quốc gia châu Âu cũng đã ký Công ước ESO, vào ngày 5 tháng 10 năm 1962 -
ngày thành lập chính thức của Đài thiên văn phía Nam của châu Âu.
Bỉ, Đức, Pháp, Hà Lan và Thụy Điển
cam kết vững chắc cùng nhau khám phá những vì sao ở phương nam.
Vùng đất La Silla được mua từ chính phủ Chile.
Một con đường được xây dựng giữa đồng không mông quạnh.
Kính thiên văn đầu tiên của ESO được định hình, tại một công ty thép ở Rotterdam.
Và vào tháng 12 năm 1966,
Đài thiên văn phía Nam của châu Âu đã cho quan sát đầu tiên của bầu trời.
Châu Âu đã bắt đầu tham gia vào chuyến hành trình vĩ đại khám phá Vũ Trụ bao la.
Nhìn lên Bầu trời
167 nghìn năm về trước, một ngôi sao phát nổ trong một thiên hà nhỏ quay quanh Thiên hà Milky Way.
Vào thời điểm xảy ra vụ nổ,
Người tinh khôn (Homo sapiens) cũng chỉ mới bắt đầu rong ruổi trên vùng xa-van ở châu Phi.
Thế nhưng chẳng một ai để ý đến màn pháo hoa Vũ Trụ rực rỡ này,
khi ánh sáng từ vụ nổ bắt đầu chuyến hành trình dài đến Trái Đất.
Trước khi ánh sáng từ vụ nổ hoàn tất 98% chuyến hành trình của mình,
các triết gia Hy Lạp cũng chỉ mới bắt đầu nghĩ về bản chất tự nhiên của Vũ Trụ.
Trước khi ánh sáng từ vụ nổ đến Trái Đất,
Galileo Galilei bắt đầu hướng chiếc kính thiên văn tự tạo của ông lên bầu trời.
Và vào ngày 24 tháng 2 năm 1987,
khi các hạt photon từ vụ nổ cuối cùng cũng đến Trái Đất,
và các nhà thiên văn học đã sẵn sàng để quan sát vụ nổ supernova với độ chi tiết cực đại.
Supernova 1987A
loé sáng ở bầu trời phía nam --
Nhưng ở châu Âu và Hoa Kỳ thì ta không thể nhìn thấy được.
Nhưng vào thời điểm đó, ESO đã xây dựng nhiều chiếc kính thiên văn lớn đầu tiên ở Chile,
cho các nhà thiên văn học hàng ghế đầu để tận hưởng cảnh quan Vũ Trụ rực rỡ này.
Tất nhiên kính thiên văn vẫn là công cụ chính
cho phép chúng ta giải mã nhiều bí ẩn của Vũ Trụ.
Kính thiên văn thu ánh sáng nhiều hơn so với mắt người,
nên chúng có thể cho ta thấy nhiều ngôi sao mờ hơn và tiến sâu hơn vào không gian.
Tương tự như kính lúp, chúng cũng cho ta thấy chi tiết rõ nét hơn.
Và, khi được gắn kèm với máy ảnh và quang phổ kế nhạy bén,
chúng cho ta biết nhiều thông tin có giá trị về hành tinh, sao và thiên hà.
Kính thiên văn tại cơ sở đầu tiên của ESO, La Silla rất đa dạng.
Từ nhiều thiết bị nhỏ của các nước thành viên
cho đến những chiếc kính astrograph và máy ảnh góc rộng khổng lồ.
Kính thiên văn 2,2m -- đã gần 30 tuổi --
đến giờ vẫn không ngừng chụp nhiều bức ảnh đầy hấp dẫn của Vũ Trụ.
Tại điểm cao nhất ở Cerro La Silla
là thành tựu của ESO vào những năm đầu -- kính thiên văn 3,6m.
Sau 35 năm hoạt động, giờ đây nó là một thợ săn hành tinh.
Ngoài ra, các nhà thiên văn người Thụy Điển cũng xây một chiếc đĩa sáng bóng có đường kính 15m
để nghiên cứu luồng sóng viba đến từ những đám mây Vũ Trụ lạnh lẽo.
Cùng nhau, tổ hợp kính thiên văn này giúp chúng ta khám phá Vũ Trụ mà ta đang sống bên trong.
Trái Đất chỉ là một trong 8 hành tinh trong Hệ Mặt Trời.
Từ Sao Thuỷ bé tí cho đến Sao Mộc khổng lồ,
các khối cầu đất đá cùng nhiều quả bóng khí là những gì còn lại từ quá trình hình thành của Mặt Trời.
Mặt Trời là một ngôi sao trung niên trong thiên hà Milky Way.
Một chấm sáng giữa hàng trăm tỷ ngôi sao tương tự --
và cùng nhiều gã sao khổng lồ đỏ, sao lùn trắng bé tí,
và cả những ngôi sao neutron quay nhanh.
Nhiều tinh vân toả sáng nằm rải rác các nhánh xoắn ốc của thiên hà Milky Way,
sinh ra những cụm sao sơ sinh,
trong khi nhiều cụm sao cầu già cỗi chậm rãi vây quanh thiên hà.
Và Milky Way chỉ là một trong vô số thiên hà khác trong Vũ Trụ rộng lớn,
đang dần giãn nở kể từ Vụ nổ Lớn, khoảng 14 tỷ năm trước.
Trong 50 năm, ESO đã giúp chúng ta nhận thức được vị trí của mình trong Vũ Trụ.
Và bằng cách nhìn lên bầu trời, chúng ta đã khám phá ra nguồn gốc của chính mình.
Chúng ta là một phần của câu chuyện vĩ đại của Vũ Trụ. Không có những ngôi sao, chúng ta sẽ không ở đây.
Vũ Trụ khởi nguồn với hydro và heli, hai nguyên tố nhẹ nhất.
Các ngôi sao chính là lò phản ứng hạt nhân, biến các nguyên tố nhẹ thành nguyên tố nặng hơn.
Và vụ nổ supernova như 1987A
gửi vào Vũ Trụ sản phẩm từ những lò luyện kim này.
Khi Hệ Mặt Trời hình thành, khoảng 4,6 tỷ năm về trước,
quá trình này chứa một lượng nhỏ các nguyên tố nặng hơn.
Kim loại và silic, kể cả cacbon và oxy.
Cacbon trong cơ bắp chúng ta, sắt trong máu và canxi trong xương chúng ta,
tất cả đều được đúc từ một thế hệ sao trước đó.
Bạn và tôi đã được sinh ra từ trên trời.
Nhưng từ các câu trả lời luôn kéo theo nhiều thắc mắc mới mẻ.
Chúng ta càng tìm hiểu, càng có nhiều bí ẩn để khám phá.
Nguồn gốc và số phận sau này của thiên hà sẽ ra sao?
Có Hệ Mặt Trời nào khác ngoài kia không, và có sự sống ở thế giới xa lạ đó hay không?
Và có gì ẩn náu bên trong trái tim đen tối của thiên hà Milky Way?
Các nhà thiên văn học cần nhiều kính thiên văn mạnh hơn.
Và ESO mang đến cho họ nhiều công cụ mới mang tính cách mạng.
Quan sát Sắc nét
Càng to thì càng tốt -- ít ra đó là điều dành cho gương của kính thiên văn.
Nhưng gương càng to thì phải càng dày, để không bị biến dạng do chính sức nặng của chúng.
Và gương có kích cỡ càng lớn, chúng càng dễ bị biến dạng, không quan trọng chúng dày và nặng đến cỡ nào.
Giải pháp cho việc này ư?
Ta cần tấm gương mỏng, nhẹ và một trò ảo thuật có tên quang học chủ động.
Công nghệ này được ESO tiên phong vào cuối thập niên 1980,
với Kính thiên văn Công nghệ Mới.
Và đây chính là sự tân tiến của công nghệ.
Gương của Kính thiên văn Rất Lớn - VLT - có đường kính 8,2m ...
... nhưng chỉ dày có 20cm.
Và đây chính là trò ảo thuật:
một hệ thống hỗ trợ điều khiển bằng máy tính đảm bảo
tấm gương luôn giữ được hình dạng mong muốn ở mọi thời điểm với độ chính xác từng nanomet.
VLT là cơ sở hàng đầu của ESO.
Bốn kính thiên văn giống hệt nhau, nằm trên đỉnh núi Cerro Paranal, ở phía bắc Chile.
Được xây dựng vào cuối thập niên 1990,
cung cấp cho các nhà thiên văn học nhiều thiết bị công nghệ tốt nhất hiện có.
Giữa Sa mạc Atacama, ESO đã tạo ra một thiên đường dành cho giới thiên văn học.
Các nhà khoa học lưu trú tại La Residencia,
một dãy nhà khách nằm dưới lòng đất
tại một trong những nơi khô hạn nhất trên hành tinh.
Nhưng bên trong là mợt vườn cọ tươi tốt, một hồ bơi, và ... cả món tráng miệng hấp dẫn của Chile.
Tất nhiên,
điểm đắt khách độc nhất của Kính thiên văn Rất Lớn không phải là hồ bơi kia,
mà là góc nhìn Vũ Trụ không đâu sánh bằng của VLT.
Nếu không có gương mỏng và quang học chủ động thì sẽ không có VLT.
Nhưng còn nữa.
Những ngôi sao bị mờ nét, ngay cả khi được quan sát bằng kính thiên văn tốt nhất và lớn nhất.
Nguyên nhân ư? Bầu khí quyển của Trái Đất làm biến dạng hình ảnh.
Cùng khám phá trò ma thuật thứ hai: quang học thích ứng.
Tại Paranal, chùm tia laser chiếu lên bầu trời đêm tạo nên những ngôi sao nhân tạo.
Các cảm biến sử dụng ngôi sao này để đo độ biến dạng hình ảnh của khí quyển.
Và cứ hàng trăm lần mỗi giây,
hệ thống máy tính điều chỉnh hình dạng gương để chỉnh sửa hình ảnh thu được.
Và kết quả cuối cùng?
Sự nhiễu loạn trong bầu khí quyển được loại bỏ hoàn toàn.
Hãy nhìn vào sự khác biệt của chúng này!
Thiên hà Milky Way là một thiên hà xoắn ốc khổng lồ.
Và vùng trung tâm thiên hà - cách xa chúng ta 27.000 năm ánh sáng -
chứa một bí ẩn mà Kính thiên văn Rất Lớn của ESO đã giúp làm sáng tỏ.
Nhiều đám mây bụi lớn chặn đứng tầm nhìn của chúng ta về vùng trung tâm của thiên hà
Nhưng máy ảnh hồng ngoại nhạy bén có thể nhìn xuyên qua đám mây bụi
và cho ta thấy đằng sau chúng là gì.
Được hỗ trợ bởi quang học thích ứng, có thể thấy có đến hàng tá sao khổng lồ đỏ.
Và qua nhiều năm, ta nhận thấy những ngôi sao này không hề đứng yên!
Chúng quay quanh một vật thể vô hình ở trung tâm thiên hà Milky Way.
Từ chuyển động của các ngôi sao, vật thể vô hình phải cực kỳ nặng.
Một lỗ đen khổng lồ, nặng gấp 4,3 triệu lần khối lượng Mặt Trời của chúng ta.
Các nhà thiên văn học thậm chí còn quan sát thấy vệt loé sáng đầy năng lượng từ những đám khí
rơi vào trong lỗ đen.
Tất cả đều được quan sát rõ nhờ sức mạnh của quang học thích ứng.
Gương mỏng và quang học chủ động có thể giúp xây dựng kính thiên văn khổng lồ.
Và quang học thích ứng sẽ giải quyết vấn đề nhiễu loạn trong bầu khí quyển,
cho chúng ta hình ảnh cực kỳ sắc nét.
Nhưng đây vẫn chưa phải là tất cả.
Cùng tìm hiểu trò ảo thuật thứ ba. Và nó được gọi là giao thoa.
VLT gồm có bốn kính thiên văn.
Cùng nhau, chúng có thể hoạt động như một kính thiên văn ảo có đường kính 130m.
Ánh sáng được thu thập bởi từng kính thiên văn được chuyển qua các hầm rút
và được tập hợp lại trong một phòng thí nghiệm dưới lòng đất.
Tại đây, sóng ánh sáng được kết hợp nhờ sử dụng đo laser cùng nhiều đường trễ phức tạp.
Kết quả là sức mạnh thu thập ánh sáng của bốn chiếc gương 8,2m,
với tầm nhìn rộng như mắt chim đại bàng của một kính thiên văn ảo rộng bằng 50 sân tennis.
Bốn kính phụ hỗ trợ cho hệ thống linh hoạt hơn.
Chúng hay xuất hiện với hình dáng nhỏ bé bên cạnh bốn gã khổng lồ.
Tuy vậy, mỗi kính phụ được trang bị một tấm gương 1,8m.
Lớn hơn cả những chiếc kính thiên văn lớn nhất thế giới khoảng 100 năm về trước.
Giao thoa quang học là một điều kỳ diệu.
Ánh sao nhiệm màu, được vận dụng trong sa mạc.
Và kết quả thật ấn tượng.
Hệ thống giao thoa của Kính thiên văn Rất Lớn cho thấy độ chi tiết gấp 50 lần
so với Kính thiên văn Hubble.
Ví dụ, một cái nhìn cận cảnh về một hệ sao đôi ma cà rồng.
Một ngôi sao đang lấy cắp vật chất từ một sao đồng hành.
Luồng bụi sao bất thường được phát hiện xung quanh sao Betelgeuse -
một gã khổng lồ sắp phát nổ thành một supernova.
Và trong các đĩa bụi bao quanh nhiều ngôi sao mới sinh, các nhà thiên văn học đã tìm thấy ...
vật liệu thô tạo nên nhiều hành tinh tương lai như Trái Đất.
Kính thiên văn Rất Lớn là đôi mắt trông nom bầu trời sắc nét nhất của nhân loại.
Nhưng các nhà thiên văn học còn có nhiều phương tiện khác để mở mang sự hiểu biết
và mở rộng tầm nhìn của họ.
Tại Đài thiên văn phía Nam của châu Âu,
họ đã học cách quan sát Vũ Trụ trong một loại ánh sáng hoàn toàn khác.
Thay đổi cách nhìn
Một bản nhạc tuyệt vời, phải không?
Nhưng giả sử thính giác của bạn bị hạn chế.
Sẽ ra sao nếu bạn không thể nghe thấy tần số thấp?
Hay tần số cao?
Các nhà thiên văn học cũng từng gặp tình huống tương tự như vậy.
Mắt người chỉ nhạy với một phần nhỏ trong dãy bức xạ điện từ trong Vũ Trụ.
Chúng ta không thể thấy ánh sáng có bước sóng ngắn hơn sóng tím,
hay dài hơn sóng đỏ.
Chúng ta không thể cảm nhận hết bản giao hưởng của Vũ Trụ.
Hồng ngoại, hay bức xạ nhiệt, lần đầu tiên được phát hiện bởi William Herschel, vào năm 1800.
Trong một căn phòng tối, bạn không thể nhìn thấy tôi được.
Nhưng khi đeo kính hồng ngoại, bạn có thể "nhìn thấy" hơi ấm từ cơ thể của tôi.
Tương tự như vậy,
kính thiên văn hồng ngoại
cho thấy nhiều thiên thể lạnh đến nỗi không thể phát ra ánh sáng nhìn thấy được,
như những đám mây khí và bụi tối, nơi ra đời của nhiều ngôi sao và hành tinh.
Qua nhiều thập kỷ,
các nhà thiên văn học của ESO không ngừng khám phá Vũ Trụ
trong bước sóng hồng ngoại.
Nhưng bộ dò hồng ngoại đầu tiên khá nhỏ và do đó chúng có hiệu quả không cao.
Chúng cho ta cái nhìn mờ nhạt về bầu trời hồng ngoại.
Nhưng ngày nay máy ảnh hồng ngoại rất to lớn và mạnh mẽ.
Chúng được làm lạnh với nhiệt độ rất thấp để gia tăng độ nhạy bén.
Và Kính thiên văn Rất Lớn của ESO được thiết kế để tận dụng tối đa sức mạnh của chúng.
Thực tế, một số thủ thuật công nghệ, như giao thoa, chỉ hoạt động trong ánh sáng hồng ngoại.
Chúng ta đã mở rộng tầm nhìn của mình, cho thấy một Vũ Trụ trong ánh sáng đầy mới mẻ.
Khối Blob tối này là một đám mây bụi Vũ Trụ. Nó che khuất nhiều ngôi sao ở đằng sau.
Nhưng trong ánh sáng hồng ngoại, chúng ta có thể nhìn xuyên qua đám mây bụi.
Và đây là Tinh vân Orion, một vườn ươm sao.
Hầu hết các ngôi sao sơ sinh bị che khuất bởi mây bụi.
Một lần nữa, với sự giúp đỡ của tia hồng ngoại, cho thấy các ngôi sao đang trong quá trình hình thành!
Đến cuối đời, những ngôi sao giải phóng các lớp bong bóng khí.
Một buổi trình diễn của Vũ Trụ trong bước sóng khả kiến
-- nhưng ảnh chụp bằng tia hồng ngoại cho ta thấy nhiều chi tiết hơn.
Đừng quên mấy ngôi sao và mây khí
bị giữ lại bởi lỗ đen siêu khổng lồ trong trung tâm của thiên hà Milky Way.
Không có máy ảnh hồng ngoại, chúng ta sẽ không bao giờ nhìn thấy chúng.
Trong thiên hà khác,
Nhiều nghiên cứu hồng ngoại
đã cho thấy sự phân bố chính xác của các ngôi sao như Mặt Trời của chúng ta.
Các thiên hà xa nhất chỉ có thể được nghiên cứu trong bước sóng hồng ngoại.
Ánh sáng của chúng đã bị dịch chuyển sang những bước sóng dài này
do sự giãn nở của Vũ Trụ.
Gần Đài thiên văn Paranal là một đỉnh núi nhỏ với một tòa nhà biệt lập trên đỉnh.
Bên trong tòa nhà này là kính thiên văn VISTA có đường kính 4,1m.
Được xây dựng bởi Vương quốc Anh, Quốc gia Thành viên thứ mười của ESO.
Hiện tại, VISTA chỉ hoạt động trong bước sóng hồng ngoại.
VISTA sử dụng một chiếc máy ảnh khổng lồ, nặng bằng một chiếc xe bán tải.
Và tất nhiên, VISTA cho ta thấy nhiều khung cảnh ấn tượng của Vũ Trụ trong ánh sáng hồng ngoại.
Kể từ khi ra đời, 50 năm về trước, ESO vẫn không ngừng nghiên cứu thiên văn trong ánh sáng khả kiến.
Và nghiên cứu thiên văn học bằng hồng ngoại trong khoảng 30 năm.
Nhưng có nhiều quãng âm khác trong bản giao hưởng Vũ Trụ.
Nằm ở độ cao 5000m so với mực nước biển, trên dãy Andes ở Chile,
là cao nguyên Chajnantor.
Từ trước tới nay thiên văn học chưa từng leo cao đến thế này.
Chajnantor là nhà của ALMA
-- Tổ hợp Lớn quan sát sóng Mi-li-met/ hạ mi-li-met Atacama.
Hiện ALMA vẫn đang được xây dựng.
tại một nơi rất khắc nghiệt, và vô cùng khó thở!
Tuy chỉ mới lắp đặt 10/66 ăng-ten,
ALMA đã cho nhiều quan sát đầu tiên vào mùa thu năm 2011.
Để quan sát sóng mi-li-met từ không gian, bạn cần một nơi cao và khô ráo.
Chajnantor là một trong những nơi tốt nhất trên thế giới dành cho việc này.
Đám mây khí lạnh và bụi tối trở nên hữu hình trong một cặp thiên hà đang va chạm.
Đây không phải là nơi ra đời của sao, mà là nơi chúng đang được nuôi dưỡng.
Và những đường sóng xoắn ốc trong dòng chảy của một ngôi sao sắp chết
-- phải chăng là do một hành tinh đang quay quanh nó?
Bằng việc thay đổi cách chúng ta quan sát,
chúng ta đang tiến đến gần nguồn gốc của hành tinh, sao và thiên hà.
Trong bản giao hưởng hoàn thiện của Vũ Trụ.
Tiếp cận Cộng đồng
Stephane Guisard rất quý các vì sao.
Cũng chẳng có gì ngạc nhiên khi anh dành trọn tình cảm cho miền đất phía bắc Chile này.
Đây là một trong số các địa điểm có khung cảnh bầu trời đẹp nhất thế giới.
Và cũng chẳng có gì lạ khi anh cũng rất yêu quý Đài thiên văn phía Nam của châu Âu
-- cánh cổng đưa châu Âu đến với Vũ Trụ.
Stephane là một nhiếp ảnh gia tài giỏi và là một tác giả người Pháp.
Anh cũng là một trong số nhiếp ảnh gia làm Đại sứ Hình ảnh của ESO.
Trong nhiều bức ảnh ngoạn mục, anh chụp lại sự cô độc của sa mạc Atacama,
sự hoàn hảo trong nền công nghệ cao của những chiếc kính thiên văn khổng lồ,
và vẻ đẹp tráng lệ của bầu trời đêm.
Cũng như bao người đồng nghiệp của anh làm đại sứ hình ảnh đến từ mọi nơi trên thế giới,
Stephane giúp truyền tải một thông điệp của ESO.
Thông điệp về sự tò mò, vẻ đẹp kỳ thú và cả nguồn cảm hứng,
được truyền tải qua việc hợp tác và tiếp cận.
Hợp tác luôn là nền tảng cho thành công của ESO.
50 năm về trước,
Đài thiên văn phía Nam của châu Âu
được thành lập bởi 5 nước thành viên:
Bỉ, Pháp, Đức, Hà Lan và Thụy Điển.
Không lâu sau, nhiều nước châu Âu khác cũng tham gia vào tổ chức.
Đan Mạch tham gia vào năm 1967.
Ý và Thụy Sĩ vào gia nhập vào năm 1982.
Bồ Đào Nha tham gia vào năm 2001.
Vương quốc Anh tham gia năm 2002.
Qua hàng chục năm, Phần Lan, Tây Ban Nha, Cộng hòa Séc và Áo
cũng gia nhập vào tổ chức thiên văn lớn nhất châu Âu này.
Gần đây nhất, Brazil đã trở thành Quốc gia Thành viên thứ 15 của ESO,
và là quốc gia ngoài châu Âu đầu tiên gia nhập.
Ai biết tương lai sẽ mang đến điều gì?
Cùng nhau, các Nước Thành viên cùng thực hiện nhiều nghiên cứu thiên văn học chất lượng nhất
tại các đài thiên văn lớn nhất thế giới.
Đây cũng là điều tốt cho nền kinh tế nữa.
ESO hợp tác chặt chẽ với nhiều ngành công nghiệp, ở cả Châu Âu và Chile.
Xây dựng đường vào cho các cơ sở.
Tiến hành san lấp đỉnh núi.
Tập đoàn công nghiệp AES của Ý
xây dựng cấu trúc chính của bốn kính thiên văn VLT.
Mỗi kính thiên văn nặng khoảng 430 tấn.
Họ cũng xây dựng những chiếc tường bao khổng lồ, mỗi chiếc cao bằng một tòa nhà mười tầng.
Công ty thuỷ tinh Schott của Đức đã tạo nên bốn chiếc gương VLT tinh tế
-- với đường kính 8m và có độ dày chỉ 20cm.
Tại REOSC ở Pháp,
gương được đánh bóng với độ chính xác lên đến một phần triệu milimét,
trước khi chúng bắt đầu chuyến hành trình dài đến Paranal.
Trong khi đó, nhiều trường đại học và viện nghiên cứu trên khắp châu Âu
phát triển nhiều máy ảnh và quang phổ kế nhạy bén.
Kính thiên văn của ESO được xây dựng từ tiền thuế.
Tiền của bạn.
Do đó bạn cũng có thể tham gia khám phá cùng chúng tôi.
Ví dụ, trang web của ESO là một nguồn thông tin thiên văn phong phú,
bao gồm hàng ngàn hình ảnh và video thiên văn đẹp đẽ.
Ngoài ra, ESO còn phát hành nhiều tạp chí, tin tức khoa học,
và cả phim tài liệu cũng như bộ phim bạn đang xem này.
Và khắp nơi trên thế giới,
Đài thiên văn phía Nam của châu Âu cũng đóng góp cho nhiều triển lãm thiên văn và hội chợ khoa học.
Có vô vàn cách để tham gia khám phá Vũ Trụ!
Bạn có biết tên của bốn kính thiên văn VLT
được đặt bởi một cô bé người Chile?
Jorssy Albanez Castilla, 17 tuổi
đã đề xuất tên Antu, Kueyen, Melipal và Yepun
-- có nghĩa là Mặt Trời, Mặt Trăng, Nam Thập Tự và Sao Kim trong tiếng Mapuche.
Thu hút sự quan tâm của học sinh và sinh viên như Jorssy là một điều quan trọng.
Đó là nơi nhiều hoạt động giáo dục của ESO hướng đến,
chẳng hạn như bài tập vận dụng của học sinh và bài giảng lên lớp.
Khi Sao Kim đi ngang qua Mặt Trời vào năm 2004,
một chương trình đặc biệt tại châu Âu đã được tổ chức cho học sinh và giáo viên.
Và vào năm 2009, hưởng ứng Năm Thiên văn Quốc tế,
ESO đã đón tiếp hàng triệu học sinh và sinh viên trên toàn thế giới.
Xét cho cùng, trẻ em hôm nay chính là các nhà thiên văn học tương lai.
Nhưng về mặt tiếp cận, không có gì đánh bại được Vũ Trụ.
Thiên văn học là một ngành khoa học trực quan.
Hình ảnh của các thiên hà, cụm sao và vườn ươm sao thổi bùng trí tưởng tượng của chúng ta.
Khi không tiến hành quan sát khoa học,
Kính thiên văn của ESO đôi khi được sử dụng cho Chương trình Mảnh ngọc của Vũ Trụ
-- chụp những bức ảnh chỉ dành cho việc giáo dục và tiếp cận cộng đồng.
Sau tất cả, một bức ảnh đáng giá ngàn lời.
Công chúng thậm chí còn có thể tham gia tạo nên nhiều bức ảnh đầy hấp dẫn,
thông qua cuộc thi Truy tìm Kho báu.
Nhà thiên văn học nghiệp dư người Nga, Igor Chekalin đã giành chiến thắng trong cuộc thi vào năm 2010.
Những hình ảnh tuyệt vời của anh được dựa trên dữ liệu khoa học thật.
Các quốc gia thành viên, ngành công nghiệp cùng nhiều trường đại học.
Bằng cách hợp tác trên mọi cấp độ,
ESO đã trở thành một trong những tổ chức thiên văn thành công nhất trên thế giới.
Và thông qua sự tham gia của tổ chức với công chúng, bạn được mời tham gia vào chuyến du hành.
Vũ Trụ đang chờ đón bạn để cùng khám phá.
Bắt lấy Ánh sáng
Trong suốt 50 năm,
Đài thiên văn phía Nam của châu Âu không ngừng cho ta thấy vẻ đẹp tráng lệ của Vũ Trụ.
Mưa ánh sao đổ xuống Trái Đất.
Kính thiên văn khổng lồ bắt các hạt photon từ Vũ Trụ,
và đưa chúng đến những chiếc máy ảnh và quang phổ kế hiện đại.
Ảnh thiên văn ngày nay khác hơn nhiều so với thập niên 1960.
Khi ESO mới thành lập, quay lại năm 1962,
các nhà thiên văn học từng sử dụng những tấm đĩa nhiếp ảnh lớn bằng thuỷ tinh.
Chúng có độ nhạy thấp, thiếu chính xác và khó xử lý.
Các máy dò điện tử ngày nay đã tạo nên sự khác biệt!
Chúng bắt hầu hết mọi hạt photon.
Hình ảnh thu được có sẵn ngay lập tức.
Và quan trọng nhất,
chúng có thể được xử lý và phân tích bằng phần mềm máy tính.
Thiên văn học đã thực sự trở thành một ngành khoa học kỹ thuật số.
Kính thiên văn của ESO sử dụng
nhiều máy dò nhạy nhất và lớn nhất thế giới.
Trong số đó, máy ảnh của VISTA có ít nhất 16 máy dò, với tổng độ phân giải lên đến 67 triệu pixel.
Cỗ máy khổng lồ này chụp ánh sáng hồng ngoại từ đám mây bụi Vũ Trụ,
các ngôi sao sơ sinh
và nhiều thiên hà xa xôi.
Heli lỏng giữ máy dò ở nhiệt độ -269 độ.
VISTA lưu giữ một kho tàng của bầu trời phương nam,
giống như một nhà thám hiểm đang khảo sát một vùng đất chưa hề biết đến.
Kính thiên văn Khảo sát VLT là một cỗ máy thăm dò khác,
nhưng cái này hoạt động ở bước sóng khả kiến.
Máy ảnh của kính, có tên là OmegaCAM, thậm chí còn lớn hơn nữa.
32 CCD hợp lại để tạo nên nhiều bức ảnh thiên văn ngoạn mục
với độ phân giải cực khủng lên đến 268 triệu pixel.
Phạm vi quan sát lên đến một độ vuông
-- lớn gấp bốn lần đĩa Trăng Tròn.
OmegaCAM tạo 50 gigabyte dữ liệu mỗi đêm.
Và đây là những gigabyte tuyệt đẹp.
Kính thiên văn khảo sát như VISTA và VST
cũng khai thác nhiều thiên thể hiếm có và hấp dẫn trên bầu trời.
Sau đó các nhà thiên văn học sử dụng tối đa sức mạnh của VLT
để nghiên cứu thiên thể đó với độ chi tiết cực đại.
Mỗi đơn vị kính thiên văn VLT
sở hữu bộ thiết bị độc đáo của riêng mình,
mỗi kính đều có thế mạnh riêng.
Nếu không có những thiết bị này, đôi mắt khổng lồ của ESO sẽ chẳng thể dùng được.
Chúng cũng có nhiều tên gọi mĩ miều như ISAAC, FLAMES, HAWK-I và SINFONI.
Những cỗ máy công nghệ cao khổng lồ, mỗi cái có kích thước bằng một chiếc ô tô nhỏ.
Mục đích của chúng:
để ghi lại các hạt photon từ Vũ Trụ và khôi phục mọi thông tin.
Tất cả các thiết bị tại đây là độc nhất, nhưng một số cái có vài nét đặc biệt hơn.
Ví dụ, NACO và SINFONI sử dụng hệ thống quang học thích ứng của VLT.
Chùm tia laser tạo nên những ngôi sao nhân tạo
giúp các nhà thiên văn học chỉnh sửa độ biến dạng hình ảnh trong bầu khí quyển.
Hình ảnh của NACO có độ sắc nét như thể chúng được chụp từ ngoài không gian.
Và kế đến là MIDI và AMBER. Hai thiết bị giao thoa.
Tại đây, sóng ánh sáng từ hai hoặc nhiều kính thiên văn được kết hợp lại với nhau,
trông như chúng được chụp bởi một tấm gương đơn lẻ khổng lồ.
Kết quả:
Một góc nhìn sắc nét nhất mà bạn có thể tưởng tượng.
Nhưng thiên văn học đâu chỉ toàn chụp ảnh.
Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu thêm,
bạn phải tách ánh sao và nghiên cứu thành phần của nó.
Quang phổ học là một trong số công cụ mạnh nhất của thiên văn học.
Không có gì ngạc nhiên khi ESO được biết đến với việc sở hữu nhiều quang phổ kế tiên tiến nhất thế giới,
như cỗ máy X-Shooter mạnh mẽ.
Ảnh chụp thì mang đến cảnh đẹp, nhưng quang phổ thì lại tiết lộ nhiều thông tin hơn.
Về thành phần.
Chuyển động.
Tuổi đời.
Bầu khí quyển của ngoại hành tinh, quay quanh những vì sao xa xôi.
Hoặc các thiên hà sơ sinh ở rìa Vũ Trụ khả kiến.
Nếu không có quang phổ,
chúng ta chỉ là những nhà thám hiểm chỉ biết thưởng ngoạn vẻ đẹp bề ngoài của khung cảnh.
Với quang phổ,
chúng ta biết được về địa hình, địa chất, tiến hóa và thành phần của vùng đất đó.
Và còn một điều nữa.
Mặc dù mang một vẻ đẹp thanh bình, Vũ Trụ lại là một nơi hung bạo.
Mọi thứ trở nên tồi tệ trong màn đêm,
và các nhà thiên văn học muốn nắm bắt từng sự kiện.
Nhiều ngôi sao khổng lồ kết thúc cuộc sống của chúng trong vụ nổ supernova cực mạnh.
Một vài vụ nổ trong Vũ Trụ mạnh đến nỗi
có độ sáng còn lớn hơn cả một thiên hà,
bắn ngập tràn vào không gian liên thiên hà với các tia gamma vô hình, mang năng lượng cao.
Kính thiên văn robot nhỏ phản ứng với cảnh báo tự động từ vệ tinh.
Chúng hướng đến mục tiêu chỉ trong vài giây để nghiên cứu hậu quả từ các vụ nổ này.
Một số kính thiên văn robot khác tập trung vào sự kiện ít kịch tính hơn,
chẳng hạn như các hành tinh đi ngang qua ngôi sao mẹ.
Vũ Trụ không ngừng trải qua nhiều thăng trầm.
ESO cố gắng không bỏ lỡ một nhịp đập nào.
Vũ Trụ học là ngành học nghiên cứu về Vũ Trụ nói chung.
Cấu trúc, sự tiến hóa và nguồn gốc của nó.
Tại đây, bắt càng nhiều ánh sáng càng tốt là điều cốt yếu.
Nhiều thiên hà có khoảng cách xa đến nỗi chỉ có một lượng nhỏ photon chạm tới Trái Đất.
Nhưng các hạt photon này lại nắm giữ nhiều manh mối về quá khứ của Vũ Trụ.
Chúng đã du hành suốt hàng tỷ năm.
Vẽ nên một bức tranh về những ngày đầu đời của Vũ Trụ.
Đó là lý do tại sao kính thiên văn lớn và máy dò nhạy bén rất quan trọng.
Trong năm mươi năm qua,
Kính thiên văn ESO đã phát hiện một số thiên hà và quasar có khoảng cách xa nhất
từng được quan sát.
Chúng thậm chí còn giúp phát hiện ra sự phân bố của vật chất tối,
với bản chất vẫn còn là một điều bí ẩn.
Ai biết được năm mươi năm sau sẽ mang đến điều gì?
Truy tìm Sự sống
Đã bao giờ bạn tự hỏi về sự sống ở đâu đó trong Vũ Trụ?
Hành tinh có sự sống quay quanh các vì sao xa xôi?
Các nhà thiên văn học cũng nghĩ vậy - qua hàng thế kỷ.
Thực tế, có rất nhiều thiên hà, và mỗi thiên hà chứa rất nhiều ngôi sao,
Làm sao Trái Đất là hành tinh duy nhất có sự sống được?
Vào năm 1995, nhà thiên văn học người Thụy Sĩ Michel Mayor và Didier Queloz
là những người đầu tiên phát hiện một ngoại hành tinh quay quanh một ngôi sao bình thường.
Kể từ đó, nhiều thợ săn hành tinh đã tìm thấy hàng trăm thế giới xa tít ở ngoài không gian.
Lớn và nhỏ, nóng và lạnh, và với nhiều quỹ đạo khác nhau.
Hiện tại, chúng ta đang truy tìm chị em sinh đôi của Trái Đất.
Và trong tương lai: tìm thấy một hành tinh có sự sống
-- mục tiêu đầy thử thách của các nhà sinh học Vũ Trụ.
Đài thiên văn phía Nam của châu Âu đóng một vai trò quan trọng
trong việc tìm kiếm ngoại hành tinh.
Nhóm của Michel Mayor đã phát hiện hàng trăm hành tinh tại Cerro La Silla,
Cơ sở đầu tiên của ESO.
Đây là quang phổ kế CORALIE,
gắn trên Kính thiên văn Leonhard Euler của Thụy Sĩ.
Nó đo những dao động nhỏ của ngôi sao, gây ra bởi lực hấp dẫn của hành tinh quay quanh chúng.
Kính thiên văn 3,6 m nổi tiếng của ESO cũng đang săn lùng ngoại hành tinh.
Quang phổ kế HARPS là thiết bị có độ chính xác cao nhất trên thế giới.
Cho đến nay, HARPS đã phát hiện hơn 150 hành tinh.
Chiến công vang dội nhất của HARPS:
một hệ sao chứa ít nhất là 5 và có thể lên đến 7 ngoại hành tinh.
Nhưng có nhiều cách khác để truy tìm ngoại hành tinh.
Vào năm 2006, kính thiên văn Đan Mạch 1,5 m đã giúp khám phá một hành tinh
chỉ lớn hơn Trái Đất năm lần.
Bằng cách nào ư? Sử dụng phương pháp khuếch đại hấp dẫn.
Hành tinh và ngôi sao mẹ của nó đi ngang qua một ngôi sao sáng hơn ở phía sau,
phóng đại hình ảnh của nó.
Và trong một vài trường hợp, bạn thậm chí có thể chụp được ngoại hành tinh bằng máy ảnh.
Vào năm 2004, NACO, máy ảnh quang học thích ứng gắn trên Kính thiên văn Rất Lớn,
đã chụp được hình ảnh đầu tiên của một ngoại hành tinh.
Dấu chấm màu đỏ trong bức ảnh này là một hành tinh khổng lồ quay quanh một sao lùn nâu.
Vào năm 2010, NACO đã tiến thêm một bước xa hơn.
Ngôi sao này cách Trái Đất 130 năm ánh sáng.
Nó trẻ hơn và sáng hơn Mặt Trời và có bốn hành tinh quay quanh với quỹ đạo rộng.
Tầm nhìn rộng như mắt đại bàng của NACO cho phép đo đạc ánh sáng của hành tinh c
-- một khối khí khổng lồ lớn gấp mười lần Sao Mộc.
Dẫu ánh sáng của ngôi sao mẹ có chói loá đến đâu,
ánh sáng yếu ớt của hành tinh vẫn có thể được kéo dài thành một dãy quang phổ,
tiết lộ chi tiết về bầu khí quyển.
Ngày nay, nhiều ngoại hành tinh được phát hiện khi chúng quá cảnh ngang qua ngôi sao chủ.
Nếu chúng ta tình cờ thấy quỹ đạo của hành tinh,
theo chu kỳ hành tinh sẽ quá cảnh qua phía trước ngôi sao.
Do đó, ánh sáng nhỏ bé của nó chìm vào ánh sáng chói loà của ngôi sao
che khuất sự hiện diện của một hành tinh quay quanh nó.
Kính thiên văn TRAPPIST tại La Silla sẽ giúp tìm kiếm những đường đi khó nắm bắt này.
Trong khi đó,
Kính thiên văn Rất Lớn đã nghiên cứu một hành tinh quá cảnh một cách chi tiết.
Đây là GJ1214b, một siêu Trái Đất lớn gấp 2,6 lần hành tinh của chúng ta.
Trong quá trình quá cảnh, bầu khí quyển của hành tinh hấp thụ một phần ánh sáng từ ngôi sao chủ.
Quang phổ kế FORS nhạy bén của ESO tiết lộ rằng GJ1214b
có khả năng là một thế giới nóng và đầy hơi ẩm như một lò xông hơi.
Khối cầu khí khổng lồ và thế giới nóng như lò hơi ấy lại không thích hợp cho sự sống.
Nhưng cuộc săn lùng vẫn chưa kết thúc.
Sắp tới, thiết bị mới có tên SPHERE sẽ được lắp đặt tại VLT.
SPHERE có khả năng phát hiện nhiều hành tinh mờ nhạt chìm trong ánh sáng chói loá của ngôi sao chủ.
Vào năm 2016, quang phổ kế ESPRESSO sẽ đến VLT
và có độ chính xác vượt xa cả thiết bị HARPS hiện tại.
Và Kính thiên văn Cực Lớn của ESO, khi hoàn thành,
cũng có thể tìm thấy bằng chứng về sinh quyển ngoài Trái Đất.
Trên Trái Đất, sự sống rất phong phú.
Vùng đất Bắc Chile là nhà của thần ưng Andes,
lạc đà vicuñas, chuột vizcachas
và nhiều giống xương rồng khổng lồ.
Ngay cả nắm đất khô cằn của sa mạc Atacama chứa đến vô số vi sinh vật.
Chúng ta đã phát hiện nhiều khối vật liệu của sự sống trong không gian liên sao.
Chúng ta đã biết được về sự đa dạng của hành tinh.
Hàng tỷ năm về trước, sao chổi đã mang nước và các phân tử hữu cơ đến Trái Đất.
Đó có phải là điều chúng ta mong đợi sẽ xảy đến tại một nơi nào đó trong Vũ Trụ?
Hay chúng ta chỉ là những con người đơn độc?
Đó là câu hỏi hóc búa nhất từ ​​trước đến nay.
Và câu trả lời là gần như trong tầm tay.
Xây dựng Khổng lồ
Thiên văn là một ngành khoa học lớn.
Có cả một Vũ Trụ rộng lớn ở ngoài kia
và để khám phá Vũ Trụ, đòi hỏi phải có nhiều thiết bị khổng lồ.
Đây là kính thiên văn phản xạ Hale 5m nằm trên Núi Palomar.
Khi Đài thiên văn phía Nam của châu Âu chỉ vừa mới thành lập, 50 năm về trước,
Hale từng là kính thiên văn lớn nhất thế giới.
Và giờ đây, Kính thiên văn Rất Lớn của ESO tại núi Cerro Paranal là đỉnh cao của công nghệ.
Là đài thiên văn mạnh nhất trong lịch sử,
không ngừng cho ta thấy toàn bộ sự lộng lẫy của Vũ Trụ.
Nhưng các nhà thiên văn học mong muốn có nhiều thiết bị lớn hơn nữa.
Và ESO đang hiện thực hoá ước mơ của họ.
San Pedro de Atacama.
Ẩn mình giữa khung cảnh hùng vĩ của tự nhiên,
thị trấn đẹp như tranh này là quê hương của người dân bản địa Atacameños
và là nơi hấp dẫn dành cho những người thích phiêu lưu.
Và kể cả các nhà thiên văn học và kỹ thuật viên của ESO.
Cách San Pedro không xa, cỗ máy mơ ước thứ nhất của ESO đang được hoàn thiện.
Được gọi là ALMA - Tổ hợp Lớn quan sát sóng Mi-li-met/hạ mi-li-met Atacama.
ALMA là dự án hợp tác giữa châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Á.
Nó hoạt động như một thấu kính phóng đại khổng lồ.
Đặt gần nhau, 66 ăng-ten mang đến một góc nhìn rộng.
Nhưng khi trải rộng ra, ALMA mang đến góc nhìn của một khu vực nhỏ hơn trên bầu trời với chi tiết rõ nét hơn.
Ở bước sóng hạ mi-li-met, ALMA quan sát Vũ Trụ trong một loại ánh sáng khác.
Nhưng chúng sẽ cho ta thấy thứ gì?
Sự ra đời của thiên hà đầu tiên trong Vũ Trụ, khi Big Bang thức tỉnh.
Những đám mây phân tử bụi bặm và lạnh lẽo
-- vườn ươm sao, nơi mặt trời cùng nhiều hành tinh mới được sinh ra.
Và: hóa học Vũ Trụ.
ALMA sẽ theo dõi những phân tử hữu cơ -- khối vật liệu của sự sống.
Việc xây dựng ăng-ten cho ALMA đang trong giai đoạn hoàn chỉnh.
Hai thiết bị vận chuyển khổng lồ, có tên là Otto và Lore,
đưa những ăng-ten đã hoàn thiện lên cao nguyên Chajnantor.
Ở độ cao 5000m so với mực nước biển,
tổ hợp này mang đến một cái nhìn mới mẻ về Vũ Trụ trong bước sóng vi-ba.
Trong khi ALMA sắp hoàn thành,
Cỗ máy mơ ước tiếp theo của ESO phải mất thêm vài năm nữa.
Bạn có thấy ngọn núi ở kia không?
Đó là núi Cerro Armazones.
Cách Đài thiên văn Paranal không xa,
đây sẽ là nhà của chiếc kính thiên văn lớn nhất trong lịch sử nhân loại.
Đây là Kính thiên văn Cực Lớn châu Âu.
Đại thần nhãn của thế giới trông nom bầu trời
Được trang bị chiếc gương có đường kính gần 40m.
E-ELT dễ dàng đánh bật mọi kính thiên văn thế hệ trước.
Gần 800 phân đoạn gương được điều khiển bằng máy tính.
Hệ thống quang học phức tạp mang đến hình ảnh sắc nét nhất có thể.
Một mái vòm cao bằng tháp chuông của nhà thờ.
E-ELT là một cỗ máy siêu việt.
Nhưng kỳ quan thực sự vẫn chính là Vũ Trụ bao la ở ngoài kia.
E-ELT sẽ cho ta thấy các hành tinh quay xung quanh ngôi sao khác.
Quang phổ kế của kính sẽ do thám bầu khí quyển của những thế giới xa xôi này,
tìm kiếm dấu hiệu của sự sống.
Xa hơn nữa, E-ELT sẽ nghiên cứu nhiều ngôi sao riêng lẻ trong thiên hà khác.
Cuộc gặp gỡ đầu tiên của cư dân ở thành phố lân cận.
Hoạt động như một cỗ máy thời gian Vũ Trụ,
chiếc kính thiên văn khổng lồ này cho phép chúng ta nhìn lại hàng tỷ năm,
để tìm hiểu xem mọi thứ bắt đầu như thế nào.
Và nó có thể giải quyết nhiều bí ẩn về sự gia tốc của Vũ Trụ
- một điều bí ẩn đang đẩy các thiên hà ra xa nhau
ngày càng nhanh hơn.
Thiên văn học là một ngành khoa học lớn, và là ngành khoa học của những bí ẩn vĩ đại.
Có sự sống ngoài Trái Đất không?
Nguồn gốc của Vũ Trụ là gì?
Chiếc kính thiên văn khổng lồ của ESO sẽ giúp chúng ta trả lời những thắc mắc đó.
Chúng ta vẫn chưa đến đích, nhưng sẽ không lâu đâu.
Vậy tiếp theo sẽ là gì?
Không một ai biết cả.
Nhưng ESO đã sẵn sàng cho chuyến hành trình rồi.
Transcripted by ESO; Translated by Thanh Sang Mai.