eso1127nl-be — Organisatiepersbericht

Europese ALMA-antenne brengt het totaal op Chajnantor op 16

ALMA bijna klaar voor wetenschappelijke waarnemingen

28 juli 2011

De eerste Europese antenne voor de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) heeft een nieuwe hoogte bereikt: hij is op 27 juli overgebracht naar de Array Operations Site (AOS) van de ALMA-sterrenwacht. De 12 meter grote schotelantenne staat nu op de Chajnantor-hoogvlakte, 5000 meter boven zeeniveau. Daar heeft hij zich gevoegd bij antennes van de overige internationale ALMA-partners, waarmee hun totale aantal op zestien is gekomen.

Hoewel zestien geen bijzonder getal lijkt, is dit nu net het minimale aantal antennes dat ALMA nodig heeft om wetenschappelijke waarnemingen te kunnen doen. Het bereiken van dit aantal is dus echt een mijlpaal voor dit project. Binnenkort zullen astronomen wetenschappelijk onderzoek met ALMA kunnen verrichten.

De antenne, in opdracht van ESO geproduceerd door het Europese AEM Consortium [1], werd na zes maanden tests in april afgeleverd bij de Operations Support Facility (OSF) van de sterrenwacht. De OSF ligt op een hoogte van 2900 meter in een uitloper van de Chileense Andes. Daar werd de antenne uitgerust met uiterst gevoelige detectors, gekoeld met vloeibare helium, en andere noodzakelijke elektronica. Nu heeft een van de reusachtige ALMA-transportvoertuigen hem via een droge woestijnweg naar de 28 kilometer verderop gelegen AOS gebracht. De AOS is het eindpunt van een lange reis die begon met de productie van de antenne-onderdelen in fabrieken door heel Europa, onder strikt toezicht van ESO.

Het is fantastisch om de eerste Europese ALMA-antenne op Chajnantor te zien aankomen’, zegt ALMA-antenneprojectmanager bij ESO, Stefano Stanghellini. ‘Het is vanaf deze dorre hoogvlakte dat deze technologische hoogstandjes het heelal zullen bestuderen.

De eerste wetenschappelijke waarnemingen met ALMA staan voor later dit jaar op het programma. Hoewel ALMA dan nog in aanbouw is, zal het stelsel van zestien antennes dat beschikbaar is al beter presteren dan alle andere telescopen van dit type. Astronomen van over de hele wereld hebben bijna duizend waarneemvoorstellen voor het Early Science-programma ingediend. Die vraag is ongeveer negen keer zo groot als het aantal waarnemingen dat naar verwachting tijdens de eerste fase kan worden gedaan – een bewijs dat astronomen staan te springen om ALMA te gebruiken.

De reis van het OSF naar de Chajnantor-hoogvlakte mag dan betrekkelijk kort zijn, voor ALMA maakt hij een groot verschil. De hoge ligging van de vlakte – 2100 meter boven het OSF-niveau – zorgt voor de extreem droge omstandigheden die cruciaal zijn voor het waarnemen op millimeter- en submillimetergolflengten, omdat deze zwakke signalen uit de ruimte gemakkelijk worden geabsorbeerd door de aardatmosfeer.

Chajnantor mag dan perfect zijn voor ALMA, de extreem grote hoogte en het gebrek aan zuurstof maken de locatie minder aangenaam voor menselijke bezoekers. Hoewel er een technisch gebouw op Chajnantor staat – een van de hoogst gelegen gebouwen ter wereld – verblijven de mensen die met ALMA werken zo veel mogelijk op het lager gelegen OSF, van waaruit de telescoop op afstand kan worden bediend.

Wanneer de bouw in 2013 is voltooid, zal ALMA uit in totaal 66 geavanceerde antennes bestaan, die als één krachtige millimeter- en submillimetertelescoop zullen samenwerken. ALMA zal astronomen meer inzicht geven in het ontstaan van planeten, sterren, sterrenstelsels en zelfs het heelal zelf. Met de telescoop kan het koele moleculaire gas en stof in de Melkweg en daarbuiten worden waargenomen, maar ook het restant van de straling die vrijkwam bij de oerknal.

De internationale astronomische faciliteit ALMA is een samenwerkingsverband van Europa, Noord-Amerika en Oost-Azië, met steun van de republiek Chili. De bouw en het beheer van ALMA wordt namens Europa geleid door ESO, namens Noord-Amerika door het National Radio Astronomy Observatory (NRAO), en namens Oost-Azië door het National Astronomical Observatory van Japan (NAOJ). De Joint ALMA Observatory (JAO) heeft de gezamenlijke leiding en beheer over de bouw, ingebruikstelling en bedrijfsvoering van ALMA.

Middels een contract met het Europese AEM Consortium neemt ESO 25 ALMA-antennes voor haar rekening, inclusief deze eerste. Ook Noord-Amerika draagt 25 antennes bij, de overige 16 komen uit Oost-Azië.

Noten

[1] Het AEM Consortium bestaat uit Thales Alenia Space, European Industrial Engineering en MT-Mechatronics.

Meer informatie

ESO, de Europese Zuidelijke Sterrenwacht, is de belangrijkste intergouvernementele sterrenkundeorganisatie in Europa, en het meest productieve astronomische observatorium ter wereld. Zij wordt ondersteund door vijftien landen: België, Brazilië, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Italië, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Tsjechië, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Zwitserland. ESO voert een ambitieus programma uit, gericht op het ontwerp, de bouw en het beheer van krachtige grondobservatoria die astronomen in staat stellen om belangrijke wetenschappelijke ontdekkingen te doen. ESO speelt ook een leidende rol bij het bevorderen en organiseren van samenwerking op sterrenkundig gebied. ESO beheert drie waarnemingslocaties van wereldklasse in Chili: La Silla, Paranal en Chajnantor. Op Paranal staan ESO’s Very Large Telescope (VLT), de meest geavanceerde optische sterrenwacht ter wereld, en twee surveytelescopen: VISTA werkt in het infrarood en is de grootste surveytelescoop ter wereld en de VLT Survey Telescope is de grootste telescoop die uitsluitend is ontworpen om de hemel in zichtbaar licht in kaart te brengen. Ook is ESO de Europese partner van de revolutionaire telescoop ALMA, het grootste sterrenkundige project van dit moment. Daarnaast bereidt ESO momenteel de bouw voor van de Europese Extremely Large optische/nabij-infrarood Telescoop (E-ELT), een telescoop van de 40-meterklasse die ‘het grootste oog op de hemel’ ter wereld zal worden.



Links

Contact

Rodrigo Alvarez
Planetarium, Royal Observatory of Belgium
Brussels, Belgium
Tel: +32 2 474 70 50
E-mail: eson-belgium@eso.org

Stefano Stanghellini
ALMA Antenna Project Manager, ESO
Garching, Germany
Tel: +49 89 3200 6570
E-mail: sstanghe@eso.org

Douglas Pierce-Price
Public Information Officer, ESO
Garching, Germany
Tel: +49 89 3200 6759
E-mail: dpiercep@eso.org

Dit is een vertaling van ESO-persbericht eso1127.
Bookmark and Share

Over dit bericht

Persberichten nr.:eso1127nl-be
Type:• X - ALMA
Facility:Atacama Large Millimeter/submillimeter Array

Afbeeldingen

European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
Alleen in het Engels
European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
Alleen in het Engels
First European ALMA antenna on its way to Chajnantor
First European ALMA antenna on its way to Chajnantor
Alleen in het Engels
First European ALMA antenna on its way to Chajnantor
First European ALMA antenna on its way to Chajnantor
Alleen in het Engels
European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
Alleen in het Engels

Video's

European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
Alleen in het Engels

Bekijk ook