eso2012tr — Görüntülü Bülten

Uzay Kelebeği ESO Teleskobu İle Görüntülendi

30 Temmuz 2020

Simetrik yapısı, güzel renkleri ve karmaşık desenleriyle — NGC 2899 olarak bilinen — bir kelebeği andıran bu dikkat çekici gaz kabarcığı, ESO’nun Çok Büyük Teleskopu (VLT) ile alınan bu yeni görüntüde gökyüzünde süzülerek uçuyormuş gibi görünüyor. Bu nesne bu kadar dikkat çekici bir şekilde ilk kez görüntüleniyor ve gezegenimsi bulutsunun sönük dış kısımları bile arka fondaki yıldızların üzerinde parıldıyor.

NGC 2899’un geniş gaz şeritleri merkezden dışarıya doğru iki ışık-yılına kadar uzanırken, sıcaklığı on binlerce dereceye çıkan gaz Samanyolu’nun yıldızları önünde parlak bir şekilde ışıldamaktadır. Yüksek sıcaklıklar bulutsudaki yıldızdan kaynaklanan yoğun ışınım nedeniyle olup, mavi renkli oksijenin etrafında ışıldayan kırmızı renkli hidrojen halesini oluşturmaktadır.

Güney gökküresi takım yıldızlarından Yelken doğrultusunda 3000 ila 6500 ışık-yılı uzaklıkta yer alan bu nesnenin iki merkezi yıldızı olduğu için neredeyse simetrik bir görünüme sahip olduğuna inanılıyor. Yıldızlardan biri yaşamının sonuna ulaşıp dış katmanlarını attığında, diğer yıldız oluşan gaz akışıyla karışarak burada görülen iki-parçalı şekli meydana getirmektedir. Gezegenimsi bulutsuların sadece % 10-20’si [1] bu şekilde iki-kutuplu bir şekle sahiptir.

Gökbilimciler NGC 2899’un oldukça ayrıntılı bu görüntüsünü alabilmek için ESO’nun Şili’de bulunan VLT’sini oluşturan 8.2-metrelik teleskoplardan biri olan UT1’in (Antu) üzerindeki FORS aygıtını kullandılar. Düşük Saçılmalı Odak İndirgeyici Tayfçekeri anlamına gelen bu yüksek-çözünürlüklü aygıt ESO’nun VLT’si üzerine kurulan ilk aletlerden biri olup ESO’nun çok sayıdaki keşiflerinin ve renkli görüntülerinin arkasında emeği vardır. FORS bir kütleçekimsel dalga kaynağından gelen ışığın gözlenmesine katkılar sunmuştur, bilinen ilk yıldızlar-arası asteroidi gözlemiştir ve karmaşık gezegenimsi bulutların oluşumunun arkasındaki fiziğin derinlemesine araştırılması için kullanılmıştır.

Bu görüntü ESO’nun Kozmik Mücevherler programı kapsamında ESO teleskopları kullanılarak gökbilim görüntülerinin eğitim ve hakla ilişkiler amaçlı kullanımı için geliştirilen girişimle elde edilmiştir. Program çoğunlukla gökyüzü koşullarının bilimsel gözlemler için uygun olmadığı zamanları, görsel olarak ilginç, merak uyandırıcı ve ilgi çekici nesnelerin fotoğraflarını çekmek için kullanıyor. Toplanan tüm veriler ayrıca ESO'nun bilim arşiviyle profesyonel gökbilimciler için de gelecekteki bilimsel çalışmalarda kullanılmak üzere erişime açık hale getirilmektedir.

Notlar

[1] Yaygın olarak kullanılan isimlerindeki gibi gezegenimsi bulutsuların gezegenlerle bir ilişkisi bulunmuyor. Onları ilk kez gözleyen gökbilimciler bu nesneleri gezegen benzeri görünüşleri nedeniyle böyle açıklamışlardır. Aksine Güneş’in 6 katı kadar kütleye sahip olan yaşlı yıldızların yaşamlarının sonuna ulaşarak kendi içlerine çökmesi ve ardından ağır elementlerce zengin, genişleyen dış gaz kabuklarını dışarı atması ile oluşurlar. Yıldızdan kaynaklanan yoğun mor-ötesi ışınım sayesinde enerji kazanarak parıldarlar ve astronomik ölçekte kısa bir süre olsa da, binlerce yıl içinde  yavaşça uzaya dağılmadan önce bu parlak yapılarını korurlar.

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 Üye Ülke: Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1315)
E-posta: arifscag@gmail.com

Bárbara Ferreira
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6670
Cep: +49 151 241 664 00
E-posta: pio@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso2012.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso2012tr
Adı:NGC 2899
Facility:Very Large Telescope
Instruments:FORS2

Görüntüler

New ESO’s VLT image of the NGC 2899 planetary nebula
New ESO’s VLT image of the NGC 2899 planetary nebula
sadece İngilizce
NGC 2899 in the constellation of Vela
NGC 2899 in the constellation of Vela
sadece İngilizce
The sky around NGC 2899
The sky around NGC 2899
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 227 Light: Stunning Space Butterfly Captured by ESO Telescope
ESOcast 227 Light: Stunning Space Butterfly Captured by ESO Telescope
sadece İngilizce
Zooming in on the planetary nebula NGC 2899
Zooming in on the planetary nebula NGC 2899
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...