eso1625tr — Bilim Bülteni

Avcı’ya En Derin Bakış

VLT ile alınan kırmızı-ötesi görüntüler çok sayıda beklenmedik düşük-kütleli nesneyi ortaya çıkardı

12 Temmuz 2016

ESO’nun Şili’deki Çok Büyük Teleskopu (VLT) üzerinde bulunan HAWK-I kırmızı-ötesi aygıtı ile Avcı Bulutsusu’nun merkezine dair en ayrıntılı gözlemler gerçekleştirildi. Dikkat çekici görüntü daha önce bilinmeyen on kat kadar kahverengi cüce ve gezegen-kütlesinde yalıtılmış nesneleri gözler önüne serdi. Bu keşifle geniş kabul gören Avcı’daki yıldız oluşumu senaryosu zor duruma düşebilir.

ESO’nun Çok Büyük Teleskopu (VLT) üzerindeki kırmızı-ötesi aygıtı HAWK-I’i kullanan uluslararası bir gökbilimciler ekibi Avcı Bulutsusu’nun şimdi kadarki en derin ve kapsamlı görüntüsünü elde etti [1]. Bu sadece hayranlık verici güzel bir görüntüyle sonuçlanmadı, aynı zamanda sönük kahverengi cücelerin bolluğunu ve gezegen-kütlesine sahip yalıtılmış nesneleri de gözler önüne serdi. Bu küçük kütleli nesnelerin varlığı bulutsu içerisindeki yıldız oluşum tarihine heyecan verici bakış sağlayacak.

Ünlü Avcı Bulutsusu gökyüzünde yaklaşık 24 ışık-yılına kadar genişlemekte olup Avcı takımyıldızında yer alır ve Yeryüzü’nden çıplak gözle Avcı’nın kılıcındaki bulanık bir nokta olarak görülebilir. Avcı gibi bazı bulutsular, içlerinde doğan çok sayıdaki sıcak yıldızdan kaynaklanan güçlü mor-ötesi ışınımla aydınlatılırlar, bulutsu içerisindeki gaz iyonlaşarak parlak bir şekilde ışık yayar.

Avcı Bulutsusu’nun [2] göreli yakınlığı yıldız oluşum tarihindeki süreçleri anlamak ve farklı kütlelerde kaç tane yıldızın oluşabildiğini anlamak için bulutsuyu uygun bir çalışma ortamı haline getirir

Yeni çalışmanın eş-yazarı ve araştırma ekibinin bir üyesi olan Amelia Bayo (Universidad de Valparaíso, Valparaíso, Şili; Max-Planck Institut für Astronomie, Königstuhl, Almanya) bunun neden önemli olduğunu şu şekilde açıklıyor: “Avcı Bulutsusu’nda kaç tane küçük-kütleli nesnenin bulunduğunu ortaya çıkarmak güncel yıldız oluşum teorilerini sınırlamak içinn önemli. Artık biliyoruz ki, bu küçük-kütleli nesnenler bulundukları ortama bağlı olarak oluşuyorlar.

Bu yeni görüntü oldukça heyecan verici çünkü beklenmedik ve çok sayıda küçük-kütleli nesneyi ortaya çıkardı, bu da Avcı Bulutsusu’nun daha yakın ve aktif yıldız oluşum bölgelerine göre orantısal olarak çok daha fazla sayıda küçük-kütleli nesne oluşturabileceğini gösteriyor.

Gökbilimciler Avcı Bulutsusu gibi bölgelerde farklı kütlelere sahip kaç tane nesnenin oluştuğunu sayarak yıldız-oluşumu sürecini anlamaya çalışıyor [3]. Bu araştırmadan önce en fazla sayıda bulunan nesnelerin kütlesi yaklaşık olarak Güneş’in dörtte biri kadardı. Şimdi bundan çok daha düşük kütleye sahip olan yeni bulunan nesneler Avcı Bulutsusu’ndaki yıldız sayım dağılımında ikinci bir maksimumu ortaya çıkardı.

Bu gözlemlere göre gezegen-boyutlarındaki nesnelerin sayısı daha önce düşünüldüğünün aksine çok daha fazla sayıda olabilir. Bu nesneleri doğrudan gözleyebilecek bir teknoloji henüz bulunmasa da, ESO’nun hedeflerinden biri de bu olan gelecekteki Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu’nun (E-ELT) 2024 yılında çalışmaya başlaması bekleniyor.

Ekibin başındaki Holger Drass (Astronomisches Institut, Ruhr-Universität Bochum, Bochum, Almanya; Pontificia Universidad Católica de Chile, Santiago, Şili) hayranlıkla şunları dile getiriyor: “Elde ettiğimiz sonuçlar gezegen ve yıldız oluşumu biliminde yeni bir çağa adım attığımız hissi uyandırıyor. Şimdiki gözlemsel sınırlarımızda bile serbestçe-dolaşan bu kadar gezegen bulmamız, E-ELT ile Dünya-boyutlarındaki daha küçük gezegenlerden çok sayıda keşfedeceğimiz umudunu veriyor.

Notlar

[1] Avcı’daki gibi ünlü bulutsular HII bölgeleri olarak da bilinirler ve iyonlaşmış hidrojen içerirler. Bu yoğun yıldızlar-arası gaz bölgeleri Evren boyunca yıldız oluşum bölgeleri olarak görev yaparlar.

[2] Avcı Bulutsusu’nun Yeryüzünden yaklaşık 1350 ışık-yılı uzaklıkta olduğu tahmin ediliyor.

[3] Bu bilgi Başlangıç Kütle Fonksiyonu (IMF) olarak bilinen şeyi oluşturmak için kullanılmıştır — yıldız popülasyonu doğmaya başlarken farklı kütlelerde kaç tane yıldız oluştuğunu açıklama yöntemi.  Bu sayede yıldız türlerinin kökeni dair tahminler yapılabilir. Başka bir deyişle, IMF’yi hassas olarak belirlemek, ve IMF’nin oluşumuna dair sağlam bir açıklamanızın olması yıldız oluşumu çalışmaları için temel bir gereksinimdir.

Daha fazla bilgi

Bu araştırma H. Drass ve arkadaşlarınca kaleme alınan “The bimodal initial mass function in the Orion Nebula Cloud” başlıklı bir makale olarak Monthly Notices of the Royal Astronomical Society adlı dergide yayımlanmıştır.

Araştırma ekibinde H. Drass (Astronomisches Institut, Ruhr-Universität Bochum, Bochum, Almanya; Pontificia Universidad Católica de Chile, Santiago, Şili), M. Haas (Astronomisches Institut, Ruhr-Universität Bochum, Bochum, Almanya), R. Chini (Astronomisches Institut, Ruhr-Universität Bochum, Bochum, Almanya; Universidad Católica del Norte, Antofagasta, Şili), A. Bayo (Universidad de Valparaíso, Valparaíso, Şili; Max-Planck Institut für Astronomie, Königstuhl, Almanya) , M. Hackstein (Astronomisches Institut, Ruhr-Universität Bochum, Bochum, Almanya), V. Hoffmeister (Astronomisches Institut, Ruhr-Universität Bochum, Bochum, Almanya), N. Godoy (Universidad de Valparaíso, Valparaíso, Şili) ve N. Vogt (Universidad de Valparaíso, Valparaíso, Şili) yer almaktadır.

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Ankara Üniversitesi (Ankara), Çağ Üniversitesi (Mersin), Başkent Üniversitesi (Ankara), İstanbul Üniversitesi (İstanbul), İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi (İzmir) ve Max Planck Yer-Ötesi Fiziği Enstitüsü’nden (Almanya) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1250)
Cep: +90 538 614 29 38
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Holger Drass
Pontificia Universidad Católica de Chile / Astronomisches Institut, Ruhr-Universität Bochum
Santiago / Bochum, Chile / Germany
Cep: +491714890578
E-posta: hdrass@aiuc.puc.cl

Amelia Bayo
Universidad de Valparaíso / Max-Planck Institut für Astronomie
Valparaíso / Königstuhl, Chile / Germany
Cep: +56 981381715
E-posta: amelia.bayo@uv.cl

Richard Hook
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1625.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1625tr
Adı:M 42, Messier 42, Orion Nebula
Tür:Milky Way : Nebula : Appearance : Emission : H II Region
Facility:Very Large Telescope
Instruments:HAWK-I
Science data:2016MNRAS.461.1734D

Görüntüler

A deep infrared view of the Orion Nebula from HAWK-I
A deep infrared view of the Orion Nebula from HAWK-I
sadece İngilizce
Highlights from a new infrared image of the Orion Nebula
Highlights from a new infrared image of the Orion Nebula
sadece İngilizce
The jewel in Orion’s sword
The jewel in Orion’s sword
sadece İngilizce

Videolar

Panning across a deep infrared image of the Orion Nebula
Panning across a deep infrared image of the Orion Nebula
sadece İngilizce
Zooming into a deep infrared image of the Orion Nebula
Zooming into a deep infrared image of the Orion Nebula
sadece İngilizce
Cross-fade between visible and infrared light images of the Orion Nebula
Cross-fade between visible and infrared light images of the Orion Nebula
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...