eso1828tr — Görüntülü Bülten

Karina Bulutsusu’ndaki Yıldızlar Tozlara Karşı

VISTA Samanyolu’ndaki en büyük bulutsulardan birini kırmızı ötesinde inceledi

29 Ağustos 2018

Geceleyin gökyüzündeki en büyük ve en parlak bulutsulardan biri olan Karina Bulutsusu ESO’nun Şili’deki Paranal Gözlemevi’nde bulunan VISTA teleskopu ile görüntülendi. VISTA kırmızı-ötesinde gözlem yaparak bulutsuyu çevreleyen sıcak gaz ve karanlık tozun ardındaki hem yeni doğan hem de ölüm sancısı çeken sayısız yıldızı görebilmiş oldu.

Karina takımyıldızı doğrultusunda yaklaşık 7500 ışık-yılı uzaklıkta yer alan bulutsuda yan yana yıldızların biri ölüp diğeri doğmaktadır. Bu etkileyici olaylar tarafından şekillendirilen dinamik Karina Bulutsusu evrimleşmekte olan ince bir yıldızlar-arası gaz ve toz bulutudur.

Bu kozmik kabarcıktaki büyük kütleli yıldızlardan kaynaklanan yoğun ışıma çevredeki gazın ışımasına neden olmaktadır. Buna karşın bulutsunun diğer bölgelerindeki karanlık toz sütunları yeni doğan yıldızları gizlemektedir. Karina Bulutsusu’nda yıldızlar ve toz arasında devam etmekte olan tam bir savaş vardır ve yeni doğmakta olan yıldızlar şu anda kazanıyor — yüksek-enerjili ışıma ve yıldız rüzgarları üreterek içinde doğdukları tozlu yıldız doğumevlerini buharlaştırarak dağıtıyorlar.

300 ışık-yılı genişliğindeki Karina Bulutsusu Samanyolu’nun en büyük yıldız-oluşum bölgelerinden biri olup karanlık bir bölgede çıplak gözle kolaylıkla görülebilmektedir. Malesef bizler gibi kuzeyde yaşayanlar için gök ekvatorunun 60 derece altında bulunduğu için, sadece Güney Yarımküre’den görülebilmektedir.

Bu ilgi çekici bulutsuda Eta Karina en ilginç yıldız sistemi olarak gururla yerini almaktadır. Bu yıldızsal dev — ilginç bir yıldız çifti — bu bölgedeki en enerjik yıldız sistemi olup 1830’larda gökyüzündeki en parlak nesnelerden biriydi. O zamandan bu yana dramatik bir şekilde sönükleşerek yaşamının sonuna geldi, ancak Samanyolu’ndaki en büyük kütleli ve parlak yıldız sistemlerinden biri olarak kalmaya devam etmektedir.

Eta Karina bu görüntüde parlak bir ışık parçası şeklinde toz bulutlarınca oluşturulan V şeklindeki noktanın hemen üzerinde görülebilmektedir. Eta Karina’nın hemen sağında görece küçük Anahtar Deliği Bulutsusu yer almaktadır — Karina Bulutsusu içinde küçük, yoğun bir soğuk molekül ve gaz bulutu — ve burada son yüzyıllarda görünüşü şiddetli bir şekilde değişen birçok büyük kütleli yıldız bulunmaktadır.

Karina Bulutsusu 1750’lerde Nicolas Louis de Lacaille tarafından İyi  Umutlar Burnu’nda keşfedilmiştir ve o zamandan beri çok sayıda görüntüsü elde edilmiştir. Ancak VISTA — Görünür ve Kırmızı-ötesi Gökbilim Tarama Teleskopu — geniş bir bölgede oldukça ayrıntılı görüntüler ekleyerek Karina Bulutsusu içinde gizli kalan genç yıldız kümelerini gözler önüne sermiştir. VISTA 2014 yılında bulutsu içindeki yaklaşık beş milyon tekil kırmızı ötesi kaynağı bulmak için kullanılmıştır. Gökyüzü taramalarına ayrılan Dünya’nın en büyük kırmızı-ötesi teleskopu olan VISTA; büyük aynası, geniş görüş alanı ve  aşırı hassas algılayıcıları sayesinde gökbilimcilerin güney gökküresinin tamamen yeni bir görüntüsünü ortaya çıkarmalarını sağlamaktadır [1].

Notlar

[1] Gözlem projesinin yürütücüsü ve bu dikkat çekici görüntünün alınmasını sağlayan Jim Emerson’du (Fizik ve Gökbilim Okulu, Londra Queen Mary Üniversitesi, BK). Proje ekibinde ise Simon Hodgkin ve  Mike Irwin (Cambridge Gökbilim Tarama Birimi, Cambridge Üniversitesi, BK) yer almaktadır. Veri analizi Mike Irwin ve Jim Lewis (Cambridge Gökbilim Tarama Birimi, Cambridge Üniversitesi, BK) tarafından gerçekleştirilmiştir.

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 Üye Ülke: Avusturya, Belçika,  Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1250)
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Jim Emerson
School of Physics & Astronomy, Queen Mary University of London
London, UK
E-posta: j.p.emerson@qmul.ac.uk

Calum Turner
Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6670
E-posta: pio@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1828.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1828tr
Adı:Carina Nebula
Tür:Milky Way : Nebula
Facility:Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy
Instruments:VIRCAM

Görüntüler

The Carina Nebula in infrared light
The Carina Nebula in infrared light
sadece İngilizce
A wider view of the Carina Nebula
A wider view of the Carina Nebula
sadece İngilizce
Digitized Sky Survey image of Eta Carinae Nebula
Digitized Sky Survey image of Eta Carinae Nebula
sadece İngilizce
The Carina Nebula in the constellation of Carina
The Carina Nebula in the constellation of Carina
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 175 Light: Stars and Dust in the Carina Nebula (4K UHD)
ESOcast 175 Light: Stars and Dust in the Carina Nebula (4K UHD)
sadece İngilizce
3D view of the Carina Nebula
3D view of the Carina Nebula
sadece İngilizce
Zoom into the Carina Nebula
Zoom into the Carina Nebula
sadece İngilizce
Pan across the Carina Nebula
Pan across the Carina Nebula
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...