eso2114tr — Görüntülü Bülten

42 numara ile tanışın: ESO Güneş Sistemi’ndeki en büyük asteroidlerden bazılarını görüntüledi

12 Ekim 2021

Avrupa Güney Gözlemevi’nin (ESO) Şili’deki Çok Büyük Teleskobu’nu (VLT) kullanan gökbilimciler Mars ile Jüpiter arasında yer alan asteroid kuşağındaki en büyük nesnelerden 42 tanesini görüntüledi. Gözlemler küreselden köpek kemiğine kadar değişen, geniş bir aralıktaki ilginç şekilli nesneleri gözler önüne sererek Güneş Sistemi’ndeki asteroidlerin kökenlerini izlemek üzere gökbilimcilere yardımcı olacak.

Bu 42 nesnenin ayrıntılı görüntüleri asteroidleri keşfetmek üzere büyük bir adım olup, yer konuşlu teleskoplar sayesinde mümkün hale gelmiştir ve yaşam, Evren ve her şey hakkındaki nihai soruların yanıtlanmasına katkı sağlamaktadır [1].

NASA ve Avrupa Uzay Ajansı’nın Dawn ve Rosetta uzay görevleri tarafından ziyaret edildikleri için şimdiye kadar sadece büyük ana kuşak asteroidleri olan Ceres, Vesta ve Lutetia ayrıntılı olarak görüntülenebilmiştir,” diye açıklıyor sonuçları Astronomy & Astrophysics’te yayımlanan çalışmayı yürüten, Fransa Marsilya’daki Astrofizik Laboratuvarı’ndan Pierre Vernazza. “ESO gözlemlerimiz çok daha fazla sayıda hedefin net görüntülerini sağladı, toplamda 42 tane.

Asteroidlerin daha önce az sayıdaki ayrıntılı gözlemleri şimdiye kadar onların 3-boyutlu şekilleri ya da yoğunlukları gibi anahtar özelliklerinin çoğunlukla bilinmediği anlamına geliyordu. 2017 ile 2019 arasında Vernazza ve ekibi bu boşluğu doldurmak üzere asteroid kuşağındaki büyük nesnelerin tam bir taramasını gerçekleştirdi.

Örneklerinde bulunan 42 nesneden çoğunun boyutu 100 km’nin üzerinde olup; ekip çapı 200 km’nin üzerinde olan tüm asteroid kuşağı nesnelerini görüntüledi, 23 örneğin 20 tanesi bu boyutlarda. Ekibin tespit ettiği en büyük iki nesne Ceres ve Vesta olup, çapları 940 ve 520 kilometre civarındadır, en küçük olanlar ise Urania ve Ausonia olup boyutları yaklaşık 90 kilometredir.

Nesnelerin şekillerini yeniden yapılandıran ekip gözlenen asteroidlerin iki ana aileye bölündüklerini fark etti. Bazıları Hygiea ve Ceres gibi neredeyse tam küresel şekilde iken, bazıları tartışılmaz kraliçeleri olan “köpek kemiği” asteroidi Kleopatra gibi “uzatılmış” şekilde daha gariptir.

Asteroidlerin kütle bilgilerini şekilleri ile birleştiren ekip örnekler içindeki yoğunlukların belirgin ölçüde farklılaştığını buldu. Aralarında Lamberta ve Sylvia’nın da yer aldığı en düşük yoğunluklu dört asteroidin yoğunlukları yaklaşık 1,3 gram/santimetreküp olup, neredeyse kömüre yakındır. En yüksek olan Psyche ve Kalliope için ise ölçümler santimetreküp başına 3,9 ila 4,4 gram olup, elmastan daha yoğundurlar (3,5 gram/santimetreküp).

Yoğunluklardaki bu büyük farklar asteroidlerin bileşimlerini de etkileyeceğinden kökenleri hakkında gökbilimcilere önemli ipuçları vermektedir. “Gözlemlerimiz bu nesnelerin oluşumlarından sonraki büyük ölçekli göçlerini güçlü bir şekilde desteklemektedir. Kısaca, bileşimlerindeki bu muazzam çeşitlilik Güneş Sistemi’ndeki farklı bölgelerden geldikleri şeklinde anlaşılabilir,” diyor çalışmanın yazarlarından, Çek Cumhuriyeti, Prag’taki Charles Üniversitesi’nden Josef Hanuš. Sonuçlar özellikle en düşük yoğunluktaki asteroidlerin Neptün’ün ötesinde oluşarak şimdiki konumlarına göç ettikleri teorisini destekliyor.

Bulgular ESO’nun VLT’si üzerinde bulunan SPHERE aygıtının duyarlılığı sayesinde mümkün olabildi [2]. “SPHERE’in arttırılmış yetenekleri ile en büyük asteroid kuşağı nesnelerinin şekilleri hakkındaki yetersiz bilgimiz, bu alanda önemli bir ilerleme yapmamızı sağladı,” diyor yine Marsilya Astrofizik Laboratuvarı’ndan Laurent Jorda.

Gökbilimciler şu anda Şili’de inşa halinde olan ve bu on yılın sonunda çalışmaya başlayacak ESO’nun Aşırı Büyük Teleskobu (ELT) sayesinde daha fazla asteroidi ayrıntılı olarak inceleyebilecek. “Ana kuşak asteroidlerinin ELT gözlemleri kuşak içindeki yerlerine bağlı olarak çapları 35 ila 80 kilometre civarındaki nesneleri ve 10 ila 25 km boyutlarındaki kraterleri araştırmamızı sağlayacak,” diyor Vernazza. “ELT üzerinde SPHERE benzeri bir aygıt ile benzer nesneleri daha ötedeki Kuiper Kuşağı’nda bile görüntüleyebiliriz. Bu sayede çok daha fazla sayıdaki örneğin jeolojik tarihini yerden yapılan gözlemlerle ortaya çıkarabiliriz.

Notlar

[1] Douglas Adams’ın Otostopçunun Gökada Rehberi adlı eserinde, 42 sayısı “Yaşamın, Evrenin ve Her Şeye Dair Soruların Nihai Cevabı” şeklinde yer alır. Bugün 12 Ekim 2021 ve kitabın yayınlanışının 42. yıldönümüdür.

[2] Tüm gözlemler SPHERE aygıtına bağlı polarimetrik görüntüleme alt-sistemi olan ZIMPOL ile görünür dalga boylarında gerçekleştirilmiştir.

Daha fazla bilgi

Bu araştırma Astronomy & Astrophysics adlı dergide yayımlanmak üzere sunulmuştur (https://www.aanda.org/10.1051/0004-6361/202141781).  

Araştırma ekibinde P. Vernazza (Aix Marseille University, CNRS, CNES, Laboratoire d’Astrophysique de Marseille, France [LAM]), M. Ferrais (LAM), L. Jorda (LAM), J. Hanuš (Institute of Astronomy, Faculty of Mathematics and Physics, Charles University, Prague, Czech Republic [CU]), B. Carry (Université Côte d’Azur, Observatoire de la Côte d’Azur, CNRS, Laboratoire Lagrange, France [OCA]), M. Marsset (Department of Earth, Atmospheric and Planetary Sciences, MIT, Cambridge, USA [MIT]),  M. Brož (CU), R. Fetick (French Areospace Lab [ONERA] and LAM), M. Viikinkoski (Mathematics & Statistics, Tampere University, Finland [TU]), F. Marchis (LAM and SETI Institute, Carl Sagan Center, Mountain View, USA),  F. Vachier (Institut de mécanique céleste et de calcul des éphémérides, Observatoire de Paris, PSL Research University, CNRS, Sorbonne Universités, UPMC University Paris 06 and Université de Lille, France [IMCCE]),  A. Drouard (LAM), T. Fusco (French Areospace Lab [ONERA] and LAM),  M. Birlan (IMCCE and Astronomical Institute of Romanian Academy, Bucharest, Romania [AIRA]),  E. Podlewska-Gaca (Faculty of Physics, Astronomical Observatory Institute, Adam Mickiewicz University, Poznan, Poland [UAM]), N. Rambaux (IMCCE), M. Neveu (University of Maryland College Park, NASA Goddard Space Flight Center, US [UMD]), P. Bartczak (UAM), G. Dudziński (UAM),  E. Jehin (Space sciences, Technologies and Astrophysics Research Institute, Université de Liège, Belgium [STAR]), P. Beck (Institut de Planetologie et d’Astrophysique de Grenoble, UGA-CNRS, France [OSUG]), J. Berthier (IMCCE), J. Castillo-Rogez (Jet Propulsion Laboratory, California Institute of Technology, Pasadena,USA [JPL]), F. Cipriani (European Space Agency, ESTEC - Scientific Support Office, Noordwijk, The Netherlands [ESTEC]​​), F. Colas (IMCCE), C. Dumas (Thirty Meter Telescope, Pasadena, USA [TMT]), J. Ďurech (CU),  J. Grice (Laboratoire Atmosphères, Milieux et Observations Spatiales, CNRS and Université de Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines, Guyancourt, France [UVSQ] and School of Physical Sciences, The Open University, Milton Keynes, UK [OU]),  M. Kaasalainen (TU), A. Kryszczynska (UAM), P. Lamy (Departamento de Fisica, Ingeniería de Sistemas y Teoría de la Señal, Universidad de Alicante, Alicante, Spain), H. Le Coroller (LAM), A. Marciniak (UAM), T. Michalowski (UAM), P. Michel (OCA), T. Santana-Ros (Institut de Ciències del Cosmos, Universitat de Barcelona, Spain and European Southern Observatory, Santiago, Chile), P. Tanga (OCA), A. Vigan (LAM), O. Witasse (ESTEC), B. Yang (European Southern Observatory, Santiago, Chile), P. Antonini (Observatoire des Hauts Pays, Bédoin, France), M. Audejean (Observatoire de Chinon, Chinon, France), P. Aurard (AMU, Observatoire de Haute Provence, Institut Pythéas, Saint-Michel l’Observatoire, France [OHP]), R. Behrend (Geneva Observatory, Sauverny, Switzerland and High Energy Physics and Astrophysics Laboratory, Cadi Ayyad University, Marrakech, Morocco [UCA]), Z. Benkhaldoun (UCA), J. M. Bosch (B74, Avinguda de Catalunya 34, 25354 Santa Maria de Montmagastrell (Tarrega), Spain), A. Chapman (Cruz del Sur Observatory, San Justo city, Buenos Aires, Argentina), L. Dalmon (OHP), S. Fauvaud (Observatoire du Bois de Bardon, Taponnat, France and Association T60, Observatoire Midi-Pyrénées, Toulouse, France), Hiroko Hamanowa (Hong Kong Space Museum, Tsimshatsui, Hong Kong, PR China [HKSM]), Hiromi Hamanowa (HKSM), J. His (OHP), A. Jones (I64, SL6 1XE, Maidenhead, UK), D-H. Kim (Korea Astronomy and Space Science Institute, Daejeon, Korea [KASI] and Chungbuk National University, Chungdae-ro, Seowon-gu, Cheongju-si, Chungcheongbuk-do, Korea), M-J. Kim (KASI), J. Krajewski (Faculty of Physics, Astronomical Observatory Institute, Adam Mickiewicz University, Poznań, Poland), O. Labrevoir (OHP), A. Leroy (Observatoire OPERA, Saint Palais, France [OPERA] and Uranoscope, Gretz-Armainvilliers, France), F. Livet (Institut d’Astrophysique de Paris, Paris, France, UMR 7095 CNRS et Sorbonne Universités), D. Molina (Anunaki Observatory, Calle de los Llanos, Manzanares el Real, Spain), R. Montaigut (Club d’Astronomie de Lyon Ampere, Vaulx-en-Velin, France and OPERA), J. Oey (Kingsgrove, NSW, Australia), N. Payre (OHP), V. Reddy (Planetary Science Institute, Tucson, USA), P. Sabin (OHP), A. G. Sanchez (Rio Cofio Observatory, Robledo de Chavela, Spain), ve L. Socha (Cicha 43, 44-144 Nieborowice, Poland) yer almaktadır.

Avrupa Güney Gözlemevi (ESO) dünya genelindeki bilim insanlarına, tümünün faydasına olacak şekilde, Evren’in gizemlerini keşfetme fırsatı sunmaktadır.  Araştırmacıların heyecan verici sorulara yanıt aradıkları ve gökbilimine olan merakı yaygınlaştırdığı, yer konuşlu birinci sınıf gözlemevlerini tasarlayıp, inşasını ve işletilmesini gerçekleştirerek gökbilimde küresel iş birliğini destekliyoruz. 1962 yılında hükümetler-arası bir kurum olarak kurulan ESO, bugün 16 Üye Ülke (Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Fransa, Finlandiya, Almanya, İrlanda, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve Birleşik Krallık), ev sahibi olarak Şili ve Stratejik Ortak olarak Avustralya tarafından desteklenmektedir. ESO’nun genel merkezi ile ziyaretçi merkezi ve ESO Süpernova planetaryumu Almanya’daki Münih yakınlarında yer alırken, gökyüzünü gözlemek için eşsiz koşullara sahip olan Şili’deki Atacama Çölü teleskoplara ev sahipliği yapmaktadır. ESO üç farklı gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal’da Çok Büyük Teleskop ve onun Girişimölçerini, ek olarak iki tarama teleskobu olan, kırmızı-ötesinde çalışan VISTA ile görünür ışıktaki VLT Tarama Teleskobu’nu işletmektedir. Yine Paranal’da ESO dünyanın en büyük ve en duyarlı gama-ışın gözlemevi olan Cherenkov Teleskop Dizgesi Güney’e ev sahipliği yapacak ve işletecektir. Uluslararası ortakları ile ESO Chajnantor’da gökyüzünü milimetre ve milimetre-altı aralığında gözleyen iki tesis olan APEX ve ALMA’yı işletmektedir. Paranal yakınlarındaki Cerro Armazones’te “dünyanın gökyüzünü izleyen en büyük gözü” olacak ESO’nun Aşırı Büyük Teleskobu’nu inşa ediyoruz. Şili Santiago’daki ofislerimizden ülkedeki operasyonlarımızı destekleyerek Şili toplumunu ve ortaklarımızı ilgili süreçlere dahil ediyoruz.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi, Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1315)
E-posta: arifscag@gmail.com

Pierre Vernazza
Laboratoire d’Astrophysique de Marseille
Marseille, France
Tel: +33 4 91 05 59 11
E-posta: pierre.vernazza@lam.fr

Josef Hanuš
Charles University
Prague, Czech Republic
E-posta: josef.hanus@mff.cuni.cz

Laurent Jorda
Laboratoire d’Astrophysique de Marseille
Marseille, France
Tel: +33 4 91 05 69 06
E-posta: laurent.jorda@lam.fr

Bárbara Ferreira
ESO Media Manager
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6670
Cep: +49 151 241 664 00
E-posta: press@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso2114.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso2114tr
Tür:Solar System : Interplanetary Body : Asteroid
Facility:Very Large Telescope
Instruments:SPHERE

Görüntüler

42 asteroids imaged by ESO’s VLT (annotated)
42 asteroids imaged by ESO’s VLT (annotated)
sadece İngilizce
Ceres and Vesta
Ceres and Vesta
sadece İngilizce
Ausonia and Urania
Ausonia and Urania
sadece İngilizce
Sylvia and Lamberta
Sylvia and Lamberta
sadece İngilizce
Kalliope and Psyche
Kalliope and Psyche
sadece İngilizce
Poster of 42 asteroids in our Solar System and their orbits (black background)
Poster of 42 asteroids in our Solar System and their orbits (black background)
sadece İngilizce
Poster of 42 asteroids in our Solar System and their orbits (blue background)
Poster of 42 asteroids in our Solar System and their orbits (blue background)
sadece İngilizce

Videolar

Meet 42 Asteroids in Our Solar System (ESOcast 243 Light)
Meet 42 Asteroids in Our Solar System (ESOcast 243 Light)
sadece İngilizce
Looking at the identity cards of eight asteroids in our Solar System
Looking at the identity cards of eight asteroids in our Solar System
sadece İngilizce
42 asteroids in our Solar System and their orbits
42 asteroids in our Solar System and their orbits
sadece İngilizce