eso1422tr — Görüntülü Bülten

Kardeş Yıldızların Yaşam ve Ölümleri

23 Temmuz 2014

ESO’nun Şili’deki La Silla Gözlemevi’nden alınan bu dikkat çekici yeni görüntüde parlak gaz ve toz şeritlerinden oluşan zemine karşı bir araya toplanmış genç yıldızlar görülüyor. NGC 3293 olarak bilinen yıldız kümesi yaklaşık on milyon yıl önce sadece bir gaz ve toz bulutu şeklindeydi, ancak bölgede yıldızlar oluşmaya başladıkça şimdi gördüğümüz parlak yıldız grupları ortaya çıktı. Buna benzer kümeler gökbilimcilerin yıldızların evrimlerini araştırmalarına fırsat veren göksel çalışma bölgelerine benzemektedir.

Bu güzel yıldız kümesi NGC 3293, Yeryüzü’nden yaklaşık 8000 ışık yılı uzaklıkta, Karina takımyıldızı doğrultusunda bulunmaktadır. Küme ilk kez Franszı gökbilimci Nicolas-Louis de Lacaille tarafından 1751 yılında, şu anda Güney Afrika olarak bilinen yerde, sadece 12 milimetrelik bir açıklığa sahip teleskopla tespit edilmiştir. Güney gökküresindeki en parlak kümelerden biridir ve açık karanlık bir gecede çıplak gözle kolayca görülebilir.

NGC 3293 gibi yıldız kümeleri aynı gaz ve toz bulutundan dolayısıyla benzer kimyasal içeriklere sahip olan, hepsi ayna oluşmuş, Yeryüzü’ne uzaklıkları da aynı olan yıldızlar içermektedir. Sonuç olarak bunun gibi kümeler yıldız evrimi teorisini test etmek için uygun nesnelerdir.  

Burada görülen yıldızların çoğu oldukça gençtir ve kümenin kendisi de 10 milyon yıl yaşındadır. Bunlara, Güneş’in 4.6 milyar yıllık orta yaşına göre kozmik zaman ölçeğinde bebek yıldızlar denilebilir. Bu parlak, mavi, genç yıldızlar NGC 3293 gibi ve örneğin daha çok bilinen Kappa Crucis kümesi ya da Mücevhes Kutusu ve NGC 4755 olarak bilinen açık yıldız kümelerinde oldukça yaygın bulunmaktadırlar.

Bu açık kümelerin her biri dev bir molekül gazı bulutundan oluşmakta ve yıldızları ise kendi ortak-kütleçekimleri ile bir arada tutulmaktadırlar. Ancak bu kuvvetler kümeyi, yakınlardaki diğer kümeler ve kümenin kendi gaz ve tozu ortadan kaybolduğunda, diğer gaz bulutlarınca oluşan çekim etkilerine karşı bir arada tutmaya yeterli gelmemektedir. Bu nedende açık kümeler sadece birkaç yüz milyon yıl yaşamakta, büyük kuzenleri küresel kümeler ise daha fazla yıldızla birlikte milyarlarca yıl yaşayabilmektedirler.

NGC 3293’te halen devam eden yıldız oluşumuna dair bazı kanıtlara rağmen, hepsi değilse bile, kümedeki en az elli yıldızın tek bir olay ile doğdudu düşünülüyor. Ancak bu yıldızlar aynı yaşta olsalar da, bazıları daha yaşlı göründüklerinden gökbilimcilere yıldızların nasıl oluştukları neden farklı hızlarda evrimleştiklerini keşfetme şansı verecek.     

Örnek olarak kümenin sağ altındaki parlak turuncu yıldıza bakın. Bu dev kırmızı yıldız, arkadaşları arasında en büyük ve en parlak olarak doğanı olup, diğerlerinden daha kısa sürelik bir ömrü olacaktır. Yıldızlar merkezlerindeki yakıtı tükettiklerinde iç dinamikleri değişmekte ve şişerek soğumaya başlar ve şimdi gördüğümüz gibi kırmızı dev olmaya başlarlar. Kırmızı devler yaşam dönemlerinin sonunu ulaşmışlardır, ancak bu kırmızı devin kardeşleri halen ana-kol-öncesi olarak bilinen dönemlerindedirler — bu sırada yıldız yaşamının orta döneminin öncesi yaşanmakta, yılız uzun süreli olarak durağan kalmaktadır. Burada yaşamlarının en güzel zamanını gördüğümüz parlak ve beyaz yıldızlar, kırmızı ve tozlu arka plananın önündedirler.

Bu görüntü ESO’nun Şili’nin kuzeyindeki La Silla Gözlemevi’nde bulunan MPG/ESO 2.2-metre teleskopu üzerindeki Geniş Alan Görüntüleyicisi (WFI) ile alınmıştır.

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın Avrupalı ortağıdır. ESO şu anda "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak 39-metre ayna çaplı Avrupa Aşırı Büyük optik/yakın kırmızı ötesi Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmeyi planlıyor.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Ankara Üniversitesi (Ankara), Çağ Üniversitesi (Mersin), Başkent Üniversitesi (Ankara), İstanbul Üniversitesi (İstanbul), İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi (İzmir) ve Max Planck Yer-Ötesi Fiziği Enstitüsü’nden (Almanya) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 -- 1250
Cep: +90 538 614 29 38
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Richard Hook
ESO education and Public Outreach Department
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
E-posta: rhook@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1422.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1422tr
Adı:NGC 3293
Tür:Milky Way : Star : Grouping : Cluster : Open
Milky Way : Nebula
Facility:MPG/ESO 2.2-metre telescope
Instruments:WFI

Görüntüler

The star cluster NGC 3293
The star cluster NGC 3293
sadece İngilizce
The star cluster NGC 3293 in the constellation of Carina
The star cluster NGC 3293 in the constellation of Carina
sadece İngilizce

Videolar

Zooming in on the bright star cluster NGC 3293
Zooming in on the bright star cluster NGC 3293
sadece İngilizce
A close-up look at the star cluster NGC 3293
A close-up look at the star cluster NGC 3293
sadece İngilizce
Zooming in on the bright star cluster NGC 3293 (fulldome)
Zooming in on the bright star cluster NGC 3293 (fulldome)
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...