eso1910tr — Kurumsal Bülten

Tehlikeli asteroidlerden Dünya’yı korumaya ESO katkısı

VLT Dünya’yı 70 000 km/s hızla geçen asteroid çiftini gözledi

03 Haziran 2019

ESO’nun Çok Büyük Teleskopu üzerindeki SPHERE aygıtının eşsiz yetenekleri 25 Mayıs günü Dünya’ya yakın geçiş yapan asteroid çiftinin en keskin görüntülerinin alınabilmesini sağladı. Bu asteroid çifti tehlike arz eden bir nesne olmasa da, bilim insanları Yere Yakın Nesneler (NEO) grubunda tehlikeli olabileceği saptanan bir duruma karşı tepki durumunu ölçerek, ESO’nun gezegenin korunması konusunda ön cephede yer alan teknolojisinin kritik önemini ortaya koydular.

Uluslararası Asteroid Uyarı Ağı (IAWN)   25 Mayıs 2019 tarihinde Dünya’ya minimum 5.2 milyon km kadar yaklaşarak geçiş yapan asteroid 1999 KW4 için bir çapraz-kurumsal gözlem kampanyası koordine etti [1]. 1.3 km genişliğindeki 1999 KW4 Dünya için herhangi bir tehlike oluşturmuyor. Yörüngesi iyi bilindiği için bilim insanları geçiş tahminini yaparak bir gözlem kampanyası gerçekleştirdi.

ESO kampanyaya önde gelen tesisi Çok Büyük Teleskop (VLT) ile katıldı. SPHERE ile donatılan VLT, aralarındaki mesafe 2.6 km olan asteroid bileşenlerini yerden ayırt edebilecek kadar net görüntü alabilen sadece birkaç aygıttan biridir.

Ötegezegenleri gözlemek için tasarlanan SPHERE’in son teknoloji ürünütü uyarlamalı optik (AO) sistemi atmosferdeki türbülansı düzelterek, teleskopun sanki uzaydaymış gibi gözlem yapabilmesini sağlıyor. Aynı zamanda bir taççekerle donatılı olduğundan parlak yıldız ışığını keserek varsa yörüngedeki sönük ötegezegenlerin ortaya çıkmasını sağlayabiliyor.

Olağan bir gecede ötegezegenleri avlama görevine bir süre ara veren SPHERE’in verileri gökbilimcilerin asteroid çiftini tanımlamalarına yardımcı oldu. Özellikle, daha küçük olan uydunun kendinden büyük olan nesneyle aynı birleşime sahip olup olmadığını öğrenmek artık mümkün.

Bu veriler IAWN kampanyasına katılan diğer teleskoplardan alınan tüm verilerle birleştirildiğinde Yeryüzü ile çarpışma rotasında olan bir asteroid bulunma olayında etkili saptırma stratejilerini değerlendirmek için oldukça gereklidir,” diye açıklıyor ESO gökbilimcisi Olivier Hainaut. “Olası en kötü durumda, bu bilgi yine asteroidin Dünya atmosferi ve yüzeyi ile nasıl etkileşeceğini tahmin edebilmek için gereklidir, bu sayede çarpışma etkilerini azaltmayı başarabiliriz.  

Dünya’nın yakınından saatte 70 000 km hızla geçen bir asteroid çiftini gözlemek VLT için oldukça zorluydu,” diyor teleskopu yönlendiren Diego Parraguez. Tüm uzmanlığını kullanarak hızla ilerleyen asteroide kilitlenmek ve SPHERE ile onu gözlemek zorundaydı.

VLT gökbilimcisi Bin Yang şu açıklamayı yapıyor “AO ile düzeltilen görüntülerde uyduyu gördüğümüzde aşırı heyecanlandık. O an, çekilen tüm sıkıntı ve çabalara değdiğini düşündük.” Gözlemlere katılan başka bir VLT gökbilimcisi Mathias Jones, zorlukları şu şekilde açıklıyor; “Gözlemler sırasında atmosferik koşullar biraz dengesizdi. Ek olarak, oldukça sönük olan asteroid gökyüzünde hızla hareket halindeydi, bu da gözlem yapmayı oldukça zor hale getirerek, AO sisteminin bir kaç kez çökmesine neden oldu. Ancak tüm zorlu koşullara rağmen sıkı çalışmanın sonuç verdiğini görmek harika!

1999 KW4’ün bir çarpma tehlikesi olmasa da, uzak gelecekte Dünya için tehlike oluşturma riski olan Didymos adlı başka bir asteroid çifti ile çarpıcı benzerlikler taşıyor.

Didymos ve yoldaşı “Didymoon” gelecekteki bir gezegen koruma deneyi için öncelikli hedef konumundalar.  NASA’nın DART uzay aracı asteroidleri uzaklaştırma çalışmaları kapsamında Didymoon’a çarparak daha büyük ikizi etrafındaki yörüngesini değiştirmeyi deneyecek. Çarpışma olayından sonra ESA’nın Hera görevi 2026 yılında Didymos asteroidlerini gözleyerek Didymoon’un kütlesi, yüzey özellikleri ve DART’ın ardından açılan kraterin şekilleri gibi anahtar bilgileri toplamaya çalışacak.

Bu tür görevlerdeki başarı kurumlar arasındaki işbirliklerine bağlıdır ve Yere Yakın Nesneler’in takibi ESO ve ESA arasındaki işbirliğinin ana konusudur. Ortak çabalar 2014 başında potansiyel olarak tehlikeli sınıfındaki bir NEO’nun başarılı bir şekilde takip edilmesiyle başlamıştır.

Dünya’yı asteroidlerden koruma görevinde yer aldığımız için oldukça memmunuz,” diyor ESO Genel Müdürü Xavier Barcons. “VLT’nin özelleştirilmiş yeneteklerini kullanmanın yanı sıra, ESA ile de asteroid tespit, takip ve özelliklerini ortaya çıkarma çalışmalarını bir üst seviyeye çıkaracak geniş bir gözlem ağı üzerinde çalışıyoruz.

Son 1999 KW4 yakın geçişi Birleşmiş Milletler tarafından 30 Haziran’da asteroidler hakkında eğitim ve farkındalığı arttırmak için resmi olarak kutlanacak Asteroid Günü’nden sadece bir ay önce gerçekleşmiş oldu. Beş kıtada gerçekleşecek etkinlikler arasında ESO da ana gökbilimsel kurumlardan biri olarak yer alacak. ESO Süpernova Planetaryum ve Ziyaretçi Merkezi asteroidleri konu alan bir dizi aktivite ile ziyaretçilerine bu günü kutlama fırsatı sunacak.

Notlar

[1] Bu uzaklık Ay’ın uzaklığının 14 katı kadardır — gözlem yapabilecek kadar yakın, ancak tehlikeli olacak kadar değil! Çoğu küçük asteroid Dünya’ya 1999 KW4’ten daha yakın geçişler yapıyor, genel olarak Ay’dan daha yakın geçişler. 15 Şubat 2013’te daha önceden bilinmeyen 18 metre çapındaki bir asteroid Dünya’ya doğru düşerek Rusya’nın Chelyabinsk şehri üzerinde atmosferde patlamaya uğradı. Olay sonrasında ortaya çıkan şok dalgası nedeniyle yaklaşık 1,500 kişi yaralandı.   

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 Üye Ülke: Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1315)
E-posta: arifscag@gmail.com

Calum Turner
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6670
E-posta: pio@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1910.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1910tr
Adı:Asteroid
Tür:Solar System : Interplanetary Body : Asteroid
Facility:Very Large Array
Instruments:SPHERE

Görüntüler

Side by side observation and artist's impression of Asteroid 1999 KW4
Side by side observation and artist's impression of Asteroid 1999 KW4
sadece İngilizce
Minimum Separation of Asteroid 1999 KW4 and Earth
Minimum Separation of Asteroid 1999 KW4 and Earth
sadece İngilizce
Artist’s Impression of Asteroid 1999 KW4
Artist’s Impression of Asteroid 1999 KW4
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 202 Light: ESO helps protect Earth from dangerous asteroids
ESOcast 202 Light: ESO helps protect Earth from dangerous asteroids
sadece İngilizce
Artist’s Impression of Asteroid 1999 KW4
Artist’s Impression of Asteroid 1999 KW4
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...