eso1840tr — Görüntülü Bülten

Düşmanla Dans

ESO’nun R Aquarii Haftası en keskin görüntü alma işlemleri ile devam ediyor

12 Aralık 2018

ESO’nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki gezegen avcısı aygıtı SPHERE üzerine kurulan yeni alt-sistem testleri sırasında gökbilimciler çift yıldız R Aquarii içindeki çalkantılı yıldızsal etkileşimlerin çarpıcı ayrıntılarıyla karşılaştı — görüntüler Hubble’ın aldığı görüntülerle karşılaştırılabilecek netlikte.

Bu çarpıcı görüntü — ESO’nun R Aquarii Haftası’ndaki ikinci bölümü — R Aquarii çift yıldz sistemini oluşturan çarpıcı yıldızsal ikilinin yakın ayrıntılarını gözler önüne seriyor. Çoğu çift yıldız kütleçekim etkisiyle birbirlerine bağlı olsa da R Aquarii yıldızlarında bu  ilişki sakinlikten oldukça uzak. Küçük boyutlarına rağmen, iki yıldızdan küçük olanı ölmekte olan kırmızı dev yoldaşından sürekli olarak madde çalıyor.

Yıllarca süren gözlemler bu görüntünün merkezinde görülen R Aquarii çift yıldızının arkasındaki ilginç hikayeyi ortaya çıkardı. İki yıldızdan büyük olan kırmızı dev yıldız Mira değişkeni olarak bilinen bir yıldız türüdür. Bu tür yıldızlar yaşamlarının sonunda zonklamaya başlayarak Güneş’ten 1000 kat daha parlak hale gelirler çünkü dış zarfları genişler ve yıldızlar-arası boşluğa atılır.

Bu büyükçe yıldızın ölüm sancıları hali hazırda oldukça dramatik, diğer yandan beyaz cüce yoldaş yıldızın etkisi bu ilginç gökbilimsel durumu tehditkar bir kozmik olaya dönüştürüyor. Kırmızı cüce yıldızdan daha küçük, yoğun ve çok daha sıcak olan beyaz cüce büyük yoldaşının dış katmanlarındaki maddeyi kendine doğru çekiyor. Ölmekte olan bu devden ayrılan maddenin oluşturduğu jetler R Aquarii’den dışa doğru püsküren jetler şeklinde görülebiliyor.

Zaman zaman, beyaz cücenin üzerinde yeterince madde toplandığında, bir termo-nükleer nova patlaması meydana geliyor, bu sayede çok miktarda madde bu patlamayla uzaya atılıyor. Geçmişteki nova olaylarının kalıntıları bu görüntüde R Aquarii’den atılan ince gaz bulutları şeklinde görülebiliyor.

Dünya’dan sadece 650  ışık-yılı uzaklıkta yer alan R Aquarii  — gökbilimsel anlamda yakın bir komşu — bize en yakın ortak-yaşar çift yıldız sistemlerinden biridir. Bu sayede bu ilginç çift onlarca yıldır gökbilimcilerin özel ilgisini çekmiştir. R Aquarii’nin sayısız özelliğinin görüntülerini yakalamak, gezegen avcısı SPHERE aygıtı üzerine eklenen Zürih Görüntüleme Polarimetresi (ZIMPOL) bileşeninin yeteneklerini test etmek üzere gökbilimcilere mükemmel bir fırsat veriyor. Sonuçlar uzaydan yapılan gözlemlerin önüne geçiyor — burada gösterilen görüntü ünlü NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ile alınan gözlemlerden daha keskin.

SPHERE yıllar süren araştırmalar ve inşa sonucu geliştirildi ve gökbilimin en zorlayıcı ve heyecan verici alanlarından biri olan ötegezegen araştırmalarına odaklandı. Son teknoloji ürünü uyarlamalı optik sistemi ile ZIMPOL gibi özelleştirilmiş aygıtlar kullanarak, SPHERE ötegezegenleri doğrudan gözleme konusunda başarı gösterebilir. Bununla birlikte, SPHERE’in yetenekleri ötegezegenlerle sınırlı değil. Aygıt ile değişik gökbilimsel kaynakların çalışması yapılabilir —  örneğin burada olduğu gibi R Aquarii türü sistemler.

Daha fazla bilgi

Bu araştırma H.M. Schmid ve arkadaşlarınca kaleme alınan “SPHERE / ZIMPOL observations of the symbiotic system R Aqr. I. Imaging of the stellar binary and the innermost jet clouds” başlıklı bir makale olarak Astronomy & Astrophysics adlı dergide yayımlanmak üzere sunulmuştur.

Araştırma ekibinde H. M. Schmid (ETH Zurich, Institute for Astronomy, Switzerland), A. Bazzon (ETH Zurich, Institute for Astronomy, Switzerland), J. Milli (European Southern Observatory), R. Roelfsema (NOVA Optical Infrared Instrumentation Group at ASTRON, the Netherlands), N. Engler (ETH Zurich, Institute for Astronomy, Switzerland) , D. Mouillet (Université Grenoble Alpes and CNRS, France), E. Lagadec (Université Côte d’Azur, France), E. Sissa (INAF and Dipartimento di Fisica e Astronomia “G. Galilei” Universitá di Padova, Italy), J.-F. Sauvage (Aix Marseille Univ, France), C. Ginski (Leiden Observatory and Anton Pannekoek Astronomical Institute, the Netherlands), A. Baruffolo (INAF), J.L. Beuzit (Université Grenoble Alpes and CNRS, France), A. Boccaletti (LESIA, Observatoire de Paris, France), A. J. Bohn (ETH Zurich, Institute for Astronomy, Switzerland), R. Claudi (INAF, Italy), A. Costille (Aix Marseille Univ, France), S. Desidera (INAF, Italy), K. Dohlen (Aix Marseille Univ, France), C. Dominik (Anton Pannekoek Astronomical Institute, the Netherlands), M. Feldt (Max-Planck-Institut für Astronomie, Germany), T. Fusco (ONERA, France), D. Gisler (Kiepenheuer-Institut für Sonnenphysik, Germany), J.H. Girard (European Southern Observatory), R. Gratton (INAF, Italy), T. Henning (Max-Planck-Institut für Astronomie, Germany), N. Hubin (European Southern Observatory), F. Joos (ETH Zurich, Institute for Astronomy, Switzerland), M. Kasper (European Southern Observatory), M. Langlois (Centre de Recherche Astrophysique de Lyon and Aix Marseille Univ, France), A. Pavlov (Max-Planck-Institut für Astronomie, Germany), J. Pragt (NOVA Optical Infrared Instrumentation Group at ASTRON, the Netherlands), P. Puget (Université Grenoble Alpes, France), S.P. Quanz (ETH Zurich, Institute for Astronomy, Switzerland), B. Salasnich (INAF, Italy), R. Siebenmorgen (European Southern Observatory), M. Stute (Simcorp GmbH, Germany), M. Suarez (European Southern Observatory), J. Szulagyi (ETH Zurich, Institute for Astronomy, Switzerland), C. Thalmann (ETH Zurich, Institute for Astronomy, Switzerland), M. Turatto (INAF, Italy), S. Udry (Geneva Observatory, Switzerland), A. Vigan (Aix Marseille Univ, France), ve F. Wildi (Geneva Observatory, Switzerland) yer almaktadır.

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 Üye Ülke: Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +903246514800 (1315)
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Calum Turner
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6670
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: pio@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1840.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1840tr
Adı:R Aquarii
Tür:Milky Way : Star : Type : Variable
Facility:Very Large Telescope
Instruments:SPHERE

Görüntüler

R Aquarii peculiar stellar relationship captured by SPHERE
R Aquarii peculiar stellar relationship captured by SPHERE
sadece İngilizce
R Aquarii viewed by the Very Large Telescope and Hubble
R Aquarii viewed by the Very Large Telescope and Hubble
sadece İngilizce
R Aquarii In the constellation Aquarius
R Aquarii In the constellation Aquarius
sadece İngilizce
Digitized Sky Survey image around R Aquarii
Digitized Sky Survey image around R Aquarii
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 188 Light: Dancing with the Enemy
ESOcast 188 Light: Dancing with the Enemy
sadece İngilizce
Zooming in on R Aquarii
Zooming in on R Aquarii
sadece İngilizce
The ever-changing R Aquarii
The ever-changing R Aquarii
sadece İngilizce
A vampiric star
A vampiric star
sadece İngilizce
Close-up of a red giant star
Close-up of a red giant star
sadece İngilizce
Jet outburst of a vampiric star
Jet outburst of a vampiric star
sadece İngilizce
Changing brightness of R Aquarii
Changing brightness of R Aquarii
sadece İngilizce
Close-up of jets
Close-up of jets
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...