eso1827tr — Görüntülü Bülten

Eliptik Zerafet

08 Ağustos 2018

Bu zengin görüntüyü oluşturan ışıltılı gökadalar ESO’nun gökyüzünü görünür ışıkta taramak üzere tasarlanan 2.6-metrelik son teknoloji ürünü VLT Tarama Teleskopu ile alınmıştır. Görüntü boyunca yayılmış kalabalık gökadaların özellikleri gökbilimcilerin gökadasal yapıların en ince ayrıntılarını ortaya çıkarmalarını sağlamaktadır.

ESO’nun Çok Büyük Teleskopu (VLT) oldukça sönük göksel nesneleri ayrıntılı bir şekilde inceleyebilse de, gökbilimciler çok farklı türdeki gökadaların nasıl oluştuklarını anlamak istediklerinde çok daha büyük görüş alanına sahip farklı türden teleskopları kullanmak zorunda kalırlar. VLT Tarama Teleskopu (VST) böyle bir teleskoptur. Bu sayede Şili’nin el değmemiş gökyüzünde gökbilimcilere güney gökküresindeki ayrıntılı göksel taramaları yapma fırsatı sunmaktadır.

VST’nin güçlü tarama özellikleri uluslararası gökbilimcilerden oluşan bir ekibin güney gökküresindeki eliptik gökada topluluklarının VST Erken-tür Gökada Taraması’nı (VEGAS) [1] gerçekleştirmelerini sağladı [2]. VST üzerindeki hassas OmegaCAM algılayıcısı [3] kullanılarak İtalya, Naples’taki INAF-Capodimonte Gökbilim Gözlemevi’nden Marilena Spavobe liderliğindeki bir ekip farklı çevrelerden geniş türde bu gibi gökaların görüntülerini elde etti.

Bu gökadalardan biri olan süt-beyazı NGC 5018 gökadası görüntünün merkezi civarında yer almaktadır. Başak takımyıldızı doğrultusunda bulunan gökada ilk bakışta yaygın bir kabarcığı andırmaktadır. Ancak yakından incelendiğinde belli belirsiz yıldız ve gaz akışlarının — çekimsel kuyruk — bu eliptik gökadanın dışına doğru uzandığı görülebilmektedir. Çekimsel kuyruklar ve yıldız akışları gibi zarif gökadasal özellikler gökadalar-arası çekimsel etkileşimlerin belirtisi olup, gökadaların yapı ve dinamikleri hakkında önemli ipuçları sağlamaktadırlar.

Bu dikkat çekici 400-megapiksel görüntüdeki çoğu eliptik (ve birkaç sarmal) gökada dışında kendi gökadamız Samanyolu’nda bulunan parlak ön-plan yıldızları da alınan görüntülerde yer almış. Görüntünün merkezi civarındaki HD 114746 gibi canlı mavi renkteki bu yıldızsal fazlalıklar bu gökbilimsel portrede hedeflenen konular olmayıp, sadece Dünya ile hedef gökadalar arasında bulunmaktadırlar. Daha az belirgin, ancak etkileyici olan kendi Güneş Sistemimiz’deki asteroidlerin sönük izleridir. NGC 5018’in hemen altında, asteroid 2011 TJ21 (110423) tarafından bırakılan — birbirini takip eden birçok gözlemle yakalanan — sönük bir iz  görüntü boyunca görülebilmektedir. Daha da uzakta sağa doğru, başka bir asteroid — 2000 WU69 (98603) — bu muhteşem görüntüde izlerini bırakmıştır.

Gökbilimcilerin amacı milyonlarca ışık-yılı uzaklıktaki gökadaların özelliklerini araştırmak olsa da, bu süreçte aynı zamanda yüzlerce ışık-yılı uzaklıktaki yakın yıldızları ve hatta Güneş Sistemimiz’den sadece ışık-dakikası uzaklıktaki asteroidlerin sönük izlerini de yakalamışlardır. Evren’in en uzak köşelerini çalışırken bile ESO teleskoplarının hassasiyeti ve Şili’nin karanlık gökyüzü bize çok yakın bölgelerin de hayranlık verici gözlemlerini sunmaktadır.

Notlar

[1] VEGAS VLT Tarama Teleskopu (VST) ile INAF-Gökbilim Gözlemevi’nden Enrichetta Iodice liderliğinde yürütülen erken-tür gökadaların derin çoklu-bant görüntüleme taramasıdır.

[2] Eliptik gökadalar da erken-tür gökadalar olarak bilinmektedir, yaşlarından dolayı değil, şimdi yanlış olduğu bilinen bir fikre göre, daha çok bilinen sarmal gökadalara dönüşecekleri düşünüldüğünden. Erken-tür gökadalar düzgün eliptik şekillere sahiptirler ve genellikle gaz ve aktif yıldız oluşumunca yetersizdirler. Şekil ve tür olarak şaşırtcı çeşitlilikteki gökadalar Hubble Sıralaması şeklinde sınıflandırılmışlardır.

[3] OmegaCAM 32 adet tekil yük eşlenikli algılayıcıdan oluşan ve ESA/NASA Hubble Uzay Teleskopu’nun İleri Tarama Kamerası’ndan (ACS) 16 kat daha geniş 256 mega piksellik görüntüler oluşturan oldukça hassas bir kameradır. OmegaCAM Hollanda, Almanya ve İtalya’da bulunan konsorsüyum üyesi entstitüler ile ESO tarafından sunulan katkılarla tasarlanmış ve inşa edilmiştir.

Daha fazla bilgi

Bu araştırma Marilena Spavone ve arkadaşlarınca kaleme alınan paper “VEGAS: A VST Early-type GAlaxy Survey. III. Mapping the galaxy structure, interactions and intragroup light in the NGC 5018 group” başlıklı bir makale olarak Astrophysical Journal adlı dergide yayımlanmak üzere sunulmuştur.

Araştırma ekibinde Marilena Spavone (INAF-Astronomical Observatory of Capodimonte, Naples, Italya), Enrichetta Iodice (INAF-Astronomical Observatory of Capodimonte, Naples, Italya), Massimo Capaccioli (University of Naples, Naples, Italya), Daniela Bettoni (INAF-Astronomical Observatory of Padova, Italya), Roberto Rampazzo (INAF-Astronomical Observatory of Padova, Italya), Noah Brosch (The Wise Observatory and School of Physics and Astronomy Tel Aviv University, Israil), Michele Cantiello (INAF-Astronomical Observatory of Teramo, Italya), Nicola R. Napolitano (INAF-Astronomical Observatory of Capodimonte, Naples, Italya), Luca Limatola (INAF-Astronomical Observatory of Capodimonte, Naples, Italya), Aniello Grado (INAF-Astronomical Observatory of Capodimonte, Naples, Italya), ve Pietro Schipani (INAF-Astronomical Observatory of Capodimonte, Naples, Italya) yer almaktadır.

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 Üye Ülke: Avusturya, Belçika,  Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1250)
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Marilena Spavone
INAF – Osservatorio Astronomico di Capodimonte
Napoli, Italy
Tel: +39 081 5575602
E-posta: marilena.spavone@oacn.inaf.it

Mariya Lyubenova
ESO Outreach Astronomer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6188
E-posta: mlyubeno@eso.org

Calum Turner
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6670
E-posta: pio@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1827.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1827tr
Adı:NGC 5018
Tür:Early Universe : Galaxy : Type : Elliptical
Facility:VLT Survey Telescope
Instruments:OmegaCAM
Science data:2018ApJ...864..149S

Görüntüler

Elliptical elegance
Elliptical elegance
sadece İngilizce
Annotated view of the sky surrounding NGC 5018
Annotated view of the sky surrounding NGC 5018
sadece İngilizce
Wide-field view of the surroundings of  NGC 5018
Wide-field view of the surroundings of NGC 5018
sadece İngilizce
NGC 5018 in the constellation of Virgo
NGC 5018 in the constellation of Virgo
sadece İngilizce
Digitized Sky Survey image around the galaxy NGC 5018 in the constellation of Virgo
Digitized Sky Survey image around the galaxy NGC 5018 in the constellation of Virgo
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 174 Light: Elliptical Elegance (4K UHD)
ESOcast 174 Light: Elliptical Elegance (4K UHD)
sadece İngilizce
Zooming into NGC 5018
Zooming into NGC 5018
sadece İngilizce
Panning across NGC 5018 and its surroundings
Panning across NGC 5018 and its surroundings
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...