eso1920tr — Görüntülü Bülten

Samanyolu Merkezini Görüntüleyen ESO Teleskopu Yıldız Oluşumlarının Fırtınalı Geçmişini Ortaya Çıkardı

16 Aralık 2019

ESO’nun Çok Büyük Teleskopu (VLT) Samanyolu’nun merkezi bölgesini hayret verici bir çözünürlükte gözleyerek gökadamızdaki yıldız oluşumlarının hikayesi hakkında yeni ayrıntılara ulaştı. Yeni gözlemler sayesinde gökbilimciler Samanyolu’nun yaşamında etkileyici bir olaya dair kanıtlar elde etti: yüz binlerce süpernova patlamasıyla sonuçlanan aşırı yoğun bir yıldız oluşum evresi.

Gökada merkezinin büyük bir kısmına dair benzeri olmayan tarama gözlemlerimiz Samanyolu’nun bu bölgesindeki yıldızı oluşumuna dair ayrıntılı bakış açıları sağladı,” diyor  gözlemleri yürüten İspanya, Granada’dan Andalusia Astrofizik Enstitüsü’nden Rainer Schödel. “Şu ana kadar kabul edilenlerin aksine, yıldız oluşumu sürekli devam etmiyordu,” diye ekliyor Granada’daki aynı enstitüdeyken Samanyolu’nun merkezi bölgesine dair iki yeni çalışmayı yürüten Francisco Nogueras-Lara.

Bugün Nature Astronomy’de yayımlanan çalışma ile ekip, Samanyolu’nun merkezi bölgesinde bulunan yıldızların yaklaşık % 80’inin gökadamızın en erken dönemlerinde, sekiz ila 13.5 milyar yıl önce oluştuğunu buldu. Yıldız oluşumundaki bu ilk dönemi takiben, yaklaşık altı milyar yıl boyunca çok az sayıda yıldız oluşumu gerçekleşti. 100 milyon yıldan az süren bu sürecin sonu, yaklaşık bir milyar yıl önce, bu merkezi bölgede toplam kütlesi muhtemelen birkaç on milyon Güneş kadar olan yıldızların yoğun olarak oluşmasıyla son bulmuştur.

Bu yoğun oluşum sırasında, araştırılan bölgedeki koşullar ‘yıldız-patlaması’ gökadalarındakilere benziyor olmalı, yani yılda 100  güneş kütlesinden daha büyük bir yıldız oluşum oranına,” diyor şimdi Almanya, Heidelberg, Max Planck Gökbilim Enstitüsü’nde bulunan Nogueras-Lara.  Şu anda tüm Samanyolu’ndaki yıldız oluşumu oranı yılda bir ya da iki güneş kütlesi kadardır.

Yüz binlerce süpernova patlamasıyla sonuçlanan bu yoğun oluşum etkinliği, muhtemelen Samanyolu’nun tüm tarihindeki en yüksek enerjili olaylardan biri olmuştur,” diye ekliyor. Yoğun yıldız oluşumu etkinliği sırasında, çok sayıda büyük kütleli yıldız meydana gelir; ve bunların yaşam süreleri düşük-kütleli yıldızlara göre daha kısa sürdüğünden, yaşamlarının sonuna daha kısa sürede ulaşırlar ve ölümleri şiddetli süpernova patlamaları şeklinde gerçekleşir.

Gökadanın merkezi bölgesinin gözlendiği bu araştırma ESO’nun Şili’deki Atacama Çölü’nde bulunan VLT üzerindeki HAWK-I aygıtı ile mümkün olmuştur. Kırmızı-ötesine-duyarlı bu kamera toz boyunca gözlem yaparak Samanyolu’nun merkezi bölgesini ayrıntılı bir şekilde incelemiş ve sonuçları Ekim ayında Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan araştırmayı Nogueras-Lara ve İspanya, ABD, Japonya ile Almanya’dan gökbilimciler ekibi yürütmüştür.  

Bu görüntü GALACTICNUCLEUS taramasıyla yayımlanan ilk görüntüdür. Gökadamızın merkezi bölgesine ait net görüntüler almayı hedefleyen bu program, ESO’nun VLT’si üzerindeki HAWK-I aygıtının geniş görüş alanı ve yüksek açısal çözünürlüğüne bağlı olarak hazırlanmıştır. Üç milyondan fazla yıldızı araştıran bu taramanın gerçekleştirildiği bölge, Gökada merkezinden dışarıya doğru 60 000 ışık-yılı (bir ışık-yılı yaklaşık 9.5 trilyon kilometredir) karelik bir bölgedir.

Daha fazla bilgi

Bu araştırma “GALACTICNUCLEUS: A high angular resolution JHKs imaging survey of the Galactic Centre: II. First data release of the catalogue and the most detailed CMDs of the GC” adlı bir makale olarak Astronomy & Astrophysics dergisinde ve “Early formation and recent starburst activity in the nuclear disc of the Milky Way” başlıklı bir makale olarak Nature Astronomy (doi: 10.1038/s41550-019-0967-9) dergisinde yayımlanmak üzere sunulmuştur.

Astronomy & Astrophysics makalesindeki ekipte F. Nogueras-Lara (Instituto de Astrofísica de Andalucía, Granada, Spain [IAA-CSIC]), R. Schödel (IAA-CSIC), A. T. Gallego-Calvente (IAA-CSIC), H. Dong (IAA-CSIC), E. Gallego-Cano (IAA and Centro Astronómico Hispano-Alemán, Almería, Spain), B. Shahzamanian (IAA-CSIC), J. H. V. Girard (Space Telescope Science Institute, Baltimore, USA), S. Nishiyama (Miyagi University of Education, Sendai, Japan), F. Najarro (Departamento de Astrofísica, Centro de Astrobiología CAB (CSIC-INTA), Torrejón de Ardoz, Spain) ve N. Neumayer (Max Planck Institute for Astronomy, Heidelberg, Germany) yer almaktadır.

Nature Astronomy makalesindeki ekipte F. Nogueras-Lara (Instituto de Astrofísica de Andalucía, Granada, Spain [IAA-CSIC]), R. Schödel (IAA-CSIC), A. T. Gallego-Calvente (IAA-CSIC), E. Gallego-Cano (IAA-CSIC), B. Shahzamanian (IAA-CSIC), H. Dong (IAA-CSIC), N. Neumayer (Max Planck Institute for Astronomy, Heidelberg, Germany), M. Hilker (European Southern Observatory, Garching bei München, Germany), F. Najarro (Departamento de Astrofísica, Centro de Astrobiología, Torrejón de Ardoz, Spain), S. Nishiyama (Miyagi University of Education, Sendai, Japan), A. Feldmeier-Krause (The Department of Astronomy and Astrophysics. The University of Chicago, Chicago, US), J. H. V. Girard (Space Telescope Science Institute, Baltimore, USA) ve S. Cassisi (INAF-Astronomical Observatory of Abruzzo, Teramo, Italy) yer almaktadır.

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 Üye Ülke: Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1315)
E-posta: arifscag@gmail.com

Francisco Nogueras-Lara
Max Planck Institute for Astronomy
Heidelberg, Germany
Tel: +49 6221 528-393
E-posta: nogueras@mpia.de

Rainer Schödel
Instituto de Astrofísica de Andalucía (IAA-CSIC)
Granada, Spain
Tel: +34 958 230 529
E-posta: rainer@iaa.es

Bárbara Ferreira
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6670
Cep: +49 151 241 664 00
E-posta: pio@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1920.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1920tr
Adı:Milky Way Galactic Centre
Tür:Milky Way : Galaxy : Component : Center/Core
Facility:Very Large Telescope
Instruments:HAWK-I
Science data:2019A&A...631A..20N

Görüntüler

HAWK-I view of the Milky Way’s central region
HAWK-I view of the Milky Way’s central region
sadece İngilizce
Details of the HAWK-I view of the Milky Way’s central region
Details of the HAWK-I view of the Milky Way’s central region
sadece İngilizce
Location of the Galactic centre in the night sky
Location of the Galactic centre in the night sky
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 213 Light: Stunning stars in the Milky Way central region
ESOcast 213 Light: Stunning stars in the Milky Way central region
sadece İngilizce
Pan across the Milky Way’s central region
Pan across the Milky Way’s central region
sadece İngilizce
Zoom of the Milky Way’s central region
Zoom of the Milky Way’s central region
sadece İngilizce
The Milky Way’s central region in visible light and near-infrared
The Milky Way’s central region in visible light and near-infrared
sadece İngilizce
The Milky Way’s central region observed with VISTA and HAWK-I
The Milky Way’s central region observed with VISTA and HAWK-I
sadece İngilizce

Karşılaştırmalı Görüntüler

The Milky Way’s central region in visible light and near-infrared
The Milky Way’s central region in visible light and near-infrared
sadece İngilizce
The Milky Way’s central region observed with VISTA and HAWK
The Milky Way’s central region observed with VISTA and HAWK
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...