eso1908tr — Kurumsal Bülten

Gaia Samanyolu Haritası İçin Görüntüleniyor

ESO’nun VST tesisi bir milyardan fazla yıldızın en duyarlı haritası için uzay aracının yörüngesini belirleme çalışmalarına yardımcı oluyor

02 Mayıs 2019

ESO’nun VLT Tarama Teleskopu (VST) ile birkaç seferde alınarak birleştirilen bu görüntü ESA uzay aracı Gaia’yı yıldızla dolu görüş alanının alt yarısında sönük noktalardan oluşan bir iz şeklinde gösteriyor. Bu gözlemler Gaia’nın görüngesini ölçerek, uzay aracı tarafından üretilen yıldız haritalarının benzersiz duyarlılığını geliştirmek üzere başlatılan bir işbirliği kapsamında alınmıştır.

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından kontrol edilen Gaia, Dünya yörüngesinden gökyüzünü tarayarak Gökadamız’ın en büyük ve en duyarlı üç boyutlu haritasını oluşturmaya çalışmaktadır. Bir yıl önce, Gaia görevi Samanyolu gökadamızdaki bir milyardan fazla yıldıza ait yüksek hassasiyetli konum, uzaklık ve özdevinim (yer değiştirme) ölçümlerini içeren, uzun süredir beklenen ikinci veri setini yayınladı. Bu katalog sayesinde , Samanyolu’nun yapısını, kökenini ve evrimini araştıran gökbilimdeki birçok alanda dönüşümsel çalışmalar ortaya çıktı ve bunlar uzay aracının 2103 yılındaki fırlatılışından bu yana 1700 bilimsel yayına dönüştürüldü.

Gaia’nın gökyüzü haritalarında gereken hassasiyeti için, uzay aracının Dünya’ya göre konumunun Dünya’dan saptanabilmesi oldukça önemli. Bu nedenle, Gaia gökyüzünü tarayarak yıldız popülasyonları için veri toplamaya devam ederken, gökbilimciler de düzenli olarak ESO’nun Paranal Gözlemevi’ndeki VST’nin de aralarında bulunduğu optik teleskoplardan oluşan küresel bir ağ ile aracın konumunu görüntülüyor [1]. VST gökyüzünü görünür ışıkta gözleyen en büyük tarama telesopu olup, yıl boyunca her iki gecede bir Gaia’nın gökyüzündeki konumunu kaydetmektedir.

Gaia gözlemleri özel bir gözlem yöntemi gerektiriyor,” diye açıklıyor 2013’ten beri Gaia’nın ESO gözlemlerini yürütmekle sorumlu koordinatör Monika Petr-Gotzens. “Uzay aracı bizim “hareketli kaynak” diye adlandırdığımız bir şey, çünkü arka plandaki yıldızlara göre hızla hareket ediyor — bu nedenle Gaia’yı takip etmek epey zorlayıcı!”

Gaia’nın hareketini tespit etmek için VST mükemmel bir araç,” diyor ESO Gözlem Programları Ofisi başkanı Ferdinando Patat. “ESO’nun birinci sınıf yer-konuşlu tesislerinden birini son teknoloji ürünü uzay gözlemlerine destek olmak üzere kullanmak bilimsel işbirliğinin güzel bir örneği.

Bu ESA’nın milyarlarca yıldız hakkındaki öncül gözlem hedeflerini tutturabilmek için ESO’nun birinci-sınıf teleskoplarının kullanıldığı heyecan verici bir yer-uzay işbirliğidir,” diyor ESA’da Gaia proje bilimcisi olan Timo Prusti.

VST gözlemleri ESA’nın uçuş dinamiği uzamanlarınca Gaia’yı takip etmek ve uzay aracının yörüngesini tanımlamak için kullanılıyor. Gözlemleri dönüştürebilmek için oldukça zorlu kalibrasyon işlemleri gerekiyor, sonuçta parlak yıldızların arasında bir ışık noktası olan Gaia için anlamlı yörünge bilgisine ulaşılıyor. Gaia’nın ikinci veri setinde, görüş alanındaki her bir yıldızın belirlenmesiyle uzay aracının konum bilgisi hayret verici bir hassasiyetle hesaplanabildi — neredeyse 20 mili açı saniyesine kadar.

Bu oldukça zorlayıcı bir süreç: Gaia’nın yıldız ölçümlerini aracın konumunu kalibre etmek için kullanıyoruz ve sonrasında yıldızlarla ilgili ölçümlerini daha da geliştiriyoruz,” diye açıklıyor Timo Prusti.

Dikkatli ve uzun süren veri analizlerinden sonra, yörünge belirleme işleminin bir parçası olarak Gaia’nın yer-konuşlu gözlemleri için gereken hassasiyete ulaşmış durumdayız,” diyor Almanya, Heidelberg Üniversitesi, Gökbilim Merkezi’de Yer Konuşlu Optik Takip (GBOT) kampanyasını yürüten Martin Altmann.

GBOT ile elde edilen bilgiler sadece Gaia’nın yörünge bilgilerini yeni yapılacak gözlemlerle geliştirmekle kalmayacak, aynı zamanda daha önce yerden yapılan gözlem verileriyle elde edilecek ürünlerin geliştirilmesine de yardımcı olacak.

Notlar

[1] ESO ve ESA arasındaki bu işbirliği her iki kurumdaki uzmanlıklardan faydalanan astronomi ve astrofizik çalışmalarını ilerletmek üzere yapılan çoğu projeden sadece biridir. 20 Ağustos 2015’te ESA ve ESO Genel Müdürleri bu tür projeleri hayata geçirebilmek için bir ortaklık anlaşması imzalamışlardır.

Daha fazla bilgi

Astrofizik-alanındaki uzay ve yer konuşlu tesisler ile bunların kullanıcıları arasında bilgi paylaşımını arttırmak üzere ESA ve ESO güçlerini birleştirerek bir dizi uluslararası astronomi toplantıları düzenlemektedirler. İlk  ESO-ESA ortak çalıştayı Kasım 2019’da ESO’da düzenlenecek olup ikincisi 2020’de ESA’da yapılacak çalıştay için teklif çağrıları şu anda açıktır.

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 Üye Ülke: Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) Avrupa’nın uzaya açılan kapısıdır. Görevi Avrupa’nın uzay kabiliyetini arttırmak ve uzaya yapılan yatırımların sonucunda Avrupa ve dünyadaki insanlara faydalı olmasını temin etmektir.

ESA 22 Üye Ülke’den oluşan uluslararası bir kurumdur. Üyeleri için finansal ve fikri kaynakları koordine ederek herhangi bir Avrupa ülkesinin tek başına gerçekleştirmesi mümkün olmayan programları ve aktiviteleri gerçekleştirmektedir.

ESA’nın Gaia uydusu Samanyolu’nda bulunan bir milyardan fazla yıldız için en duyarlı üç boyutlu bir harita oluşturmak amacıyla 2013 yılında fırlatılmıştır. Görevi süresince şimdiye kadar çok sayıda bilgi içeren iki veri seti yayınlanmıştır: 2016 yılında Gaia Veri Seti 1 ve 2018 yılında Gaia Veri Seti 2. Daha fazla veri yayınlama işlemi önümüzdeki yıllarda devam edecektir.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1315)
E-posta: arifscag@gmail.com

Calum Turner
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6670
E-posta: pio@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1908.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1908tr
Adı:Gaia
Tür:Solar System : Technology : Spacecraft
Facility:VLT Survey Telescope
Instruments:OmegaCAM

Görüntüler

Pinpointing Gaia to Map the Milky Way
Pinpointing Gaia to Map the Milky Way
sadece İngilizce
Pinpointing Gaia to Map the Milky Way (Annotated)
Pinpointing Gaia to Map the Milky Way (Annotated)
sadece İngilizce
Surveying the skies
Surveying the skies
sadece İngilizce
The Gaia Spacecraft
The Gaia Spacecraft
sadece İngilizce
Gaia’s View of the Milky Way
Gaia’s View of the Milky Way
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 200 Light: ESO helps map the Galaxy
ESOcast 200 Light: ESO helps map the Galaxy
sadece İngilizce
Animation of Gaia's Orbit
Animation of Gaia's Orbit
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...