eso1639tr — Görüntülü Bülten

Yıkım Sütunları

Karina Bulususu’nun yakın yıldızlarla imtihanı

02 Kasım 2016

Karina Bulutsusu içerisindeki büyük sütun-benzeri yapılara ait dikkat çekici gözlemler ESO’nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki MUSE aygıtı ile gerçekleştirildi. Uluslararası bir ekip tarafından incelenen farklı sütunların benzer bir doğaya sahip Kartal Bulutsusu’ndaki ünlü Oluşum Sütunları’nın tersine yıkıcı özellikleri tespit edildi

Karina Bulutsusu’nun yeni görüntüsündeki sarmallar ve sütunlar yaklaşık 7500 ışık-yılı uzaklıktaki yıldız oluşum bölgesindeki dev gaz ve toz bulutlarıdır.  Bulutsudaki sütunlar ESO’nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki MUSE aygıtı kullanılarak, ESO’da doktora öğrencisi olan Anna McLeod liderliğindeki bir ekip tarafından gözlendi.

MUSE aygıtının güçlü yanı aynı anda bir nesneye ait ışığın farklı dalgaboylarında binlerce görüntüyü oluşturabilme yeteneğidir. Bu sayede gökbilimciler bulutsu içideki farklı noktalara ait kimyasal ve fiziksel özellikleri ortaya çıkarabilmektedirler.

Kartal Bulutsusu’ndaki ünlü Oluşum Sütunları [1] gibi yapıların benzer görüntüleri ve NGC 3603’teki oluşumlar, buradaki görüntü ile birleştirilmiştir. Toplamda on kadar sütun gözlenmiş ve sütunların özellikleri ile yakındaki büyük yıldızlardan kaynaklanan ışıma arasındaki açık ilişki gözlenmiştir.

Büyük kütleli yıldızların oluşumlarının sonucunda kendisinden doğdukları bulutu yok etmeye başlamaları oldukça ironik. Bu yıldızların çevreleri üzerindeki belirgin etkilerinin olduğu fikri yeni değil: kütlesi oldukça fazla olan bu tür yıldızlar etrafa sürekli güçlü ve iyonlaştırıcı bir ışınım saçıyorlar — buradan salınan enerji yıldızı çevreleyen ortamdaki atomların elektronlarını koparmaya yetecek kadar güçlü. Bununla birlikte, bu tür yıldızların çevreleriyle olan ilişkilerine dair gözlemsel kanıtların elde edilmesi oldukça zor.

Ekip bu enerji yüklü ışınımın sütunlar üzerindeki etkisini analiz etti: foto-buharlaşma olarak bilinen bir süreç gözlendi, gazın iyonlaştıktan sonra etrafa saçılarak yok olması. Foto-buharlaşmanın sonuçları gözlenerek — ki burada sütunlardan kaybolan kütle de gözlenmiş oldu — olayın arkasındaki etken ortaya çıkarıldı. Yakın yıldızlardan salınan iyonlaştırıcı ışınımın miktarı ile sütunlardaki dağılma arasında açık bir bağlantı bulundu.

Bu büyük kütleli yıldızların kendi kaynaklarına uyguladıkları bir kozmik felaket gibi görünebilir. Ancak yıldızlarla sütunlar arasındaki geri dönüşüm mekanizmasındaki karmaşık süreçler henüz anlaşılabilmiş değildir. Sütunların görünümü yoğun olsa da, bulutsuları oluşturan gaz ve toz bulutları oldukça geçirgendir. Büyük kütleli yıldızlardan çıkan ışınım ve yıldız rüzgârlarının sütunlarda daha yoğun bölgeleri meydana getirerek yeni yıldız oluşumlarını tetikliyor olmaları da olasılık dâhilinde.

Bu nefes kesici göksel yapıların bize anlatacaklar daha çok şey var ve MUSE bu nesneleri araştırmak için uygun bir aygıt gibi görünüyor.

Notlar

[1] NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ile alınan ve simge haline gelen Oluşum Sütunları görüntüsü bu yapıların en ünlü olanıdır. Fil hortumları olarak da bilinen bu yapı birkaç ışık-yılı boyundadır.

Daha fazla bilgi

Bu araştırma A. F. McLeod ve arkadaşlarınca kaleme alınan “Connecting the dots: a correlation between ionising radiation and cloud mass-loss rate traced by optical integral field spectroscopy” başlıklı bir makale olarak Monthly Notices of the Royal Astronomical Society adlı dergide yayımlanmıştır.

Araştırma ekibinde A. F. McLeod (ESO, Garching, Almanya), M. Gritschneder (Universitäts-Sternwarte, Ludwig-Maximilians-Universität, Munich, Almanya), J. E. Dale (Universitäts-Sternwarte, Ludwig-Maximilians-Universität, Munich, Almanya), A. Ginsburg (ESO, Garching, Almanya), P. D.Klaassen (UK Astronomy Technology Centre, Royal Observatory Edinburgh, BK), J. C. Mottram (Max Planck Institute for Astronomy, Heidelberg, Almanya), T. Preibisch (Universitäts-Sternwarte, Ludwig-Maximilians-Universität, Munich, Almanya), S. Ramsay (ESO, Garching, Almanya), M. Reiter (University of Michigan Department of Astronomy, Ann Arbor, Michigan, ABD) ve L. Testi (ESO, Garching, Almanya) yer almaktadır.

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Ankara Üniversitesi (Ankara), Çağ Üniversitesi (Mersin), Başkent Üniversitesi (Ankara), İstanbul Üniversitesi (İstanbul), İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi (İzmir) ve Max Planck Yer-Ötesi Fiziği Enstitüsü’nden (Almanya) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1250)
Cep: +90 538 614 29 38
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Anna Faye McLeod
ESO
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6321
E-posta: amcleod@eso.org

Mathias Jäger
Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 176 62397500
E-posta: mjaeger@partner.eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1639.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1639tr
Adı:Carina Nebula
Tür:Milky Way : Nebula
Facility:Very Large Telescope
Instruments:MUSE
Science data:2016MNRAS.462.3537M

Görüntüler

Region R44 in the Carina Nebula
Region R44 in the Carina Nebula
sadece İngilizce
Pillars of destruction
Pillars of destruction
sadece İngilizce
Region R18 in the Carina Nebula
Region R18 in the Carina Nebula
sadece İngilizce
Region R37 in the Carina Nebula
Region R37 in the Carina Nebula
sadece İngilizce
Region R45 in the Carina Nebula
Region R45 in the Carina Nebula
sadece İngilizce
Star cluster Trumpler 14
Star cluster Trumpler 14
sadece İngilizce
Bok Globule in the Carina Nebula
Bok Globule in the Carina Nebula
sadece İngilizce
Mystic Mountain
Mystic Mountain
sadece İngilizce

Videolar

3D Animation of the Carina Nebula
3D Animation of the Carina Nebula
sadece İngilizce
Zooming in on the Carina Nebula
Zooming in on the Carina Nebula
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...