Foto van de Week 2013

15 juli 2013

Wings for Science vliegt over Paranal

Deze zeldzame luchtfoto van het Paranal-observatorium werd in december 2012 door Clementine Bacri en Adrien Normier genomen. Zij vliegen in een speciaal, milieuvriendelijk ultralight-vliegtuig [1] een jaar lang rond de wereld. Dit treffende beeld toont de ruwe, natuurlijke schoonheid van het landschap rond de afgelegen locatie van een van 's werelds beste astronomische faciliteiten, ESO's Very Large Telescope (VLT), en zijn vier onafhankelijke 8,2-meter telescopen op de top van Cerro Paranal.

ESO heeft een lopende partnerschap met het ORA Wings for Science-project, een non-profit initiatief dat vanuit de lucht ondersteuning biedt aan publieke onderzoeksorganisaties. De twee bemanningsleden van het Wings for Science-project hebben een flyby boven onder andere de sterrenwachten in Noord-Chili gemaakt, voordat ze uit Zuid-Amerika vertrokken en Australië aandeden. Tijdens hun reis helpen ze wetenschappers met alle mogelijkheden die de vlucht biedt, zoals het nemen van luchtmonsters tot archeologie, van het observeren van biodiversiteit tot 3D terrein-modellering.

De korte films en prachtige foto's die worden geproduceerd tijdens de vluchten, worden gebruikt voor educatieve doeleinden en voor het bevorderen van lokaal onderzoek. Hun tocht begon in juni 2012 en eindigde in 2013 met een landing op de Paris Air Show op 17 juni.

Aantekeningen

[1] Het ultralichte vliegtuig is een NASA-bekroonde Pipistrel Virus SW 80 en verbruikt slechts 7 liter brandstof per 100 kilometer - minder dan de meeste auto's.

Links


8 juli 2013

Het nieuwe speelgoed van Maëlle

Astronomie en telescopen brengen soms het kind in je naar boven. Het is uiteindelijk een vorm van kinderlijke nieuwsgierigheid waardoor astronomen steeds grotere instrumenten op afgelegen plaatsen over hele wereld bouwen.

ESO-astronoom Julien Girard maakte deze schattige foto van zijn dochter tijdens een familiedag op Paranal in de Chileense Andes. Door een vertekening van het perspectief lijkt kleine Maëlle in de open koepel te kijken van één van de 1,8-meter hulptelescopen van ESO's Very Large Telescope (VLT). Hoewel de telescopen worden gebruikt voor serieus wetenschappelijk onderzoek, voelen astronomen zich soms weer kind bij het spelen met zulk gigantisch 'speelgoed'.

Julien Girard is een ESO astronoom en ESO Photo ambassadeur, en werkt in Chili bij de VLT. Hij is 'instrument scientist' bij het 'NACO adaptive optics instrument' op VLT's Unit Telescoop 4. Julien stuurde deze foto naar de 'Your ESO Pictures Flickr-group' en deze werd vervolgens geselecteerd als ESO Foto van de Week.

Links

Vertaling: Peter Middelkoop


1 juli 2013

Europese antennes op ALMA’s Operations Support Facility

Deze foto toont antennes die onderdeel gaan uitmaken van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA). De drie antennes op de voorgrond en enkeleop de achtergrond worden door ESO geleverd als onderdeel van haar bijdrage aan ALMA. De bouw wordt verzorgd door het Europese AEM Consortium [1]. ESO levert vijfentwintig van de 12-meter-diameter antennes. Nog eens vijfentwintig 12-meter antennes worden geleverd door de Noord-Amerikaanse ALMA partner. De overige, een set van twaalf 7-meter en vier 12-meter antennes die samen de de Atacama Compact Array vormen, zijn afkomstig van de Oost-Aziatische ALMA partner.

De antennes op de foto staan bij de ALMA Operations Support Facility (OSF) op een hoogte van 2900 meter aan de voet van de Chileense Andes. Op de voorgrond zie je de 'AEM Site Erection Facility' waar de antennes gemonteerd en uitvoerig getest worden voor de overdracht aan het observatorium. De antennes op de achtergrond zijn al overgedragen en ondergaan verdere tests of worden afgemonteerd met hun gevoelige ontvangers. Zodra de antennes klaar zijn, worden ze naar 5000 meter hoogte gebracht, naar de Array Operations Site op het Chajnantor plateau. Daar voegen ze zich bij hun al aanwezige 'collega's' en vormen samen de ALMA-array, met als doel om de meest fundamentele vragen rond onze kosmische oorsprong te beantwoorden. Ook als alle antennes klaar zijn zal het OSF het centrum voor de dagelijkse werking van ALMA blijven met werkplekken voor astronomen en het onderhoudsteam van het observatorium.

Aan de horizon ligt het Andesgebergte. De hoogste piek die het landschap domineert is de kegelvormige vulkaan Licancabur die het grensgebied tussen Chili en Bolivia markeert.

Het ALMA-project is een samenwerkingsverband tussen Europa, Noord-Amerika en Oost-Azië. De bouw en het beheer van ALMA staan namens Europa onder leiding van ESO, namens Noord-Amerika van het National Radio Astronomy Observatory (NRAO) en namens Oost-Azië door de National Astronomical Observatory van Japan (NAOJ). De Joint ALMA Observatory (JAO) ziet toe op de bouw, de ingebruikname en het beheer van ALMA

Noot

[1] Het AEM Consortium bestaat uit Thales Alenia Space, European Industrial Engineering en MT-Mechatronics

Links

 

Vertaling: Peter Middelkoop


24 juni 2013

Het schijnsel van de maan en het zodiakale licht boven La Silla

Je zou het kunnen aanzien voor een hoog boven de wolken zwevende futuristische stad uit een sciencefiction verhaal maar het is ESO's langst dienende observatorium La Silla. De foto is van astronoom Alan Fitzsimmons. Hij maakte hem net na zonsondergang in de buurt van de ESO 3,6-meter telescoop. Het licht van de maan -die net buiten beeld staat- wordt gereflecteerd door de lager gelegen wolken en geeft het spookachtige schijnsel waarin de sterrenwacht baadt.

Boven de nog door de ondergaande zon verlichte wolken torent een zeer zwak gloeiende kolom goudkleurig licht: het zodiakale licht. Het wordt veroorzaakt doordat zonlicht wordt verstrooid door tussen de zon en de planeten aanwezige stofdeeltjes. Dit verschijnsel is alleen zichtbaar op bepaalde tijden in het jaar en vanaf geschikte locaties, net na zonsondergang of net voor zonsopkomst.

Op de foto zijn meerdere telescopen te zien zoals de grote hoekige structuur aan het einde van de weg: de New Technology Telescope (NTT). Klaarblijkelijk waren er na voltooiing in 1989 een aantal revolutionaire functies beschikbaar waaronder de eerste volledige actieve optiek en de revolutionaire achthoekige behuizing. Veel van deze NTT-functies werden later ook toegepast in ESO's Very Large Telescope.

De koepel op de voorgrond, net aan de rechterkant is de Zwitserse 1,2-meter Leonhard Euler Telescoop genoemd naar de beroemde Zwitserse wiskundige Leonhard Euler (1707-1783).

Alan stuurde deze foto naar de Your ESO Pictures Flickr group. De beste foto's uit deze Flickr-groep worden geselecteerd voor onze populaire Foto van de Week-serie of onze galerij.


17 juni 2013

Donder en bliksem

Een foto vol spanning, gemaakt op vrijdag 7 juni 2013, waarin een donderbui zijn woede koelt op Cerro Paranal. De kolossale behuizingen van de vier VLT telescopen, elk ter grootte van een gebouw van acht verdiepingen, lijken bijzonder klein onder de dreigend rollende donder en krachtige bliksemschichten.

Links in beeld is een eenzame ster getuige van de show - één enkel lichtpuntje tegen een verduisterde hemel. Deze ster is Procyon, een heldere dubbelster in het sterrenbeeld Canis Minor (De Kleine Hond).

Wolken zijn een zeldzaamheid boven ESO's Paranal. Gemiddeld kent de site het verbazingwekkende aantal van 330 heldere dagen per jaar. Bliksem is nog zeldzamer doordat het observatorium op een van de droogste plekken op aarde ligt: de Atacama-woestijn in Noord-Chili, 2600 meter boven de zeespiegel. Als er al wolken zijn, dan hangen ze meestal lager dan het observatorium en niet erboven.

In de 16 jaar dat ingenieur en ESO foto ambassadeur Gerhard Hudepohl werkzaam is op Paranal, zag hij slechts één keer eerder bliksem. Dus pakte hij zijn camera en waagde zich naar buiten om dit unieke schouwspel vast te leggen.

Vertaling: Peter Middelkoop


10 juni 2013

De opkomst en ondergang van een supernova

Een nieuwe bijzondere videosequentie toont het snel helder worden en trager uitdoven van een supernova-explosie in het sterrenstelsel NGC 1365. De supernova, die de naam SN 2012fr heeft gekregen, werd op 27 oktober 2012 ontdekt door de Franse astronoom Alain Klotz. De video is samengesteld uit achter elkaar gemonteerde beelden gemaakt met de kleine TAROT robottelescoop die op ESO's La Silla observatorium in Chili is gelegen.

Supernova's zijn het resultaat van het catastrofale explosieve 'sterfproces' van bepaalde typen sterren. Een supernova kan zo fel zijn dat het hele melkwegstelsel waar ze onderdeel van is wekenlang wordt overstraalt waarna de supernova weer langzaam uitdooft.

De supernova 2012fr [1] werd ontdekt door Alain Klotz op de middag van 27 oktober 2012. Hij deed op dat moment metingen aan de helderheid van een zwakke veranderlijke ster in een beeld gemaakt met de TAROT (Télescope à Action Rapide pour les Objets Transitoires) op ESO's observatorium La Silla, toen hij een nieuw object waarnam dat drie dagen eerder nog onzichtbaar was. Na verdere telescoopobservaties door astronomen van over de hele wereld werd duidelijk dat het heldere object een type la supernova was.

Sommige sterren draaien samen als dubbelster rond een gemeenschappelijk zwaartepunt. In een aantal gevallen is één van hen een zeer oude witte dwerg die materiaal van zijn metgezel steelt en uiteindelijk instabiel wordt en ontploft. Dit staat bekend als een Type Ia supernova.

Dit type supernova is erg belangrijk omdat ze de sleutel vormen tot de meest betrouwbare afstandsmetingen naar zeer afgelegen sterrenstelsels in het vroege heelal. Voorbij de sterrenstelsels in de Lokale Groep hebben astronomen zeer heldere objecten met voorspelbare eigenschappen nodig om de geschiedenis van het uitdijen van het heelal in kaart te brengen. Het type Ia supernova's is hiervoor ideaal omdat hun helderheid bij elke explosie op bijna dezelfde manier piekt en dooft. Metingen aan de afstand tot type Ia supernova's leidde tot de ontdekking van het versnellend uitdijen van het heelal. Werk dat werd bekroond met de Nobelprijs voor de Natuurkunde in 2011.

Het sterrenstelsel dat de gastheer is van deze supernova is NGC 1365 (zie ook potw1037a) Een elegant balkspiraalstelsel dat op 60 miljoen lichtjaar ligt in de richting van het sterrenbeeld Fornax (Oven). Met een diameter van ongeveer 200.000 lichtjaar, valt het nogal op tussen de andere sterrenstelsels in het Fornaxcluster. Er loopt een kolossale rechte balk door dit sterrenstelsel, met in het midden de kern. De nieuwe supernova is eenvoudig te herkennen boven de kern in het midden van het beeld.

Astronomen ontdekten in 2012 meer dan 200 nieuwe supernova's waarvan SN 2012fr één van de helderste is. De supernova werd voor het eerst zichtbaar op 27 oktober 2012, en bereikte zijn sterkste helderheid op 11 november 2012 [2]. Het was op dat moment gemakkelijk te zien met een middelgrote amateurtelescoop. De video werd samengesteld uit een reeks beelden van het sterrenstelsel, genomen over een periode van drie maanden; vanaf de ontdekking in oktober tot medio januari 2013.

TAROT is een 25-centimeter optische gerobotiseerde telescoop die in staat is om zeer snel te bewegen: een observatie start binnen een seconde. Hij is in 2006 geïnstalleerd op het La Silla observatorium met als doel het detecteren van kosmische gammaflitsen. De beelden van SN 2012fr werden gemaakt met behulp van blauwe, groene en rode filters.

Noten

[1] Supernova's worden aangeduid met het jaar waarin ze worden ontdekt en de volgorde waarin ze worden ontdekt tijdens dat jaar, door het gebruik van letters van het alfabet. Het feit dat de supernova werd ontdekt door een Frans team en het is aangeduid met de letters 'fr' is puur toeval.

[2] Op dat moment betrof het een helderheid van magnitude 11.9. Dit is ongeveer 200 keer te zwak om het zelfs op een heldere donkere nacht met het blote oog te zien. Maar als de supernova op zijn hoogtepunt voor een waarnemer op dezelfde afstand als onze zon zou staan, is deze ongeveer 3000 miljoen keer helderder dan de zon.

Links

Contact

Alain Klotz Institut de Recherche en Astrophysique et Planetologie 
Toulouse, Frankrijk
Tel: +33 05 61 55 66 66
E-mail: alain.klotz@irap.omp.eu

Richard Hook ESO, La Silla, Paranal, E-ELT & Survey Telescopen Persvoorlichter
Garching bei München, Duitsland
Tel: +49 89 3200 6655
Mobiel: +49 151 1537 3591
E-mail: rhook@eso.org

Vertaling: Peter Middelkoop


3 juni 2013

Drie planeten dansen boven La Silla

Het is een echte traktatie voor fotografen en astronomen: onze hemel is momenteel getuige van een fenomeen dat bekend staat als een syzygy - waarbij drie hemellichamen (of meer) bijna een rechte lijn vormen aan de hemel. Wanneer hemellichamen een soortgelijke ecliptische lengte hebben, staat dit schouwspel ook bekend als een drievoudige samenstand. Natuurlijk is het gewoon een kwestie van perspectief, maar dat maakt het niet minder spectaculair. In dit geval zijn de objecten drie planeten, en het enige wat nodig is om te genieten van de show is uitzicht op een heldere hemel bij zonsondergang.

Gelukkig is dit wat er gebeurde voor ESO photo ambassador Yuri Beletsky, die de kans kreeg om het spektakel vanaf ESO's La Silla Sterrenwacht in het noorden van Chili op zondag 26 mei te bekijken. Boven de ronde koepels van de telescopen kwamen drie planeten van ons zonnestelsel - Jupiter (boven), Venus (linksonder) en Mercurius (rechtsonder) - tevoorschijn na zonsondergang, bezig met hun kosmische dans.

Een samenstand als deze komt slechts eens in de paar jaar voor. De laatste was in mei 2011 en ​​de volgende zal niet voor oktober 2015 plaatsvinden. Deze hemelse driehoek was op zijn mooist in de laatste week van mei, maar u kunt nog steeds een ​​glimp van de drie planeten opvangen in telkens een andere schikking, tijdens hun reis langs de sterrenhemel.

Afbeeldingen:

Vertaling: Teun van Vijfeijken


27 mei 2013

Rimpels in de Chileense nacht

Op het eerste gezicht lijkt het hier alsof iemand een steen in een vijver heeft gegooid, maar dit wonderlijke beeld is het resultaat van de schijnbare beweging van de sterren aan de zuidelijke hemel gecombineerd met een beetje fotografenmagie. De foto is genomen bij Cerro Armazones, een bergtop in de Chileense Andes van 3060 meter hoog in het centrale deel van de Atacama-woestijn.

De lange heldere strepen zijn sterrensporen en elk spoor markeert de beweging van één enkele ster aan de donkere nachtelijke hemel. Door de camerasluiter een langere tijd open te laten wordt de voor het blote oog onzichtbare beweging zichtbaar gemaakt. Belichtingstijden van slechts 15 minuten zijn lang genoeg voor deze truc. In dit geval combineerde de fotograaf meerdere korte opnames tot het uiteindelijke resultaat. De gebruikte extreme groothoeklens zorgt ervoor dat rechts de hemelpool zichtbaar is en de evenaar net boven de lage toren.

Het verbazingwekkend grote aantal sterrensporen op deze foto toont de ongelooflijke kwaliteit van de nachtelijke hemel bij Armazones: de gunstige condities van de atmosfeer en het ontbreken van lichtvervuiling op deze afgelegen locatie. Dit is één van de redenen waarom deze berg werd gekozen als de locatie van 's werelds grootste 'oog op de hemel': de toekomstige Europese Extremely Large Telescope (E-ELT).


20 mei 2013

De Melkweg bewonderen

Het is zelfs voor de meest doorgewinterde astronoom moeilijk te weerstaan om het drukke observatieschema te laten voor wat het is en gewoon omhoog naar de glorieuze zuidelijke hemel te staren. Op deze afbeelding ziet u een zelfportret van de astronoom Alan Fitzsimmons, die deze foto tussen observatiesessies op ESO’s La Silla Observatorium nam.

Deze opmerkelijke foto toont het contrast tussen een eenvoudig, stilstaand en verduisterd figuur op aarde en de schitterende en heldere sterrenhemel. De hemel wordt gedomineerd door de enorme uitbarsting van sterren en stof die deel uitmaken van het centrum van de Melkweg, ons sterrenstelsel.

ESO's observatoria zijn gelegen in de Atacama-woestijn in het noorden van Chili: een regio met weinig inwoners en die zeer donkere nachten combineert met een extreem gunstige atmosferische omstandigheden. Deze twee factoren zijn bevorderlijk voor het maken van kwalitatief hoogwaardige waarnemingen.

Ingehuldigd in 1969, is La Silla het eerste observatorium van ESO. Hier huizen verschillende telescopen met spiegeldiameters tot 3,6 meter. Met meer dan 300 heldere nachten per jaar, is La Silla de ideale locatie om geavanceerde observatie-instrumenten te herbergen, en is het een fantastische plek om gewoon te stoppen en omhoog te staren.

Alan heeft deze foto ingediend bij de Your ESO Pictures Flickr-groep. De Flickr-groep wordt regelmatig beoordeeld en de beste foto's worden geselecteerd en opgenomen in onze Foto van de Week-serie of in onze fotogalerij.

Vertaling: Teun van Vijfeijken


13 mei 2013

Een glinsterende melkweg boven een besneeuwd La Silla

Aan de rand van de Atacama-woestijn, ver van de Noord-Chileense steden met hun lichtvervuiling, is de lucht na zonsondergang pikzwart. Zo'n donkere achtergrond geeft de mogelijkheid om de allerbeste astronomische observaties te doen. Daar komt nog bij dat ESO's La Silla-observatorium op 2400 meter hoogte een ongelooflijk helder zicht op de nachtelijke hemel heeft. Maar zelfs zo'n afgelegen, hoge en droge locatie kan niet altijd ontsnappen aan het weer. In de wintermaanden is het mogelijk dat een deken van sneeuw de bergtop en de telescoopkoepels bedekt.

Deze foto toont een winters La Silla onder de sterren van onze Melkweg die schuin door het beeld loopt. Verder zie je (van rechts naar links) de ESO 3,6-meter telescoop, de 3,58-meter New Technology Telescope (NTT), de ESO 1-meter Schmidt telescoop, en de MPG/ESO 2,2-meter telescoop, met sneeuw op zijn koepel. De kleine koepel van de ontmantelde Coudé Auxiliary Telescope is te zien naast die van de ESO 3,6-meter telescoop, en tussen die telescoop en de NTT zijn de watertanks van het observatorium zichtbaar.

Hoewel sneeuw op La Silla bijzonder lijkt, kan het op de hoge ESO-locaties gedurende het jaar zowel zeer warm als zeer koud zijn, en heersen er af en toe barre weersomstandigheden.

Deze foto werd genomen door Jose Francisco Salgado, een ESO Photo Ambassador. 

Vertaling: Peter Middelkoop


6 mei 2013

Lore in beweging

Op deze foto draagt een van de twee ALMA transporters, Lore, een van de 7-meter antennes van ALMA, de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array. Lore en haar tweeling, Otto, zijn twee knalgele 28-wielvoertuigen, speciaal gemaakt om ALMA-antennes te verplaatsen op het 5000 meter hoge Chajnantor-hoogvlakte. Door dit te doen, kunnen ze de telescoop-array herschikken om de beste waarnemingen van een bepaald doelwit te krijgen. Ze verplaatsen ook antennes tussen Chajnantor en het lager gelegen Operations Support Facility voor onderhoud.

ALMA heeft een belangrijke array van vijftig 12-meter diameter antennes, en een extra array van twaalf 7-meter antennes en vier 12-meter antennes, die bekend staat als de Atacama Compact Array (ACA). Lore draagt hier een van de kleinere, 7-meter antennes van het ACA. De 12-meter antennes van de belangrijkste array kunnen niet dichter dan 15 meter van elkaar geplaatst worden, omdat ze anders zouden botsen. Deze minimale afstand tussen de antennes beperkt het aantal waarneemmogelijkheden. Dit betekent dat de belangrijkste reeks uitgebreide objecten zoals gigantische wolken van moleculair gas in de Melkweg of nabije sterrenstelsels niet kan waarnemen. De ACA is speciaal ontworpen om ALMA te helpen met de waarnemingen van deze uitgebreide objecten. De kleinere 7-meter antennes kunnen dichter bij elkaar worden geplaatst, waardoor ze de bredere structuren - die de grootste configuratie mist - kunnen meten.

De dramatische ijzige pieken op de voorgrond staan ​​bekend als Penitentes (Spaans voor boetelingen). Dit is een merkwaardig natuurverschijnsel in hooggelegen gebieden, meestal meer dan 4000 meter boven de zeespiegel. Het zijn dunne bladen van gehard sneeuw of ijs, die in de richting van de zon wijzen en enkele centimeters tot meters hoog worden.

ALMA, een internationale astronomische faciliteit, is een samenwerkingsverband van Europa, Noord-Amerika en Oost-Azië, met steun van de republiek Chili. De bouw en het beheer van ALMA worden namens Europa geleid door ESO, namens Noord-Amerika door het National Radio Astronomy Observatory (NRAO), bestuurd door de Associated Universities, Inc. (AUI), en namens Oost-Azië door het National Astronomical Observatory of Japan (NAOJ). De overkoepelende leiding en het toezicht op bouw, ingebruikname en beheer van ALMA is in handen van het Joint ALMA Observatory (JAO).

Links

Vertaling: Teun van Vijfeijken


29 april 2013

Wings for science vliegt boven ALMA

Deze mooie foto uit december 2012 toont de vele antennes van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) [1], het grootste astronomie-project ter wereld, gelegen op de Chajnantor-hoogvlakte in de Chileense Andes. De grote antennes hebben een diameter van 12 meter. De kleinere antennes, in het midden van het beeld, vormen de ALMA Compact Array (ACA), die uit 12 antennes met een diameter van 7 meter bestaat. De totale installatie omvat na voltooiing 66 antennes.

ESO initieerde een samenwerking met het ORA Wings for Science project, een non-profit organisatie die vliegend ondersteuning biedt aan onderzoek tijdens hun één jaar durende reis rond de wereld. De twee bemanningsleden van het Wings for Science Project, Clementine Bacri en Adrien Normier, vliegen met een speciale milieuvriendelijke ultralight [2] en helpen wetenschappers bij verschillende soorten onderzoek naar bijvoorbeeld luchtkwaliteit, archeologie, biodiversiteit en 3D terreinmodellering.

De korte films en prachtige foto's die worden geproduceerd tijdens de vluchten worden gebruikt voor educatieve doeleinden en voor het bevorderen van lokaal onderzoek. Hun rondreis begon in juni 2012 en eindigt in juni 2013 met een landing op de Paris Air Show.

Noten[1] De Atacama Large Millimeter / submillimeter Array (ALMA), een internationale sterrenkunde faciliteit, Het ALMA-project is een samenwerkingsverband tussen Europa, Noord-Amerika en Oost-Azië, met medewerking van de Republiek Chili. In Europa wordt ALMA gefinancierd door ESO, in Noord-Amerika door de National Science Foundation van de VS (NSF) in samenwerking met de National Research Council van Canada (NRC) en de National Science Council van Taiwan (NSC) en in Oost-Azië door de Nationale Instituten voor Natuurwetenschappen van Japan (NINS) in samenwerking met de Academia Sinica in Taiwan (AS). De bouw en het beheer van ALMA staan namens Europa onder leiding van ESO, namens Noord-Amerika van het National Radio Astronomy Observatory (NRAO), dat geleid wordt door Associated Universities, Inc. (AUI) en namens Oost-Azië door de National Astronomical Observatory van Japan (NAOJ). De Joint ALMA Observatory (JAO) ziet toe op de bouw, de ingebruikname en het beheer van ALMA.

[2] Het ultralight vliegtuig is een door NASA-bekroonde Pipistrel Virus SW 80 en gebruikt slechts 7 liter brandstof per 100 kilometer - minder dan de meeste auto's.

Links

Vertaling: Peter middelkoop


22 april 2013

Zilver en blauw op Paranal

Wat op elke andere plek op de wereld zou gelden als een prachtige heldere dag is op ESO's Paranal Observatorium in de Atacama-woestijn een ongewoon bewolkte dag. Op deze plaats, die één van de droogste op aarde is, is het zeer ongewoon om wolken te zien. Veel astronomen en ingenieurs die langere tijd doorbrengen op deze locatie, vinden de bijna altijd wolkenloze hemel één van de meest opvallende dingen bij het werken in de Atacama-woestijn. Dit prachtige 360-graden-panorama, gemaakt in 15 afzonderlijke opnamen door ESO-aannemer Dirk Essl, toont één van die zeldzame bewolkte dagen op Paranal. Een paar dunne, onregelmatige cirruswolken hangen boven de behuizingen van de Very Large Telescope. Dit type wolk ontstaat op grote hoogten en is opgebouwd uit kleine ijskristallen.

Op Paranal valt minder dan 10 millimeter neerslag per jaar en dat is slechts één van de redenen waarom deze 2600 meter hoge berg werd gekozen als de locatie voor ESO's Very Large Telescope (VLT). Dit panorama toont de vier grote Unit Telescopes van de VLT, samen met de vier kleinere hulptelescopen in hun afgeronde behuizingen, één op de voorgrond en de andere drie wat verder naar achteren. De sporen op de grond zijn er om de hulptelescopen naar verschillende posities te kunnen verplaatsen.

Dirk stuurde deze foto naar de "Your ESO Pictures" Flickr-groep. De Flickr-groep wordt regelmatig beoordeeld en de beste foto's worden geselecteerd en opgenomen in onze populaire Foto van de Week-serie, of in onze fotogalerij.

Links

Vertaling Peter Middelkoop


15 april 2013

In de ban van de Magelhaense Wolken

Deze fraaie foto met daarop de Atacama Large Millimeter / submillimeter Array (ALMA) toont de telescoopantennes onder een adembenemende nachtelijke sterrenhemel en is gemaakt door Christoph Malin, een ESO foto ambassadeur. Het is een beeld uit een van zijn zorgvuldig gemaakt timelapse video's van ALMA, die hier (ann12099) te zien zijn.

Gelegen op de Chajnantor-hoogvlakte op een hoogte van 5000 meter, is ALMA 's werelds krachtigste telescoop voor het bestuderen van het heelal op golflengten in het submillimeter en millimeter gebied. De bouw van ALMA wordt afgerond in 2013, waarna in totaal 66 van deze high-precision antennes op de hoogvlakte zullen staan.

Helder zichtbaar boven de antennes staan de Grote en Kleine Magelhaense Wolken. Deze nabij gelegen onregelmatig gevormde dwergstelsels zijn opvallende objecten aan de zuidelijke hemel en zijn zelfs met het blote oog zichtbaar. Deze sterrenstelsels volgen beide een baan om onze Melkweg en er zijn aanwijzingen dat de interactie met onze nabije Melkweg ze sterk verstoort.

ALMA is een internationale sterrenkunde faciliteit en is een samenwerkingsverband van Europa, Noord-Amerika en Oost-Azië, in samenwerking met de Republiek Chili. De bouw en het beheer van ALMA staan namens Europa onder leiding van ESO, namens Noord-Amerika van het National Radio Astronomy Observatory (NRAO), en namens Oost-Azië door de National Astronomical Observatory van Japan (NAOJ). De Joint ALMA Observatory (JAO) ziet toe op de bouw, de ingebruikname en het beheer van ALMA.

Links

vertaling: Peter Middelkoop


8 april 2013

Een fonkelend lint van sterren - de zuidelijke Melkweg boven La Silla

Deze panoramische foto, genomen door Alexandre Santerne, gunt ons een kijkje in het binnenste van de schijf van onze eigen Melkweg en een koude winternacht met een toefje sneeuw op ESO's La Silla observatorium in Chili. Vanuit ons standpunt wordt de schijf van de Melkweg weergegeven als een fonkelend lint van sterren die zich uitstrekt over de hemel. In dit panorama is de Melkweg vervormd tot een boog door de groothoeklens waarmee deze foto is geschoten.

Uit de heuvel aan de linkerkant van deze foto piekt ESO’s 3,6-meter telescoop, de thuisbasis van 's werelds belangrijkste exoplanetenjager, HARPS (High Accuracy Radial velocity Planet Searcher). Aan de rechterkant staat de Zwitserse 1,2-meter Leonhard Euler-telescoop, gebouwd en geëxploiteerd door het Geneva Observatory.

Er zijn een aantal redenen waarom La Silla zo'n ideale locatie is voor het observeren van de nachtelijke hemel in het algemeen, en de Melkweg in het bijzonder. Ten eerste ligt het op het zuidelijk halfrond, waardoor we een beter zicht op de rijkere centrale regio van de Melkweg krijgen, en ten tweede is het verwijderd van licht en stedelijke vervuiling: met 2400 meter boven de zeespiegel zijn de nachten donker en is de atmosfeer helder.

Alexandre heeft deze foto ingestuurd naar Your ESO Pictures Flickr Group. Deze Flickr Group wordt regelmatig beoordeeld: de beste foto's worden geselecteerd en opgenomen in onze populaire Foto van de Week-serie of in onze galerij. Na het insturen van deze foto is Alexandre ook uitgegroeid tot een ESO Photo Ambassador.

Links:

Vertaling: Teun van Vijfeijken


1 april 2013

Sterren cirkelen boven de Residencia op Cerro Paranal

Deze foto van de nachtelijke hemel boven de "Residencia" -het medewerkersverblijf op ESO's Paranal-observatorium in Chili- is van ESO Photo Ambassador Farid Char en geeft een prachtig dynamisch beeld van een hemel gevuld met sterren.

Om de wervelende sterrensporen vast te leggen gebruikte Farid een belichtingstijd van 30 minuten. Hierdoor wordt de beweging zichtbaar die sterren langs de hemel maken door de rotatie van de aarde. In het centrum ligt het schijnbaar stilstaande punt van de zuidelijke hemelpool. Aan de linkerkant, en bovenkant van het beeld, vervaagt zowel de Grote als de Kleine Magelhaense Wolk, twee naburige sterrenstelsels van onze Melkweg.

De donkere glazen koepel onder de cirkelende sterren maakt deel uit van het dak van het Residencia. Dit unieke, deels ondergronds gelegen gebouw is sinds 2002 in gebruik en biedt onderdak aan de wetenschappers en ingenieurs die bij het observatorium werken. De 35 meter brede koepel zorgt ervoor dat er, gedurende de dag, natuurlijk daglicht in het gebouw is.

Bij het observatorium, dat ligt op een 2600 meter hoge bergtop in de droge Atacama-woestijn, eisen de uitstekende astronomische omstandigheden hun tol. De medewerkers daar worden overdag geconfronteerd met intensief zonlicht, een zeer lage luchtvochtigheid en kortademigheid door de ijle lucht op deze hoogte. Om hen te helpen ontspannen en te hydrateren na een lange dienst op de bergtop is er een kunstmatige oase in de Residencia met een kleine tuin, een zwembad dat tevens zorgt voor de juiste luchtvochtigheid, een lounge, een restaurant en andere recreatieve voorzieningen. Het gebouw kan meer dan 100 mensen huisvesten.

Links

Vertaling: Peter Middelkoop


25 maart 2013

Het verloren sterrenstelsel

Op deze foto zie je sterrenstelsel NGC 4535, in het sterrenbeeld Virgo (Maagd), met een prachtige achtergrond vol vaag zichtbare verafgelegen sterrenstelsels. Door de cirkelvorm is te zien dat we er vrijwel recht bovenop kijken. In het centrum van het sterrenstelsel is een duidelijke balkstructuur zichtbaar met stofbanden die een scherpe bocht maken vlak voordat ze aan het uiteinde van de balk afbuigen. De blauwe kleur van de spiraalarmen wijst op de aanwezigheid van een groot aantal hete jonge sterren. De oudere en koelere sterren geven het gebolde centrum een meer gele kleur.

Deze foto in zichtbaar licht werd gemaakt met het FORS1-instrument op ESO's 8,2-meter Very Large Telescope. Dit sterrenstelsel is ook te zien door kleinere amateurtelescopen, en werd voor het eerst in 1785 waargenomen door William Herschel. Gezien door een kleinere telescoop is NGC 4535 een wazige, spookachtige verschijning. Dit inspireerde de prominente amateur-astronoom Leland S. Copeland in de jaren '50 tot de bijnaam "Het verloren Sterrenstelsel".

NGC 4535 is een van de grootste sterrenstelsels in het Virgo Cluster, een enorm cluster van maar liefst 2000 sterrenstelsels op ongeveer 50 miljoen lichtjaar bij ons vandaan. Hoewel de diameter van het Virgo Cluster niet veel groter is dan dat van de Lokale Groep - het cluster waartoe onze Melkweg behoort - bevat het bijna vijftig keer zoveel sterrenstelsels.

 

Vertaling: Peter Middelkoop


11 maart 2013

Twee kometen en een vallende ster boven Paranal

Deze indrukwekkende foto met uitzicht op het Paranal observatorium is tijdens zonsondergang gemaakt door Gabriel Brammer, één van de ESO Foto ambassadeurs. Er zijn twee kometen op te zien die momenteel langs de zuidelijke hemel trekken. Dicht bij de horizon, aan de rechterkant van de foto zie je komeet C/2011 L4 (Pan-STARRS), de helderste van de twee. De heldere staart ontstaat voornamelijk door stof dat zonlicht reflecteert. In het midden van de foto, net boven de rechter hellingen van Cerro Paranal zie je een groenachtige nevel -coma- rond de kern van komeet C/2012 F6 (Lemmon) gevolgd door een zwak oplichtende staart. De groene kleur wordt veroorzaakt doordat het zonlicht de gassen in de coma ioniseert. En voor iedereen die een derde komeet meent te zien: het heldere object tussen de kometen Lemmon en Pan-STARRS lijkt een komeet maar is in werkelijkheid een vallende ster die, toevallig op het juiste moment en op de juiste plaats, verbrand in de atmosfeer.

 

Vertaling: Peter Middelkoop


4 maart 2013

Sneeuw bereikt de Atacama-woestijn

De Atacama-woestijn is één van de droogste plekken ter wereld. Verschillende factoren dragen bij aan de droge omstandigheden. Het prachtige Andesgebergte en de Chileense kust blokkeren de wolken vanuit het oosten en het westen. Daarbij creëert de koude Humboldtstroom in de Stille Oceaan een laag van koele lucht en belemmert zo de vorming van regenwolken. Bovendien zorgt een hogedrukgebied in het zuidoosten van de Stille Oceaan voor circulerende wind - waaruit een anticycloon ontstaat - en zo ook het droge klimaat van de Atacama-woestijn in stand houdt. Deze droge omstandigheden waren een belangrijke factor voor ESO om de Very Large Telescope (VLT) op Paranal, in de Atacama-woestijn, te plaatsen. Het Paranal Observatorium, gelegen op de top van Cerro Paranal, krijgt minder dan tien millimeter neerslag per jaar, terwijl de luchtvochtigheid regelmatig onder de 10% zakt. De observationele omstandigheden zijn uitstekend, met meer dan driehonderd heldere nachten per jaar.

Deze uiterst gunstige omstandigheden voor astronomische waarnemingen worden in de Atacama-woestijn zelden verstoord door het weer. Slechts een paar dagen per jaar brengt sneeuw een bezoek aan de Atacama-woestijn. Deze foto toont een prachtig panoramisch uitzicht op Cerro Paranal. De VLT staat op de piek aan de linkerkant en de VISTA-surveytelescoop is rechts op een iets lagere piek zichtbaar. De blauwe lucht toont een heldere zonnige dag als altijd, hoewel nu ook iets anders te zien is: een dun laagje sneeuw heeft het woestijnlandschap getransformeerd, en onthult een ongebruikelijk natuurschoon.

Deze foto werd genomen door ESO Photo Ambassador Stephane Guisard op 1 augustus 2011.

Links

Vertaling: Teun van Vijfeijken


25 februari 2013

De komeet en de laserstraal

Gerhard Hudepohl, een van de ESO Foto Ambassadeurs, maakte op 14 februari 2013 deze spectaculaire foto van het testen van een nieuwe laser voor ESO's Very Large Telescope (VLT). Deze laser zal worden gebruikt als een essentieel onderdeel van de Laser Guide Star Facility (LGSF), die het voor astronomen mogelijk maakt om het grootste deel van de storingen, veroorzaakt door de constante beweging van de atmosfeer, te corrigeren en zo veel scherpere beelden te maken. Hoewel het ook wat weg heeft van een futuristisch laserkanon, gericht op één of andere indringer uit het verre heelal.

Behalve het prachtige zicht op de Melkweg boven de telescoop, is er nog iets wat deze foto heel bijzonder maakt. Rechts van het midden, net onder de Kleine Magelhaense Wolk en vrijwel verborgen tussen de vele sterren die aan de donkere Chileense hemel staan, is een groene stip zichtbaar met een zwakke staart die zich naar links uitstrekt. Dit is de recent ontdekte komeet Lemmon die helderder is dan verwacht en momenteel langzaam langs de zuidelijke hemel trekt.

Vertaling: Peter Middelkoop


Resultaat 21 to 40 of 47
Bookmark and Share

Bekijk ook