eso1715tr — Kurumsal Bülten

ELT’nin İkincil Aynası Başarılı Bir Şekilde Üretildi

Şimdiye dek üretilen en geniş dış-bükey ayna taslağı

22 Mayıs 2017

ESO’nun Aşırı Büyük Teleskopu’nun (ELT) ikincil aynasının döküm işlemi Almanya, Mainz’da bulunan SCHOTT tarafından tamamlandı. Kullanıma hazır olan aynanın genişliği 4.2 metre ve ağırlığı ise 3.5 ton olacak. Ayna şimdiye kadar bir teleskop üzerinde kullanılan en büyük çapa sahip olmakla birlikte, üretilmiş olan en geniş dış bükey özelliğe sahiptir.

ESO’nun 39-metrelik Aşırı Büyük Teleskopu (ELT) 2024 yılında ilk ışığını almayı başardığında kendi türünde inşa edilmiş olan en büyük teleskop olacak. Bu aşamada teleskopun ikincil aynasının (M2) üretimi tamamlandı ve yeni bir adım daha geçilmiş oldu. M2 şu anda dünya üzerindeki araştırma teleskoplarının çoğunun birincil aynasından daha büyük boyutlardadır.

Ayna malzemesinde kullanılan Zerodür® cam-seramik [1] malzemenin cilalanma işlemi sonrasında üretim tamamlanmış oluyor. Ocak 2017’de ESO M2 ayna taslağını üretmek üzere SCHOTT firmasıyla sözleşme imzalamıştı (eso1704). ESO aynı zamanda Paranal Gözlemevi’ndeki Çok Büyük Teleskop’un 8.2-metrelik birincil aynalarını da üreten (ann12015) SCHOTT ile olan işbirliğinden oldukça memnun kalmıştır. Sıradışı gökbilimsel ürünleri oldukça yüksek standartlarda üretmeyi başaran SCHOTT, hali hazırda ELT’nin M4 dördüncü aynasını (ann15055) oluşturacak olan şekil-değiştirebilir ince dış aynaları üretmiş olup, bunun yanısıra M3 üçüncül aynanın da taslağını temin edecektir.

İkincil ayna taslağı şimdi sırasıyla yavaş bir soğutma, makinada işlenme ve ısı testinden geçirilmek zorunda. Sonrasında son şekli verilerek cilanma aşamasına geçilecek. Bu işlemler ve ilave testler Fransız şirket Safran Reosc tarafından gerçekleştirilecek (ann16045). Ayna taslağı tüm optik yüzey boyunca 15 nanometre (bir milimetrenin 15 milyonda biri) hassasiyete kadar şekillendirilip cilalanacak.

Tamamlanıp kurulduğunda M2 aynası teleskopun dev birincil aynasının üzerinde ters dönmüş bir şekilde duracak ve ELT’nin yenilikçi beş-aynalı optik sisteminin ikinci bileşeni haline gelecek.  Oldukça eğri ve küresel olan aynanın üretimi ve testi için çok zorlayıcı adımlar atılıyor.

Notlar

[1] 1960’ların sonunda ilk olarak gökbilim teleskopları için üretilen Zerodür® büyük sıcaklık değişimlerinde neredeyse hiç ısısal genişleme göstermemektedir, yüksek derecede kimyasal dirence sahiptir ve yüksek derecede cilalanmaya izin vermektedir. Zerodur® aynalı çoğu teleskop onlarca yıldır kullanımda olup, bunlardan biri de ESO’nun Şili’deki Çok Büyük Teleskop’udur.

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1250)
Cep: +90 538 614 29 38
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Marc Cayrel
ESO
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6685
E-posta: mcayrel@eso.org

Richard Hook
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1715.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1715tr
Adı:Extremely Large Telescope
Tür:Unspecified : Technology
Facility:Extremely Large Telescope

Görüntüler

ELT secondary mirror blank successfully cast
ELT secondary mirror blank successfully cast
sadece İngilizce
ELT secondary mirror blank during transport
ELT secondary mirror blank during transport
sadece İngilizce
Transfer of ELT secondary mirror blank
Transfer of ELT secondary mirror blank
sadece İngilizce
ELT secondary mirror during transport to annealing facility
ELT secondary mirror during transport to annealing facility
sadece İngilizce
ELT secondary mirror blank in the streets of Mainz
ELT secondary mirror blank in the streets of Mainz
sadece İngilizce
ELT secondary mirror during transport to annealing facility
ELT secondary mirror during transport to annealing facility
sadece İngilizce
Arrival of ELT secondary at SCHOTT annealing facility
Arrival of ELT secondary at SCHOTT annealing facility
sadece İngilizce
Watching the opening of the ELT M2 mould
Watching the opening of the ELT M2 mould
sadece İngilizce
The secondary mirror of the ELT is successfully cast
The secondary mirror of the ELT is successfully cast
sadece İngilizce
Temperature determination of ELT secondary mirror during annealing
Temperature determination of ELT secondary mirror during annealing
sadece İngilizce
Opening of the ELT secondary blank mould
Opening of the ELT secondary blank mould
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 107 Light: Secondary Mirror of ELT Successfully Cast
ESOcast 107 Light: Secondary Mirror of ELT Successfully Cast
sadece İngilizce
Transporting and opening the mould containing the ELT secondary mirror blank
Transporting and opening the mould containing the ELT secondary mirror blank
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...