eso1913tr — Görüntülü Bülten

Kozmik Martı’nın Anatomisi

VST göksel martıyı uçarken yakaladı

07 Ağustos 2019

Bu ilgi çekici nesnelerin renkli ve narin koleksiyonu Martı Bulutsusu olarak bilinmektedir, çünkü uçan bir martıyı andırmaktadır. Toz, hidrojen, helyum ve az miktarda ağır elementlerden oluşan bu bölge yeni yıldızlar için sıcak ve enerjik bir doğumevidir. Burada görülen dikkaç çekici ayrıntılar ESO’nun VLT Tarama Teleskopu (VST) ile ortaya çıkarılmış olup, kozmik kuşu meydana getiren tekil göksel nesneler ve içlerindeki daha ince detaylar gözler önüne serilmektedir. VST gökyüzünü görünür ışıkta tarayan dünyadaki en büyük teleskoplardan biridir.

Martı’nın ana bileşenleri üç büyük gaz bulutu olup en dikkat çekeni “kanatları” oluşturan Sharpless 2-296’dır. Kanatlar uçtan uca 100 ışık-yılı genişliğindedir ve Sh2-296 parıldayan maddeyi ve parlak yıldızlarla çevrili karanlık toz çizgilerini göstermektedir. Burası salma bulutsusuna güzel bir örnektir, yani yeni yıldızların oluştuğu bir HII bölgesidir, bu da görüntüde bir araya toplanmış yıldızlar şeklinde görülebilmektedir.

Bu genç yıldızlardan yayılan ışınım çevredeki gazı iyonlaştırıp, bulutlara olağanüstü renklerini vermekte ve onları oldukça göz alıcı hale getirmektedir. Bu ışıma ayrıca bulutların şekillerini belirleyen ana faktördür, ışınım basıncı çevredeki maddeye etki ederek ortaya çıkan tuhaf morfolojileri şekillendirmektedir. Her bir bulutsu kendine has bir yıldız dağılımına ve buradaki gibi çoklu bulut bileşenlerine sahip olabileceğinden, kendilerine özgü şekilleri vardır, bu da gökbilimcilerin bu nesnelere çeşitli hayvan ya da benzer nesne isimlerini vermelerine neden olur.

Şekillerdeki bu çeşitlilik Sh2-296 ve Sh2-292 arasındaki zıtlık sayesinde ortaya çıkmıştır. İkincisi buradaki “kanatların” altında görülmekte olup martının “başını” oluşturan daha derli toplu bulutlardan meydana gelmiştir. En önemli özelliği Güneş’ten 20 kat daha ağır olan HD 53367 adlı aşırı parlak yıldızdır ve martının keskin “gözünü” oluşturmaktadır. Sh2-292 hem salma hem de bir yansıtma bulutsusudur; ışığının çoğu yeni oluşan yıldızları çevreleyen iyonlaşmış gaz nedeniyle soğurulmakta, ancak dış kısımdaki yıldızlardan da kayda değer miktarda ışık yayılmaktadır.

Bulutların homojenliğini bozan karanlık kuşağın oluşturduğu desen toz şeritleridir – arkalarında parlak gazların bir kısmını gizleyen çok daha yoğun maddenin olduğu bölgedir. Buna benzer bulutsuların yoğunluğu santimetreküp başına birkaç yüz atomdur, yani Dünya üzerindeki en iyi yapay vakumdan çok daha az. Buna rağmen, bulutsular yoğunluğu santimetreküp başına yaklaşık 1 atomdan oluşan dış kısımlarındaki gazdan daha yoğundur.

Martı, Büyük Köpek ve Tekboynuz takımyıldızları arasındaki sınırda, Samanyolu’nun bir kolunda, yaklaşık 3700 ışık-yılı uzaklıktadır. Sarmal gökadalar buna benzer binlerce bulut içerebilir ve bunların neredeyse tamamı gökadanın kolları üzerinde yer alırlar.

Daha küçük bir çok bulut yine Martı Bulutsusu’nun bir parçası sayılır, bunlar arasında kanatların üst kımsını oluşturan Sh2-297 ile Sh2-292 ve Sh2-295 yer almaktadır. Bu nesnelerin tümü Sharpless Kataloğu’nda yer almakta olup, 300’ün üzerindeki parıldayan gaz bulutu listesi Amerikalı gökbilimci Stewart Sharpless tarafından bir araya getirilmiştir.

Bu görüntü geceleyin gökyüzünü görünür ışıkta gözleyen dünyanın en büyük tarama teleskoplarından biri olan VLT Tarama Teleskopu (VST) ile alınmıştır. VST gökyüzündeki geniş alanları hızlıca ve keskin bir şekilde görüntüleyebilmek üzere tasarlanmıştır.

Bu görüntüdeki martıyı görebiliyor musunuz? Okuyucularımızı bir meydan okumaya davet ederek gördükleri martıyı çizmelerini istiyoruz. Martıyı bularak sınırlarını çizin ve #SpotTheSeagull etiketi ile paylaşın.

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 Üye Ülke: Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 Üye Ülke: Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1315)
E-posta: arifscag@gmail.com

Mariya Lyubenova
ESO Head of Media Relations Team
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6188
E-posta: pio@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1913.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1913tr
Adı:Seagull Nebula
Tür:Local Universe : Nebula : Appearance : Emission : H II Region
Facility:VLT Survey Telescope

Görüntüler

The Rosy Glow of a Cosmic Seagull
The Rosy Glow of a Cosmic Seagull
sadece İngilizce
The Seagull Nebula on the borders of the constellations of Monoceros and Canis Major
The Seagull Nebula on the borders of the constellations of Monoceros and Canis Major
sadece İngilizce
Wide-field view of the entire Seagull Nebula (IC 2177)
Wide-field view of the entire Seagull Nebula (IC 2177)
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 205 Light: The Rosy Glow of a Cosmic Seagull
ESOcast 205 Light: The Rosy Glow of a Cosmic Seagull
sadece İngilizce
Panning across the Cosmic Seagull
Panning across the Cosmic Seagull
sadece İngilizce
Zooming into the Cosmic Seagull
Zooming into the Cosmic Seagull
sadece İngilizce
3D animation of the Seagull Nebula
3D animation of the Seagull Nebula
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...