eso2107tr — Kurumsal Bülten

Dünya’yı tehlikeli asteroidlere karşı koruma çalışmalarına katılmak üzere ESO’nun La Silla yerleşkesine yeni bir teleskop kuruldu

27 Nisan 2021

Dünya genelindeki yakın-Yeryüzü nesnelerini tarama ve tespit etme çalışmalarının bir parçası olarak, ESO’nun Şili’deki La Silla Gözlemevi’nde konuşlanan bir teknoloji uygulaması, Avrupa Uzay Ajansı’nın Uygulama Testi Teleskobu 2 (TBT2) faaliyetlerine başladı. Kuzey yarımküredeki ortak teleskop ile birlikte çalışan TBT2 Dünya için risk teşkil eden asteroidleri tespit etmek üzere gökyüzünü yakından inceleyerek, gelecekteki teleskop ağları için donanım ve yazılım testleri gerçekleştirecek.

Güneş Sistemi’ndeki potansiyel tehlikeli nesnelerin oluşturdukları riskleri hesaplayabilmek için, öncelikle bunların sayısını bilmemiz gerekiyor. TBT projesi bu yönde atılmış önemli bir adım,” diyor ESO’nun Şili’deki La Silla Gözlemevi’nde yerleşke müdürü Ivo Saviane.

Avrupa Güney Gözlemevi (ESO) ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) arasında bir iş birliği olan projede, “yakın-Dünya nesnelerinin aynı teleskop sistemi ile tespit ve takip yetenekleri test edilecek,” diyor projeye liderlik eden ESA Optik Teknolojiler Bölümü Başkanı Clemens Heese.

La Silla’daki 56-cm’lik teleskop ve ESA’nın İspanya, Cerberos’taki derin-uzay yer istasyonunda bulunan TBT1 birbirlerinin aynısı olup, ESA’nın gökyüzündeki hızlı hareket eden nesneleri taramak üzere ayrı bir proje şeklinde geliştirdiği, ‘Flyeye’ teleskop ağının öncülleri olarak çalışacaklar. Gelecekteki bu ağ tümüyle robotik olacak, yazılımlar gerçek-zamanlı gözlemi planı yapacak ve gün sonunda tespit edilen nesnelerin konumları ve diğer bilgiler rapor edilecek. TBT projesi yazılım ve donanımın beklendiği gibi çalışmasını göstermek üzere tasarlanmıştır.

La Silla’daki TBT2’nin gözlemlerine başlamasıyla gözlem sisteminin amaçlanan iki-teleskoplu yapısı uygulamaya geçirilerek, sonunda projenin amacına ulaşılmış olacak,” diyor Heese.

Dünya için ciddi ölçüde zararlı asteroid çarpmaları oldukça nadir gerçekleşiyor olsa da olasılık dahilindedirler. Dünya geçmiş milyarlarca yıldır hem büyük hem de küçük asteroidlerce düzenli olarak bombardımana maruz kalmış ve çoğu uçan parçacıklar ve kırık camlar nedeniyle oluşan 1600 yaralanma olayıyla sonuçlanan 2013 Chelyabinsk meteor olayı, yakın-Dünya nesnelerinin tehlikelerini tekrar gündeme taşıyarak halk arasındaki farkındalığı arttırmıştır. Daha fazla zarar veren daha büyük nesnelerin saptanması kolay olup, bilinen büyük asteroidlerin yörüngeleri tümüyle araştırılmıştır. Bununla birlikte, henüz farkında olmadığımız ve keşfedilmemiş, küçük boyutlardaki çok sayıda nesnenin yerleşim yerlerine çarpmasının ciddi yıkımlarla sonuçlanabileceği tahmin edilmektedir.

İşte burada TBT ve gelecekte planlanan Flyeye teleskoplar ağı devreye girmektedir. Tümüyle çalışır hale geldiğinde ağın tasarımı sayesinde geceleyin gökyüzündeki hızlı hareket halindeki nesnelerin taraması yapılarak, Avrupa’nın potansiyel olarak tehlike arz eden yakın-Dünya nesnelerini saptama kapasitesi belirgin ölçüde artmış olacaktır.

TBT bu nesneler hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak ve risk potansiyellerini ortaya çıkarmak üzere sürdürülen kurumlar-arası bir çabanın parçasıdır. Bu proje ESO’nun daha önceki Dünya’yı potansiyel olarak tehlikeli yakın-Dünya nesnelerinden koruma girişimi üzerine geliştirilmiştir. Hem ESO hem de ESA, Birleşmiş Milletler bünyesindeki Uluslararası Asteroid Uyarı Ağı’nda aktif rol oynamakta ve bu nesnelerin ESO teleskoplarıyla yapılan birçok gözlemi bulunmaktadır. Örneğin ESO’nun La Silla’daki Yeni Teknoloji Teleskobu Avrupa NEOShield-2 projesini desteklemek üzere küçük yakın-Dünya asteroidlerinin gözlemlerini gerçekleştirmiştir.

ESO ve ESA arasında devam eden kurumlar-arası iş birliği özellikle yakın-Dünya nesneleri araştırmaları için önemlidir. TBT iki kurum arasındaki iş birliği anlaşmasıyla gerçekleştirilen ilk teleskop projesi olsa da ESO Paranal Gözlemevi’ndeki Çok Büyük Teleskop’u kullanarak, 2014 yılından bu yana ESA’nın potansiyel olarak tehlikeli asteroidleri izlemesine yardımcı olmaktadır. Bu birleştirilen çabalar asteroidlerin dünya genelindeki arama ve idaresi için önemli bir adım olup, Dünya’yı olası asteroid çarpmalarından korumada kullanışlı olduğunu göstermiştir.  

TBT2’nin ESO’nun La Silla Gözlemevi’ndeki kurulum ve kullanıma başlama işlemleri yoğun sağlık ve güvenlik koşulları altında gerçekleştirilmiştir. ESO gözlemevleri COVID-19 pandemisi nedeniyle operasyonlarına geçici bir süre ara vermiş olup, yerleşkelerde bulunan kişilerin güvenliği ve korunmalarını temin ederek kısıtlamalar altında bilimsel gözlemlerin sürdürülmesini sağlamaktadır.

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 Üye Ülke: Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1315)
E-posta: arifscag@gmail.com

Bárbara Ferreira
ESO Media Manager
Garching bei München, Germany
Cep: +49 151 241 664 00
E-posta: press@eso.org

ESA Newsroom & Media Relations Office
E-posta: media@esa.int

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso2107.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso2107tr
Adı:Test-Bed Telescope
Tür:Unspecified : Technology : Observatory : Telescope
Facility:Test-Bed Telescope

Görüntüler

Test-Bed Telescope 2 at ESO’s La Silla Observatory
Test-Bed Telescope 2 at ESO’s La Silla Observatory
sadece İngilizce
Structure of Test-Bed Telescope 2 is lowered into its dome
Structure of Test-Bed Telescope 2 is lowered into its dome
sadece İngilizce
Guiding the structure of the Test-Bed Telescope 2 into place
Guiding the structure of the Test-Bed Telescope 2 into place
sadece İngilizce
The Test-Bed Telescope 2 inside its dome during assembly
The Test-Bed Telescope 2 inside its dome during assembly
sadece İngilizce
The open dome of the Test-Bed Telescope 2 at La Silla
The open dome of the Test-Bed Telescope 2 at La Silla
sadece İngilizce
The Test-Bed Telescope 2 with other La Silla telescopes in the background
The Test-Bed Telescope 2 with other La Silla telescopes in the background
sadece İngilizce
The Test-Bed Telescope 2 at sunset
The Test-Bed Telescope 2 at sunset
sadece İngilizce
The Test-Bed Telescope 2 dome at night
The Test-Bed Telescope 2 dome at night
sadece İngilizce
Location of the Test-Bed Telescope 2 at La Silla
Location of the Test-Bed Telescope 2 at La Silla
sadece İngilizce
Image of the Centaurus A galaxy taken during the Test-Bed Telescope first light tests
Image of the Centaurus A galaxy taken during the Test-Bed Telescope first light tests
sadece İngilizce

Videolar

Testbed Asteroid Hunter Sees First Light (ESOcast 237 Light)
Testbed Asteroid Hunter Sees First Light (ESOcast 237 Light)
sadece İngilizce
ESOcast 168: NEOs — Near Earth Objects
ESOcast 168: NEOs — Near Earth Objects
sadece İngilizce
Artist's animation of incoming asteroid
Artist's animation of incoming asteroid
sadece İngilizce