eso1714tr — Görüntülü Bülten

VISTA Küçük Macellan Bulutu’nun Tozlu Örtüsünü Kaldırdı

03 Mayıs 2017

Küçük Macellan Bulutu gökadası güney gökküresindeki gökyüzünde çıplak gözle bile görülebilen dikkat çekici bir özelliktir. Ancak görünür-ışık teleskopları örtücü yıldızlar-arası toz bulutları nedeniyle gökada içinde olan şeylerin net bir görüntüsünü elde edemezler. VISTA’nın kırmızı-ötesi yetenekleri sayesinde gökbilimciler bu komşu gökadada bulunan sayısız yıldızı şimdiye kadar görülmemiş netlikte izleyebiliyor. Sonuç işte bu rekor kıran görüntüde — Küçük Macellan Bulutu’nun şimdiye kadar çekilmiş en büyük kırmızı-ötesi görüntüsü — milyonlarca yıldızla dolu olan bir kare.

Büyük Macellan Bulutu’nun (LMC) daha küçük ikizi olan Küçük Macellan Bulutu (SMC) bir cüce gökadadır. Bunlar uzaydaki en yakın iki komşu gökadamızdır — SMC yaklaşık 200 000 ışık-yılı uzaklıkta yer almaktadır, daha ünlü Andromeda Gökadası’nın onikide biri uzaklığında. Kendi aralarında ve Samanyolu gökadası ile olan etkileşimleri nedeniyle her ikisinin de şekilleri alışılmışın dışındadır.

Dünya’ya görece yakın konumu nedeniyle Macellan Bulutları yıldızların nasıl oluştukları ve evrimleştiklerini anlamak için uygun adaylardır. Bununla birlikte, bu cüce gökadalardaki yıldız oluşum geçmişi ve dağılımının karmaşık olduğu biliniyor. Gökadalardaki yıldız oluşum gözlemlerinin net olarak yapılamamasının en büyük engellerinden biri yıldızlar-arası tozdur. Bu minicik taneciklerden oluşan dev bulutlar yıldızlardan yayılan ışığın bir kısmını saçmakta ve soğurmaktadır — özellikle görünür ışıkta — bu da Dünya üzerindeki teleskopların görüşünü sınırlamaktadır. Bu etki toz sönümlemesi olarak bilinmektedir.

SMC tozla doludur ve içindeki yıldızların yaydığı görünür ışık büyük ölçüde sönümlenmektedir. Yine de, elektromanyetik ışınımın tamamı bu toz tarafından eşit miktarda etkilenmez. Kırmızı-ötesi ışınım görünür ışığa nazaran yıldızlar-arası toz boyunca ilerleyebilir, bu yüzden bir gökadaya kırmızı-ötesi ışıkta baktığımızda toz ve gaz bulutları içindeki yeni yıldızların oluşumu hakkında fikir edinebiliriz.

Görünür ve Kırmızı-ötesi Tarama Teleskopu VISTA kırmızı-ötesi ışınımı görüntülemek üzere tasarlanmıştır. VISTA Macellan Bulutları Taraması (VMC) SMC ve LMC’deki yıldız oluşum geçmişini görüntülemeye ve bunların üç-boyutlu yapılarını ortaya çıkarmaya odaklanmıştır. VMC sayesinde SMC’deki milyonlarca yıldız görüntülenmiştir, böylece toz sönümlenmesinden etkilenmeyen eşi benzeri görülmemiş görüntüler elde edilmiştir.

Buradaki kareyi dolduran yıldızlar Küçük Macellan Bulutu’na aittir. Binlerce arka-plan gökadasının yanısıra Yeryüzü’ne SMC’den çok daha yakın olan, görüntünün sağındaki 47 Tucanae gibi birçok parlak yıldız kümesi de görülmektedir. Yakınlaştırılabilir görüntüsü SMC’nin daha önce göremeyeceğiniz detaylarını gözler önüne sermektedir.

1.6 gigapiksellik (43 223 x 38 236 piksel) görüntüdeki yeni bilgilerin zenginliği Padova Üniversitesi’nden Stefano Rubele liderliğindeki bir uluslararası ekip tarafından analiz edildi. Ekip ileri teknoloji ürünü yıldızsal-modelleri kullanarak bazı şaşırtıcı sonuçlara ulaştı.

VMC’ye göre SMC içindeki yıldızların çoğu daha büyük komşu gökadalarda bulunanlardan çok daha yeni ortaya çıkmış. Taramadan elde edilen bu erken sonuç yeni keşifler için sadece bir giriş mahiyetinde olup, tarama gözlemleri Macellan Bulutlarındaki kör noktaları kapatmaya devam etmek üzere sürdürülüyor.

Daha fazla bilgi

Bu araştırma "The VMC survey – XIV. First results on the look-back time star formation rate tomography of the Small Magellanic Cloud" başlıklı bir makale olarak Monthly Notices of the Royal Astronomical Society adlı dergide yayınlanmak üzere sunulmuştur.

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1250)
Cep: +90 538 614 29 38
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Maria-Rosa Cioni
Leibniz-Institut für Astrophysik Potsdam (AIP)
Potsdam, Germany
Tel: +49 331 7499 651
E-posta: mcioni@aip.de

Richard Hook
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1714.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1714tr
Adı:Small Magellanic Cloud
Tür:Local Universe : Galaxy : Type : Irregular
Facility:Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy
Instruments:VIRCAM
Science data:2015MNRAS.449..639R

Görüntüler

VISTA’s view of the Small Magellanic Cloud
VISTA’s view of the Small Magellanic Cloud
sadece İngilizce
Highlights from VISTA's view of the Small Magellanic Cloud
Highlights from VISTA's view of the Small Magellanic Cloud
sadece İngilizce
The location of the Small Magellanic Cloud in the constellation of Tucana
The location of the Small Magellanic Cloud in the constellation of Tucana
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 105 Light: Starstruck by the Small Magellanic Cloud (4K UHD)
ESOcast 105 Light: Starstruck by the Small Magellanic Cloud (4K UHD)
sadece İngilizce
A close-up look at VISTA's view of the Small Magellanic Cloud
A close-up look at VISTA's view of the Small Magellanic Cloud
sadece İngilizce
Comparison of the Small Magellanic Cloud in infrared and visible light
Comparison of the Small Magellanic Cloud in infrared and visible light
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...