ann15037-tr — Duyuru

HARPS Lazer Frekans Tarayıcı Hizmete Alındı

Başka dünyaların bulunması yolunda atılan yeni adımlar

22 Mayıs 2015

HARPS lazer frekans tarayıcı Şili’de La Silla Gözlemevi’nde ESO 3.6-metrelik teleskop üzerindeki HARPS gezegen bulma aygıtına takılmış olup, dikkatli bir ilk hizmete alma aşamasından geçmiştir. Bu yeni kurulumla olanaklı hale gelen duyarlılığın arttırılması, HARPS’ın gelecekte diğer yıldızların çevresinde Dünya kütlesinde gezegenler ve Dünya benzeri yörüngeler saptamasını ilk kez mümkün kılacaktır.

Bir lazer frekans tarayıcı, eşi benzeri görülmemiş bir doğruluk derecesiyle gökbilimsel cisimlerin tayflarının ölçülebildiği bir cetvel olarak kullanılabilir. Dünya benzeri bir gezegen bir yıldızın yörüngesinde gezerken, yıldızın hızındaki ufak değişikliklerin tespit edilmesini sağlar. Amaç, La Silla Gözlemevi’nde gece gözlemlerinde kullanılan ESO 3.6-metrelik teleskop üzerinde HARPS gezegen avcısı için böyle bir sistem kurmaktır.

2012 yılında gerçekleştirilen deneysel kullanımından beri lazer tarayıcı sistem tamamen yeniden tasarlanmış olup, artık daha güvenilir ve daha geniş bir dalga boyu alanını (460-690 nanometre) kapsamakta ve tayf başına yaklaşık 15 000 çizgi sağlamaktadır.

Brezilyalı, İspanyol ve ESO gökbilimcilerinden oluşan bir ekip, MenloSystems GmbH ve Max Planck Kuantum Optik Enstitüsü’nden ekip üyeleriyle birlikte on gün boyunca sistemin kurulumu ve sürekli olarak test edilmesi için Şili’ye gitmişlerdir. 18 Nisan 2015 tarihinde tamamlanan test, sistemin doğruluğun, güvenilirliğinin ve duyarlılığın değerlendirilmesinde önemli bir adımdı. Şimdi, toplanan 3000 civarındaki tayfın derinlemesine analizi yapılmaktadır.

Bağımsız bir kaynak kullanılarak sistemin duyarlılığını göstermek ve tarayıcı ile ilgili sistematiği soyutlamak için eşzamanlı olarak çalışan ve farklı çizgi aralıklarına sahip, tamamen bağımsız iki lazer frekans tarayıcısı test edilmiştir. Testler sırasında kullanılan ikinci tarayıcı, Universitäts-Sternwarte München’den ödünç alınmıştır.

Yıldız hızlarının ölçülmesinde tek bir pozda saatte 0.2 kilometreden daha iyi bir doğruluk derecesi elde edilmiştir. Bu doğruluk derecesi sonraki pozlarla birleştirildiğinde, saatte 0.07 kilometreden daha iyi bir ölçüme ulaşılmıştır. [1]. Dünyanın Güneş çevresindeki yörüngesinin saatte 0.3 kilometre olmasından dolayı Dünyanın Güneş üzerindeki dikey hız salınımı karşılaştırılmıştır. Böylece; esas itibariyle yeni lazer frekans tarayıcıları, ilk kez Dünya benzeri yörüngelerde Dünya benzeri gezegenlerin tespit edilmesini mümkün kılmıştır. [2].

Henüz çözülmemiş hususları ele almak ve lazer frekans tarayıcısının uzman olmayan kişilerce rutin olarak işletilmeye hazır olduğunu göstermek amacıyla ikinci bir test daha yapılacaktır.

HARPS lazer frekans tarayıcı projesi, Brezilya’da Federal Rio Grande do Norte Üniversitesi, İspanya’da Instituto de Astrofísica de Canarias ve ESO arasında yapılan işbirliğiyle yürütülmektedir. Tarayıcı, Münih’te MenloSystems GmbH tarafından geliştirilmiştir.

Bu proje, ESO bünyesinde bir Brezilya üniversitesiyle ortak yürütülen ilk aygıt projesidir.

Notlar

[1] Bu, detektör üzerinde ufak tayf kaymalarının (sırasıyla 0.85 ve 0.34 nanometre) karşılaştırma yoluyla tam olarak ölçülmesine eşdeğerdir; detektörün kristal kafesinde silikon atomlarının ayrımı 0.54 nanometredir.

[2] Burada, yıldız lekeleri veya başka yıldız faaliyetlerinin varlığı gibi diğer ses kaynaklarının yörüngedeki gezegenden gelen sinyali değiştirecek büyüklükte olmadığı varsayılmıştır.

Bağlantılar

İletişim

Özge Aksu
Ankara Üniversitesi
Ankara, Türkiye
Email: ozgeucarci-at-gmail.com

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1250)
Cep: +90 538 614 29 38
E-posta: arif.solmaz@gmail.com | @arifsolmaz

Duyuru Hakkında

Kimlik:ann15037

Görüntüler

Laser frequency comb installed on HARPS
Laser frequency comb installed on HARPS
sadece İngilizce