Nederlandse betrokkenheid bij ESO

Nederland was in 1964 een van de grondleggers van ESO.

De bijdrage van Nederland aan ESO bedraagt momenteel 8.414.000 euro – 5,18% van het totaal

Ontdekkingen door Nederlandse astronomen met behulp van ESO-telescopen

Nederland heeft de afgelopen jaren leiding gegeven en bijdragen geleverd aan een aanzienlijk aantal astronomische ontdekkingen met behulp van ESO-telescopen.

  • In november 2015 gaf Karina Caputi van de Rijksuniversiteit Groningen leiding aan een internationaal team dat naar de jongste zware sterrenstelsels in het heelal zocht. Ze gebruikten VISTA om de hemel op nabij-infrarode golflengten af te speuren en deden een volkstelling onder zwakke sterrenstelsels in de periode dat het heelal 0,75 tot 2,1 miljard jaar oud was. (eso1545)
  • In december 2015 leidde Nienke van der Marel van de Leidse Sterrewacht een internationaal team bij een onderzoek van zogeheten transitieschijven. Met behulp van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) brachten ze – beter dan ooit tevoren – het gas en stof rond vier jonge sterren in kaart. (eso1549)
  • In juni 2016 gaf Catherine Walsh van de Leidse Sterrewacht leiding aan een internationaal team dat voor het eerst methanol wist te detecteren in een planeet-vormende schijf. Dit organische molecuul werd opgespoord met ALMA. (eso1619)
  • In november 2016 gaven Jos de Boer en Christian Ginski van de Leidse Sterrewacht en Tomas Stolker van het Anton Pannekoek Instituut voor Sterrenkunde van de Universiteit van Amsterdam leiding aan drie teams die betrokken waren bij het onderzoek van protoplanetaire schijven. De teams, die het SPHERE-instrument van ESO’s Very Large Telescope (VLT) gebruikten, ontdekten een flink aantal zeer verschillende schijven. (eso1640)
  • In december 2016 gaf Massimo Viola van de Leidse Sterrewacht mede leiding aan een team bestaande uit Nederlandse astronomen en wetenschappers uit andere landen. Zij maakten, met behulp van ESO’s VLT Survey Telescope (VST), een inventarisatie van miljoenen sterrenstelsels, waaruit bleek dat donkere materie mogelijk gelijkmatiger verdeeld is dan oorspronkelijk was voorzien. (eso1642)

Aantal Nederlandse astronomen en stafleden dat bij ESO werkt

Momenteel zijn zestien mensen van Nederlandse nationaliteit in dienst bij ESO of daar werkzaam als student: veertien in Garching (Duitsland) en twee in Santiago (Chili)

Nederlandse bijdragen aan de ESO-sterrenwacht op La Silla

Tussen 1979 en 2006 stond de Nederlandse 0,9-meter telescoop op La Silla, die aan verschillende ontdekkingen heeft bijgedragen. (persberichten)

MASCARA (the Multi-site All-Sky CAmeRA), gebouwd en beheerd door de Leidse Sterrewacht, is een instrument voor de jacht op exoplaneten dat uit twee afzonderlijke stations bestaat – een op het noordelijk en een op het zuidelijk halfrond. Dat laatste station maakt gebruik van de uitstekende waarnemingsomstandigheden op La Silla (ann16041)

BlackGEM is een array van optische telescopen die vooralsnog uit drie telescopen bestaat, maar tot vijftien kan worden uitgebreid. Het instrument wordt gezamenlijk ontwikkeld door de Radboud Universiteit, de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie en de KU Leuven. De array is grotendeels geautomatiseerd en wordt op afstand bestuurd door de Radboud Universiteit.

Nederlandse bijdragen aan de ESO-sterrenwacht op Paranal

De Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO) heeft de Optical Tube Assemblies ontwikkeld en gebouwd voor de Four Laser Guide Star Facility (4LSGF) on the VLT. (ann12012)

De OmegaCAM van de VST, die uit een mozaïek van 32 afzonderlijke ccd’s bestaat, is gebouwd door een groot consortium van instituten in Duitsland, Italië en Nederland (NOVA, Kapteyn Instituut en OmegaCEN). (eso1119)

Nederlandse bijdragen aan de ELT

METIS, the Mid-infrared ELT Imager and Spectrograph, staat onder leiding van NOVA (Leidse Sterrewacht en ASTRON) en wordt gebouwd door een consortium van vele andere Europese landen. De krachtige spectrograaf maakt onderzoek mogelijk van zeer uiteenlopende astrofysische verschijnselen, van de atmosferen van exoplaneten tot verre of actieve sterrenstelsels. (ann15073)

Het contract voor het ontwerpen en produceren van de kwalificatiemodellen voor de segmentondersteuning en bijbehorende benodigdheden voor de hoofdspiegel van de ELT is gegund aan de VDL Groep. Het contract, dat in eerste instantie 30 maanden zal lopen, omvat voorbereidende en gedetailleerde ontwerpfasen, gevolgd door de productie van constructiemodellen en tests. (ann15003)